जाहिराती नाहीत, गेम मोफत—मग नफा कसा? Quigaची उलटी वाट

एका संध्याकाळी, Circus Company टीममधील एका सदस्याच्या घरी हे घडले. मूल टॅबलेट घेऊन आले आणि म्हणाले, “हा मोफत आहे म्हणे! आपण दोघे खेळूया.” स्टोअरवर अगदी तसेच लिहिले होते. ‘मोफत गेम · जाहिराती नाहीत.’

पण काही फेऱ्यांतच चित्र बदलले. प्रत्येक फेरीत घुसणाऱ्या व्हिडिओ जाहिराती, जिंकण्यासाठी फिरवावाच लागणारा लकी ड्रॉ, ‘मोफत’ म्हणता म्हणता अचानक समोर आलेली पेमेंट विंडो. आणि मुलाच्या नजरेआधी स्क्रीन झाकणारा मोठ्यांचा हात. इतकी वर्षे गेम आणि मजकूर तयार करूनही, तो हात उशिरा पडेल की काय, ही धाकधूक आम्हालाही प्रत्येक वेळी वाटायची.

का — ‘मोफत, जाहिराती नाहीत’ हे आश्वासन अनेकदा खोटे ठरले

हा केवळ आमचा भास तर नाही ना, हे पाहण्यासाठी मुलं खरोखर वापरत असलेल्या ‘मोफत वेब गेम’च्या स्क्रीन आम्ही स्वतः टिपल्या. वास्तव आमच्या कल्पनेपेक्षाही वाईट होते. संपूर्ण कुटुंबासाठी असलेल्या बोर्ड गेमच्या अगदी शेजारी प्रौढांसाठीच्या गेमची जाहिरात होती आणि लोडिंग स्क्रीनचा अर्धा भाग बॅनरने व्यापला होता.

संशोधनही हेच सांगते. 5 वर्षे किंवा त्याहून कमी वयाची मुले वापरत असलेल्या लोकप्रिय ॲप्सपैकी 95% ॲप्समध्ये जाहिराती असल्याचे एका अभ्यासात आढळले (University of Michigan, 2019). गैरसमज करून घेऊ नका—गेम वाईट नाहीत. माहजोंग असो, कोडी असोत किंवा ठोकळे रचणे असो, हे सगळे छान खेळ आहेत. समस्या गेममध्ये नव्हती; ती गेमभोवती उभ्या केलेल्या वातावरणात होती.

‘मोफत’ या आश्वासनातून जाहिरात पाहणे, जाहिरातीतून खरेदीचा आग्रह आणि खरेदीतून पुन्हा लकी ड्रॉ—ही साखळी आम्हाला मुलांच्या शेजारी बसून यापुढे पाहवत नव्हती.

कसे — भर घालण्याऐवजी वजा करत करत घडवले

म्हणून आम्ही ते उलट पद्धतीने घडवायचे ठरवले. सगळे जण काही ना काही जोडत असताना, आम्ही वजा करण्यापासून सुरुवात केली. जाहिराती 0 · लकी ड्रॉ 0 · छुपे शुल्क 0 · मुलांच्या डेटाची विक्री 0 · इन्स्टॉलेशन 0 · सक्तीची नोंदणी 0. Quigaमधील हे सहा शून्य म्हणजे जाहिरातीची ओळ नव्हे, तर आमची रचना तत्त्वे आहेत.

जाहिरातीऐवजी एकाग्रता; शुल्काऐवजी विश्वास.

हे सांगणे सोपे होते, प्रत्यक्षात करणे मात्र नव्हते. सोलमधील स्टुडिओत आम्ही पुन्हा पुन्हा नमुने बनवले आणि मोडून नव्याने घडवले. साध्या खरेदीच्या खेळासाठीही ‘पाच वर्षांचे मूल कोणत्याही स्पष्टीकरणाशिवाय सुरुवात करू शकेल का?’ हा निकष ठेवून आम्ही तो अनेकदा पुन्हा रेखाटला.

एकेक तत्त्व आकार घेऊ लागले. इन्स्टॉलेशन आणि नोंदणी काढून टाकल्यावर एका लिंकवरून 3 सेकंदांत गेम सुरू होऊ लागला. प्रतिक्रियेच्या वेगाऐवजी विचारशक्ती जिंकेल असे नियम सापडल्यावर 5 आणि 75 वर्षांचे खेळाडू एकाच फेरीत हसू शकले. प्रत्येकाने आपापल्या स्क्रीनमध्ये डोके खुपसण्याऐवजी, एका स्क्रीनभोवती जास्तीत जास्त 5 खेळाडू एकत्र येतील असा पर्याय आम्ही निवडला.

मजा आणि शिक्षणाला सीमा नसावी म्हणून सुरुवातीपासूनच 51 भाषा तयार केल्या. आणि स्क्रीनबाहेरची परीक्षा तर आणखी कठीण होती.

सर्वांत प्रामाणिक परीक्षक होती आमच्या टीममधील सदस्यांची मुले. मजा आली नाही तर 3 सेकंदांत टॅबलेट खाली ठेवणाऱ्या या परीक्षकांसमोर आम्ही अनेकदा पुन्हा शून्यापासून सुरुवात केली.

मग — वजा केलेल्या जागी आम्ही काय भरले

जाहिराती काढून मोकळ्या झालेल्या जागेत, अक्षरांशी पहिली ओळख करणाऱ्या मुलांसाठी शिक्षण भरले. ‘कोरियन लिपी शिका’ आणि ‘इंग्रजी वर्णमाला शिका’ यात लेखन · वाचन · उच्चार अगदी सुरुवातीपासून शिकवले जातात; सोबत ‘गणित सोडवा’ही आहे. 2,800 कोरियन शब्द आणि 1,000 इंग्रजी शब्द—सगळे पूर्णपणे मोफत. जाहिरातींशिवाय शिकण्याची पहिली जागा आम्हाला घडवायची होती.

दर आठवड्याला नवी प्रश्नमंजुषा आणि विचारांचे खेळ जोडले जातात. 5 ते 75 वर्षे वयाच्या सगळ्यांसाठी समान नियम, एका स्क्रीनवर जास्तीत जास्त 5 खेळाडू, 51 भाषांमध्ये—इन्स्टॉलेशन किंवा नोंदणी न करता थेट ब्राउझरमध्ये.

“मग हे चालवता कसे?”—हा प्रश्न आम्हाला नेहमी विचारला जातो. उत्तर सोपे आहे. जाहिराती आणि लकी ड्रॉऐवजी, ज्यांना हवे त्यांनी स्वेच्छेने निवडलेल्या सदस्यत्वातून आम्ही हे चालवतो. किंमत स्क्रीनवर दिसते तितकीच; कोणतेही छुपे शुल्क नाही. वाट संथ असली तरी कुटुंबांसाठी आणि आमच्यासाठीही दीर्घकाळ टिकणारी हीच वाट आहे, असा आमचा विश्वास आहे.

आज संध्याकाळी मुलांसोबत—किंवा आई-वडिलांसोबत—एक फेरी खेळाल? quiga.ioवर इन्स्टॉलेशनशिवाय लगेच सुरुवात करता येते. Quiga घडवताना पडणारे प्रश्न आणि आमचे विचार Quiga ब्लॉगवरही आम्ही नोंदवत आहोत. स्क्रीन झाकणाऱ्या हातांऐवजी, एकत्र हसणाऱ्या संध्याकाळी वाढत जावोत.