Terminalga ko‘chgan CIRCUS COMPANY’ning AI jamoaviy kuchi
· Ilgari 30 kishi kerak bo‘lgan dasturiy ishni 5 kishi ikki oyda tugatdi — buning siri aniq maqsad, mazmun va tizimda
· Insonning ishi strategiya·yo‘nalish·qaror·mas’uliyat hamda AI ko‘rmaydigan narsani ko‘rish ekani yanada ravshanlashdi
Dushanba tongidagi yig‘ilishlar yo‘qolganiga bir yildan oshdi. Haftalik yig‘ilish o‘rniga — kitob o‘qiymiz, bir-birimizning fikrimizga ko‘proq e’tibor beramiz.
Rejalashtirish yig‘ilishi, dizayn muhokamasi, dasturlash jadvali yig‘ilishi, marketing yig‘ilishi. Taqvimni to‘ldirgan bu soatlarni avtomatlashtirdik, hammasini terminalda md fayllarga jamlaymiz. Biz yig‘iladigan joy Slack ham, majlis xonasi ham emas, terminal.
Bu o‘zgarish 2025-yil martda boshlandi. Ushbu yozuv o‘shandan beri biz bilan yuz bergan voqealar qaydi va bundan keyin davom etadigan «Terminaldan» turkumining ilk qismi.
2025-yil martidagi yig‘ilish manzarasi — bitta g‘oya uchun juda ko‘p bosqichdan o‘tish kerak edi
Rejalashtirish jamoasi hujjat tayyorladi, dizayn jamoasi maket chizdi, so‘ng dasturchilardan so‘radi. «Buni dasturlasa bo‘ladimi?»
Bozorni o‘rgandik, texnologiyalarni tekshirdik, boshqaruv vositasida vazifalarni qalashtirdik, haftani yig‘ilishlar bilan to‘ldirdik. Har bir jamoa o‘z sohasi doirasida ishlardi, bo‘limlarni esa hujjatlar va yig‘ilishlar bog‘lardi.
2020-yilda 30 kishi edik. Hammamiz birlashib, bor kuchimizni berdik. Shunday bo‘lsa ham, uch-to‘rtta loyihani bir vaqtda yuritsak, tunlar qisqa kelar, bittasini tugatishga ko‘pincha 1 yildan ortiq vaqt ketardi. Odam yoki mahorat yetishmagan emas. Vaqt doim kam, bajariladigan ish va bosqichlar esa ko‘p edi.
30 kishining ishini 5 kishi — maqsad, tizim va yo‘nalish aniq bo‘lsa, buning iloji bor
O‘sha paytda 30 kishi tun bo‘yi ishlasa ham yetmaydigan ishni hozir 5 nafar dasturchimiz ikki oyda, hatto ortig‘i bilan bajaradi.
Buning siri odamni siqib ishlatishda emas. Aniq maqsad va mazmun, qolaversa, tizim — shu asosda AI bilan hamkorlik qilamiz. Maqsad noaniq bo‘lsa, AI tezlik bilan noto‘g‘ri tomonga ketadi. Tadqiqotlar ham AI loyihalari muvaffaqiyatsizligining birinchi sababi texnologiya emas, balki «qaysi muammoni hal qilamiz» degan savolning aniq belgilanmaganida ekanini ko‘rsatadi.
Aslida bu yangi gap emas. Dasturiy injiniring klassikasi «The Mythical Man-Month» yarim asr avval «kechikayotgan loyihaga ko‘proq odam qo‘shilsa, u yanada kechikadi», deb yozgan. 5 kishi orasida 10 ta muloqot yo‘li bo‘lsa, 30 kishida ular 435 taga yetadi. Faqat bir narsa o‘zgardi — endi 5 kishining yonida charchamaydigan hamkor bor.
O‘sha 30 kishi nimadadir kamlik qilmagan. Ularning bor kuchi bilan qilgan mehnati bugungi poydevorimizdir. Doim yetishmagan vaqt endigina to‘ldi.
Terminalga ko‘chdik — butun jamoa serverlarda ishlaydi
Avvaliga shunchaki bitta vositani joriy etgandik. Hozir butun jamoa terminal va 5 ta serverda hamkorlik qiladi. Olti mamlakatdan kelgan jamoa a’zolari bir serverga ulanib, har kim o‘z ekranida AI bilan birga ishlaydi.
G‘oya tug‘ilsa, uni ovozli yozib olaman, jamoa bilan ulashaman va AI yordamida batafsil tahlil qilaman. Keyin yana jamoa bilan yo‘nalishni belgilab, takomillashtirish yo‘li va qiymatini aniqlaymiz-da, terminalda qayta uchrashamiz.
