Qorin ichida quldur-quldur, umuman kim yigʻlayapti
Gazak yeb turganda Didining qornidan tinmay “quldur-quldur” ovoz chiqadi.
Ovoz egasini topgani Didi loviyadek kichrayib, Ppuri bilan birga qorin ichidagi labirint boʻylab pastga tushadi.
Ogʻizdan oshqozon va ichakkacha ovqat qayoqqa borib qanday oʻzgarishini izma-iz kuzatsang, oʻsha quldur-quldur ovozning egasi aniq topiladi.
Quldur-quldur, bu ovoz qayerdan chiqyapti?
Quldur-qulduurr—
Gazakni chaynab turgandim, qayerdandir gʻalati ovoz chiqdi.
Atrofga alangladim. Xonada mendan boshqa hech kim yoʻq-ku?
Shunda yana bir marta, quldur-quldur. Qoʻlimni qornimga sekin qoʻysam, aynan oʻsha yerdan ekan.
Qornimning ichida kimdir yigʻlayotgandek ovoz chiqyapti.
Ogʻrimayapti ham, nega bunday boʻlyapti? Balki boya yegan gazagim ichkarida dumalab yuribdimi?
Qiziqsam chiday olmaydiganim oʻzim-ku. Ovoz egasini oʻzim topishga qaror qildim.
Loviyadek kichrayib, qorin ichidagi labirintga
WAGZAK JUMP ilovasidagi “Guldurab turgan qorin sayohati” darsini ochib koʻrdim.
Oʻsimlik shifokori Ppuri qoʻl silkib kutib oldi. “Salom, kichkina tadqiqotchi! Bugun loviyadek kichrayib qorin ichidagi labirintni oʻrganamiz.”
Loviyadekmi? Tanam rostdan kichrayayotgandek tuyuldi-da, koʻz oldim aylanib —
Oʻzimga kelsam, uzun va sirpanchiq gorka ogʻzida turibman.
“Ppuri, qornimdan tinmay quldur-quldur ovoz chiqadi. U nima ekanini bilgim kelib keldim.”
Ppuri faqat jilmaydi. “Unda ovozni kuzatib pastga tushaylik. Ovqat yuradigan yoʻl — aynan ovoz chiqadigan yoʻl-da.”
Ovozni quvadigan detektiv oʻyini boshlandi.
Birinchi iz — ogʻizda maydalab, yumshatadi
Yuqoriga qarasam, ulkan tishlar ovqatni qarsillatib maydalayapti.
“Eng avval boʻladigan hazm — tish bilan ovqatni maydalash ekan.” deb Ppuri aytdi.
Til ham ovqatni u yoq-bu yoqqa agʻdarib soʻlak bilan aralashtiryapti.
Soʻlak tegishi bilan qattiq ovqat asta-sekin yumshab, quyuqlashadi.
“Mana shunday yumshasa, gorkadan shuvillab tushish oson boʻladi.” Ppurining gapiga bosh irgʻadim.
Lekin gʻalati. Bu yerda faqat qarsillatib chaynash ovozi bor, boyagi quldur-quldur emas. Ovoz egasi bundan ham pastda shekilli.
Ikkinchi iz — gorka boʻylab qiziloʻngachdan shuvv
Yutdik. Ovqat yutilgan lahzada biz ham birga oqib ketdik.
Tor va uzun naycha gorka kabi choʻzilib boradi, bu yer qiziloʻngach ekan.
Ogʻiz bilan oshqozonni bogʻlaydigan yoʻl-da.
“Uhh, juda tez!” deb men qoʻlimni koʻtarib shuvillab tushdim.
Naycha toʻlqinlanib bizni pastga surib yuboradi. Juda qiziq.
Ana u chekkada katta xona kabi narsa koʻrinadi. Ppuri koʻrsatdi. “Oshqozonga deyarli yetib keldik!”
Uchinchi iz — oshqozon qimirladi va nihoyat ovozning dumidan ushladik
Oshqozon ichiga kirganimizda, devor butunlay burma-burma ekan.
“Bu devorga qara, egri-bugri!” deb hayron boʻlsam, Ppuri tushuntirdi.
