पेटभित्र गुडगुड, आखिर रोइरहेको को हो
खाजा खाँदै गर्दा Didi को पेटभित्रबाट बारम्बार "गुडगुड" आवाज आइरहन्छ।
आवाजको मालिक खोज्न Didi केराउको दाना जत्रै सानी भएर, Ppuri सँगै पेटभित्रको भुलभुलैयामा तल झर्छिन्।
मुखदेखि आमाशय र आन्द्रासम्म खाना कहाँ गएर कसरी बदलिन्छ भन्ने सुराग एक-एक गरी पछ्याउँदै जाँदा, त्यो गुडगुड आवाजको भेद ठ्याक्कै खुल्छ।
गुडगुड, यो आवाज कहाँबाट आइरहेको हो?
गुडगुडगुड—
मुख चलाउँदै खाजा खाँदै थिएँ, कतैबाट अनौठो आवाज आयो।
यताउता हेरेँ। कोठामा त म बाहेक कोही छैन नि?
अनि फेरि एक पटक, गुडगुड। हात बिस्तारै पेटमा राख्दा आवाज त्यहीँबाट आइरहेको रहेछ।
मेरो पेटभित्रबाट कोही रोएजस्तै आवाज आइरहेको छ।
दुखेको पनि छैन, तर किन यस्तो भइरहेछ। कतै भर्खरै खाएको खाजा भित्र गुडुल्किँदै त छैन?
जिज्ञासा जागेपछि मबाट त बस्नै सकिँदैन। त्यसैले आवाजको मालिक आफैं खोज्ने निर्णय गरेँ।
केराउको दाना जत्रै सानी भएर, पेटभित्रको भुलभुलैयामा
WAGZAK JUMP मा "पेटभित्रको यात्रा" खोलेर हेरेँ।
बिरुवाका विज्ञ साथी Ppuri ले हात हल्लाउँदै स्वागत गर्यो। "नमस्ते, सानी अन्वेषक! आज हामी केराउको दाना जत्रै सानो भएर पेटभित्रको भुलभुलैया घुम्नेछौं।"
केराउको दाना? मेरो शरीर साँच्चै खुम्चिएको महसुस भयो, अनि आँखै अगाडि सबै घुम्यो—
होस खुल्दा म एउटा लामो, चिप्लो चिप्लेटीको मुखअगाडि उभिएकी रहिछु।
"Ppuri, मेरो पेटभित्रबाट बारम्बार गुडगुड आवाज आउँछ। त्यो के हो भनेर जान्न आएकी हुँ।"
Ppuri मुसुक्क मात्रै हाँस्यो। "त्यसो भए आवाजलाई पछ्याउँदै तल झरौं। खानाको बाटो नै आवाजको बाटो हो।"
आवाज पछ्याउने जासुसी खेल सुरु।
सुराग एक — मुखमा मसिनो पार्ने र नरम बनाउने
माथि हेर्दा अचाक्ली ठूला दाँतले खानालाई कट्कट् पार्दै टुक्य्राइरहेका थिए।
"सबैभन्दा पहिलो पाचन भनेकै दाँतले खानालाई मसिनो पार्नु हो।" Ppuri ले बतायो।
जिब्रोले पनि खानालाई यताउता गुडाउँदै र्यालसँग मिसाइरहेको थियो।
र्याल लाग्नासाथ कडा खाना बिस्तारै नरम र बाक्लो हुँदै जान्छ।
"यसरी नरम भएपछि मात्रै चिप्लेटीबाट सजिलै तल झर्न सकिन्छ।" Ppuri को कुरामा मैले टाउको हल्लाएँ।
तर अनौठो छ। यहाँ त कट्कट् चपाएको आवाज मात्रै छ, त्यो गुडगुड होइन। आवाजको मालिक अझै तल रहेछ।
सुराग दुई — चिप्लेटी जस्तो अन्ननलीबाट सुइँय्य
घटक्क। खाना निलिनासाथ, हामी पनि सँगै बगियौं।
साँघुरो र लामो नली चिप्लेटीजस्तै सीधै अगाडि बढ्छ, र यसलाई अन्ननली भनिन्छ रे।
यो मुख र आमाशयलाई जोड्ने बाटो हो।
"ओहो, धेरै छिटो छ!" मैले दुवै हात ठाडो पारेर सुइँय्य गरी तल चिप्लिएँ।
नली हल्लिँदै-हल्लिँदै हामीलाई तलतिर धकेल्दै लैजान्छ। कस्तो अनौठो।
त्यो पल्लो छेउमा कुनै ठूलो कोठा जस्तो देखिन्छ। Ppuri ले देखायो। "आमाशय नजिकै पुगिसक्यौं!"
