विज्ञापन छैन, खेल निःशुल्क—नाफा चाहिँ कसरी? Quiga को उल्टो सोच
एक साँझ, Circus Company टोलीका एक सदस्यको बैठक कोठामा। बच्चा ट्याब्लेट बोकेर आयो र भन्यो, “यो त निःशुल्क रहेछ! सँगै खेलौँ न।” स्टोरमा प्रस्टै लेखिएको थियो—‘निःशुल्क खेल · विज्ञापन छैन।’
तर केही चरण नबित्दै कथा फेरियो। हरेक चरणमा घुस्ने भिडियो विज्ञापन, जित्नैका लागि घुमाउनुपर्ने लक्की ड्र, ‘निःशुल्क’ भनिएको खेलमा एकाएक देखिने भुक्तानी विन्डो। अनि बच्चाको आँखाभन्दा पहिले स्क्रिन छोप्न पुग्ने ठूला मान्छेको हात। वर्षौँदेखि खेल र सामग्री बनाउँदै आएका हामीलाई समेत त्यो हात कतै ढिलो पुग्ला कि भन्ने डर हरेक पटक हुन्थ्यो।
किन — ‘निःशुल्क, विज्ञापनरहित’ भन्ने वाचा प्रायः झुटो थियो
यो हाम्रो मनको भ्रम मात्र हो कि भनेर जाँच्न, बच्चाहरूले साँच्चै चलाउने ‘निःशुल्क वेब गेम’ का स्क्रिन हामी आफैँले खिच्यौँ। नतिजा सोचेभन्दा खराब थियो। पूरै परिवारले खेल्ने बोर्ड गेमकै छेउमा वयस्कका लागि बनाइएको खेलको विज्ञापन थियो, अनि लोडिङ स्क्रिनको आधा भाग ब्यानरले ढाकेको थियो।
अनुसन्धानले पनि यही भन्छ। ५ वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका बच्चाले चलाउने लोकप्रिय एपमध्ये 95% मा विज्ञापन रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ (University of Michigan, 2019)। गलत नबुझिदिनुहोस्—खेल नराम्रो होइन। माहजोङ, पजल र ब्लक थुपार्ने खेल सबै राम्रा मनोरञ्जन हुन्। समस्या खेलमा होइन, खेललाई घेरेको वातावरणमा थियो।
‘निःशुल्क’ भन्ने वाचा विज्ञापन हेर्नुपर्ने बाध्यतामा, विज्ञापन भुक्तानीको प्रलोभनमा, अनि भुक्तानी फेरि लक्की ड्रमा जोडिने संरचना। बच्चाको छेउमा बसेर त्यो संरचना हेरिरहन सक्छौँ भन्ने आत्मविश्वास हामीमा थिएन।
कसरी — थपेर होइन, घटाउँदै बनायौँ
त्यसैले हामीले उल्टो बनाउने निर्णय गर्यौँ। सबैले केही न केही थपिरहेका बेला हामीले हटाउनबाट सुरु गर्यौँ। विज्ञापन ० · लक्की ड्र ० · लुकेको शुल्क ० · बालबालिकाको डेटा बिक्री ० · इन्स्टल ० · अनिवार्य दर्ता ०। Quiga का यी छवटा शून्य प्रचारका शब्द होइनन्, डिजाइनका सिद्धान्त हुन्।
विज्ञापनको सट्टा एकाग्रता, शुल्कको सट्टा भरोसा।
भन्न सजिलो थियो, गर्न त्यति सजिलो थिएन। सियोलको स्टुडियोमा हामीले प्रोटोटाइप बनायौँ, भत्कायौँ र फेरि बनायौँ। किनमेल खेलको एउटै दृश्य पनि ‘के पाँच वर्षको बच्चाले कुनै निर्देशनबिनै सुरु गर्न सक्छ?’ भन्ने मापदण्डमा पटक-पटक कोर्यौँ।
सिद्धान्तहरू एक-एक गर्दै आफ्नो ठाउँमा बसे। इन्स्टल र दर्ता हटाउँदा एउटै लिङ्कबाट 3 सेकेन्डभित्र खेल सुरु भयो। प्रतिक्रिया दिने गतिभन्दा विवेकले जित्ने नियम खोजेपछि 5 र 75 वर्षका मानिस एउटै खेलमा सँगै हाँस्न सके। सबैले आ-आफ्नो स्क्रिनमा हेर्नुको सट्टा एउटै स्क्रिनमा बढीमा 5 खेलाडी जुट्ने बाटो रोज्यौँ।
रमाइलो र सिकाइलाई सीमाले नरोकून् भनेर सुरुदेखि नै 51 भाषाको तयारी सँगसँगै गर्यौँ। अनि स्क्रिनबाहिरको परीक्षा झन् कडा थियो।
सबैभन्दा इमानदार निर्णायक हाम्रै टोलीका बच्चाहरू थिए। रमाइलो लागेन भने 3 सेकेन्डमै ट्याब्लेट राखिदिने ती निर्णायकका सामु हामीले धेरै पटक शून्यबाट फेरि बनायौँ।
त्यसैले — हटाएको ठाउँमा यी कुरा भर्यौँ
विज्ञापन हटाएको ठाउँमा पहिलोपटक अक्षर चिन्ने बच्चाका लागि सिकाइ भर्यौँ। ‘कोरियाली लिपि सिक्नुहोस्’ र ‘अङ्ग्रेजी वर्णमाला सिक्नुहोस्’ ले लेखाइ · पढाइ · उच्चारण सुरुदेखि सिकाउँछन्, अनि छेउमै ‘गणित हल गर्नुहोस्’ छ। 2,800 कोरियाली शब्द र 1,000 अङ्ग्रेजी शब्द—सबै निःशुल्क। हामी विज्ञापनरहित पहिलो सिकाइस्थल बनाउन चाहन्थ्यौँ।
क्विज र सोच्ने खेल हरेक हप्ता थपिन्छन्। 5 देखि 75 वर्षसम्मका लागि एउटै नियम, एउटै स्क्रिनमा बढीमा 5 खेलाडी सँगै, 51 भाषामा—इन्स्टल वा दर्ता नगरी ब्राउजरबाट सीधै।
“त्यसो भए चलाउनुचाहिँ कसरी हुन्छ?”—हामीले बारम्बार सुन्ने प्रश्न हो। उत्तर सरल छ। विज्ञापन र लक्की ड्रको सट्टा, चाहनेले मात्र रोज्ने सदस्यताबाट सञ्चालन गर्छौँ। मूल्य स्क्रिनमा लेखिएजति नै हो, कुनै लुकेको शुल्क छैन। ढिलो भए पनि परिवार र हामी दुवैका लागि यही बाटो लामो समय टिक्छ भन्ने विश्वास छ।
आज साँझ बच्चासँग—वा आमाबुबासँग—एक चरण खेल्ने हो कि? quiga.io मा इन्स्टल नगरी तुरुन्त सुरु गर्न सक्नुहुन्छ। Quiga बनाउँदाका हाम्रा सोच र द्विविधा Quiga ब्लग मा पनि निरन्तर लेखिरहेका छौँ। स्क्रिन छोप्ने हातको सट्टा सँगै हाँस्ने साँझहरू बढ्दै जाऊन्।