“Ovqat boʻlmaganda burmalarni yigʻib qoʻyadi, kirsa keng ochiladi ekan. Shunda yigirma barobardan ham kattalasha oladi.”
Rostdan ovqat kirishi bilan burmalar ochilib xona kengayib ketdi. Oshqozon oʻlchamini istaganicha oʻzgartirarkan.
Shunda edi. Oyoq ostimiz toʻlqinlandi, shift toʻlqinlandi. Oshqozon butunlay qimir-qimir qimirlay boshladi.
“Voy, Ppuri! Oshqozon bizni yutib yuboradiganga oʻxshaydi!”
Ppuri qah-qah kuldi. “Xavotir olma, bu oshqozon harakati. Oshqozon qimir-qimir qimirlab, oshqozon shirasi bilan ovqatni bir tekis aralashtiryapti.”
Devordan sizib chiqqan oshqozon shirasi ovqat bilan aralashadi, bu shira ovqat ichidagi yomon mikroblarni ham yoʻq qiladi va hazmga ham yordam berarkan.
Oʻsha lahzada har tomondan quldur-qulduurr— tanish ovoz yangradi.
Ha, aynan shu! Boya qornimdan eshitilgan oʻsha ovoz!
Oshqozon tinmay qimirlagani uchun chiqadigan ovoz ekan. Ovoz egasini nihoyat tutdim!
Ovoz bitta joydan emas ekan — cheksiz uzun ingichka ichak
Oshqozon shirasi bilan yaxshi aralashgan ovqat ortidan biz ham keyingi yoʻlga tushdik.
Lekin bu yoʻlning oxiri koʻrinmaydi.
“Ppuri, bu umuman qancha uzun?” Egri-bugri buralgan naycha cheksiz davom etardi.
“Bu yer — ingichka ichak. Choʻzib oʻlchasang, odam boʻyidan besh barobar uzun ekan.” Besh barobar deganda ogʻzim ochilib qoldi.
Keyin bu ingichka ichak ham oshqozon kabi qimir-qimir qimirlay boshladi. Yana quldur-quldur ovoz chiqdi!
Demak, ovoz egasi bitta emas ekan. Oshqozon ham, ichak ham birga harakat qilib ovoz chiqarayotgan ekan.
“Shunday qimirlasa, ovqat bilan hazm shirasi koʻproq uchrashadi. Va ovqatni pastga surib boraveradi.” deb Ppuri qoʻshimcha qildi.
Bu yerda ovqat jiddiy ravishda maydalanib parchalanadi va tanaga kerakli ozuqa soʻrib olinadi. Oʻt pufagi va meʼda osti bezi ham yonidan hazmga yordam berarkan, hammasi bir jamoa boʻlib ishlaydi-da.
Oxirgi xona — yoʻgʻon ichak, sayohatning yakuni
Ozuqani butunlay soʻrib olgach, qolgan chiqindi oxirgi xonaga oʻtdi.
“Bu yer — yoʻgʻon ichak. Ingichka ichakdan uzunligi qisqa, lekin yoʻgʻonligi ikki barobar keng boʻlgani uchun yoʻgʻon ichak deyiladi.” deb Ppuri koʻrsatdi.
“Lekin bu yerda qolgani nima boʻladi?” deb soʻrasam, Ppuri jilmaydi.
“Bu yergacha kelgan chiqindi yarim qotib, oxirida najas boʻlib tanadan chiqadi.”
“Eh, iflos-ku!” deb beixtiyor burnimni tutsam, Ppuri qoʻlini siltadi.
“Iflos nimasi~ Tashqariga yaxshi chiqarsang, hazm toʻliq tugaydi. Shundagina biz yana mazali ovqat yeymiz-da!”
Eshitib oʻylasam, toʻgʻri ekan. Yaxshi hojatga borish ham hazmning bir qismi ekan. Ogʻizdan boshlangan ovqat mana shunday uzun labirintni bosib oʻtibdi.
Yana eshitildi, bu safar doʻstimning qornidan
Sayohatni tugatib asl tanamga qaytdim.
Endi qornimdagi ovoz umuman qoʻrqinchli emas. Oshqozon bilan ichak tirishib ishlayotganining ovozi-ku!