AI bilan yanada batafsil loyihalaymiz, amalga oshiramiz va tekshiruv uchun tezda prototip yasaymiz. Bo‘ladimi, iloji bormi deb so‘rash o‘rniga, darrov o‘zimiz yasab, tekshiramiz.
O‘sha kunning o‘zida test serveriga joylaymiz, canary orqali bozor reaksiyasini ko‘ramiz, tuzatamiz va qayta rejalashtiramiz. Endi jamoada «Buni dasturlasa bo‘ladimi?» degan savol yo‘q. Fikrni darrov amalga oshirish mumkin bo‘lgan davrdamiz.
Dizayner Unity build’ini joylaydi. Bozorni o‘rganib, strategiya hujjatini yozadi. Rejalashtiruvchi kod o‘qiydi, dasturchi matnni sayqallaydi. Kasblar yo‘qolib ketgani yo‘q. Har kimning asosiy qobiliyati ustiga butun jarayon ochildi.
Shu tariqa yaratganlarimiz hozir ishlayapti. Davlat ko‘mak dasturlarini o‘qib beradigan Ssaktane, bolalar uchun AR ta’lim ilovasi JUMP, qog‘ozga qaytgan ZEMINA, reklamasiz o‘yin platformasi Quiga va shaxsiyat tahlili Quiga128, yana WAGZAK Play. Aksariyati dunyo bo‘ylab 51 tilda xizmat ko‘rsatadi.
AI hech qachon qilib berolmaydigan ish — insonning vazifasi, aksincha, yanada ravshanlashdi
Nima yaratamiz. Nega yaratamiz. Qayerga boramiz. Strategiya va yo‘nalishni belgilash, qaror qilish va shu qaror uchun javob berish. Buni AI qilib bermaydi. AI buyurilgan narsani tez va yaxshi yaratadi, ammo nimani buyurishni doim inson belgilaydi.
Yana bittasi — AI ko‘rmaydigan narsani ko‘rish. Yaxshi ishlangan natija ichidan mos kelmaydigan bir satrni topish, ko‘rkam ekranga qarab «bu bizga o‘xshamaydi» deya ajrata bilish. Yasab, keyin tashlab yuborganlarimiz chiqarilganlaridan ko‘proq.
Avvalgi yozuvda bir «klik»da bo‘lmasligini yozgandim — 1 yarim yil o‘tgan bo‘lsa ham fikrim o‘zgarmadi. Oxir-oqibat hammasi mehr, qat’iyat va maqsadning qanchalik mustahkamligiga borib taqaladi.
Maqsad va tizim bo‘lsa, 30 kishi kerak bo‘lgan dasturiy ishni 5 kishi bajara oladi.
Samaradorlik va moslik — yana hali javobini topmagan bitta savol
«Unda kamroq odam kerak bo‘ladimi?» degan savolni tez-tez eshitaman. Rostini aytsam, ayni bir ish uchun kerak bo‘ladigan qo‘llar kamaydi. Lekin bu tashkilotni kichraytirish haqida emas, samaradorlik va moslikni topish haqida.
AI insonning o‘rnini egallamadi, balki uning asosiy qobiliyatini bir necha barobar oshirdi, shu bois g‘oya tug‘ilishi bilan uni amalga oshiradigan bosqichga keldik. Har kim rejalashtiruvchi, dizayner, dasturchi va strateg bo‘lgan jamoa — bugungi CIRCUS COMPANY mana shu.
Bu turkum davom etadi. Dizaynerning Unity dasturlashdan bozor tadqiqotigacha bajargani, AI bilan amalga oshmagan ishlar ro‘yxati, 51 tilni 5 kishi qanday boshqarishi — boshdan kechirib, amalda sinaganlarimizni birma-bir yozib boraman.
Ammo hali javobini topmagan bitta savol bor. Hamma hamma narsani qila oladigan bo‘lsa, jamoani nima jamoa qiladi? Javobni izlash jarayonini ham shu yerda yozaman.
AI bilan o‘tgan 1 yil xulosasi — bir «klik»da hech qachon bo‘lmaydi
Bitta tugma, bitta klik bilan hammasini tayyor qiladigan sehr bo‘lmadi. Yaxshi narsalarning bari insonning maqsadi, qat’iyati va tekshiruvidan o‘tibgina dunyoga keldi.
AI mo‘jiza bermaydi. Ammo ishga chin dildan yondashgan jamoaga vaqtini qaytaradi. Biz esa o‘sha vaqt bilan navbatdagi narsani yaratamiz.