Shunda yonimdagi doʻstimning qornidan quldur-qulduurr— xuddi shunday ovoz chiqdi.
Doʻstim yuzi qizarib “Ha, ha… qornimdan gʻalati ovoz chiqyapti” deb nima qilishini bilmay qoldi.
Men doʻstimning qorniga sekin qulogʻimni tutdim. Oshqozon bilan ichak qimirlayotgan ovoz aniq eshitilyapti.
“Bu uyaladigan narsa emas! Sening qorningda ham hozir tirishib ishlayotganining belgisi-ku.” Gapimdan keyin doʻstim endi hehe deb kuldi.
Qorning ochganda yoki ovqat yegandan keyin qoringga quloq tutsang eshitiladigan quldur-quldur ovoz. Bilsam, hammamizda bor qorin ichidagi doʻstlarning ishlash ovozi ekan.
Qorin ichidagi doʻstlarga ishini yaxshi qilishga yordam berish usuli
Endi ovqat yeyishda bitta odatim paydo boʻldi. Shoshmasdan, odatdagidan koʻra koʻp marta yaxshilab chaynash.
Ogʻizda maydalab bersang, qorin ichidagi doʻstlar kamroq kuch sarflab ham hazmni yaxshi qilarkan.
Suvni ham tez-tez ichaman, sabzavot va mevani ham har xilidan yeyman. Shunda qorin ichidagi yoʻl gorka kabi silliq boʻlib, ovqat shuvillab yaxshi oʻtarkan.
Bugun kechqurun uxlashdan oldin qorningga bir qoʻl tegizib koʻrasanmi? Quldur-quldur ovoz eshitilsa, sekingina salomlashib qoʻy.
“Bugun ham charchading, yaxshi uxla!” deb. Hoho.
▶ WAGZAK JUMP ilovasining haqiqiy AR ekrani
Didi bilan AR orqali yuzma-yuz uchrashing
← Yon tomonga suring
Loviyadek kichrayib qorin ichiga kirib koʻrasanmi?
WAGZAK JUMP — sakrab kir, dunyo ichiga
Koʻp beriladigan savollar
Q. Qorindan chiqadigan “quldur-quldur” ovoz nega chiqadi?
Oshqozon va ichak ovqat bilan hazm shirasini bir tekis aralashtirish uchun qimir-qimir qimirlaydi, ana shunda chiqadigan ovoz aynan “quldur-quldur” ovozidir. Qorin ochganda yoki ovqat yegandan keyin yaxshi eshitiladi va ogʻriq emas, hazm aʼzolari tirishib ishlayotganining sogʻlom belgisidir. Qoringga quloq tutsang, yanada aniq eshitasan.
Q. Ovqat ogʻizdan tanadan chiqquncha qanday yoʻlni bosib oʻtadi?
Ogʻizda tish bilan maydalanib, soʻlak bilan aralashib yumshagan ovqat uzun naycha — qiziloʻngach orqali oshqozonga tushadi. Oshqozonda oshqozon shirasi bilan aralashib yanada maydalanadi, odam boʻyidan besh barobar uzun ingichka ichakda esa ozuqa soʻriladi. Nihoyat yoʻgʻon ichakda qolgan chiqindi yarim qattiq holga kelib tanadan chiqsa, hazm tugaydi. Ogʻiz → qiziloʻngach → oshqozon → ingichka ichak → yoʻgʻon ichak tartibida.
Q. Hazm yaxshi boʻlishi uchun nima qilish kerak?
Ovqatni shoshmasdan koʻp marta yaxshilab chaynasangiz, ogʻizda oldindan maydalangani uchun oshqozon va ichak kamroq kuch sarflab hazmni yaxshi qila oladi. Suvni tez-tez ichib, sabzavot va mevani har xilidan yesangiz, qorin ichidagi yoʻl silliq boʻlib ovqat yaxshi oʻtadi. 4-12 yoshdagi bolalar tanamizni zavq bilan oʻrganishi uchun juda mos.
Keyingi safar yana qiziqarli dars hikoyasi bilan kelaman. Hurmat bilan, Didi.