सुराग तीन — आमाशय हल्लियो, र आवाजको पुच्छर हातमा पर्यो
आमाशयभित्र पस्दा भित्ता जताततै चाउरी नै चाउरी रहेछ।
"यो भित्ता त हेर, कस्तो घुम्रिएको!" म छक्क पर्दा Ppuri ले बुझायो।
"खाना नहुँदा चाउरी खुम्च्याएर राख्छ, र खाना आएपछि ती पूरै खुल्छन्। अनि यो बीस गुणाभन्दा बढी ठूलो हुन सक्छ।"
साँच्चै खाना आउनासाथ चाउरी खुले र कोठा झट्टै फराकिलो भयो। आमाशयले त आफ्नो आकार मनपरी फेर्दो रहेछ।
त्यही बेलाको कुरा हो। हाम्रो खुट्टामुनि हल्लियो, र छत पनि हल्लियो। आमाशय पूरै बटारिँदै-बटारिँदै हल्लिन थाल्यो।
"ओइ, Ppuri! आमाशयले हामीलाई नै निल्ने भयो कि क्या हो!"
Ppuri गललल हाँस्यो। "नआत्ति, यो त आमाशयको कसरत हो। आमाशय बटारिँदै हल्लिएर आफ्नो रस र खानालाई राम्ररी मिसाउँछ।"
भित्ताबाट चुहिएको आमाशयको रस खानासँग मिसिइरहेको थियो, र यो रसले खानाभित्रका नराम्रा किटाणु पनि मार्छ र पाचनमा पनि मद्दत गर्छ।
त्यही क्षण, चारैतिरबाट गुडगुडगुड— चिरपरिचित आवाज गुञ्जियो।
हो, यही त हो! भर्खरै मेरो पेटबाट सुनिएको त्यही आवाज!
आमाशयले लगनशील भई बटारिँदा निस्कने आवाज रहेछ। आखिर आवाजको मालिक हातमा पर्यो!
आवाज एकै ठाउँबाट रहेनछ — नसकिने गरी लामो सानो आन्द्रा
आमाशयको रससँग राम्ररी मिसिएको खानालाई पछ्याउँदै हामी पनि अर्को बाटोमा झर्यौं।
तर यो बाटोको त अन्त्य नै देखिँदैन।
"Ppuri, यो आखिर कति लामो हो?" घुम्रिएको नली अन्तै नभएझैं लम्बिँदै गइरहेको थियो।
"यो सानो आन्द्रा हो। सिधा तानेर नापे मान्छेको उचाइभन्दा पाँच गुणा लामो हुन्छ रे।" पाँच गुणा सुन्दा मेरो मुख बाइयो।
अनि यो सानो आन्द्रा पनि आमाशयजस्तै बटारिँदै हल्लिन थाल्यो। फेरि गुडगुड आवाज आयो!
अर्थात् आवाजको मालिक एउटै रहेनछ। आमाशय पनि, आन्द्रा पनि — सबैले सँगै कसरत गर्दै आवाज निकालिरहेका रहेछन्।
"यसरी हल्लिए मात्रै खाना र पाचन रस बढी भेटिन्छन्। अनि खानालाई तलतिर पठाइरहन्छ पनि।" Ppuri ले थप्यो।
यहाँ खानालाई राम्ररी टुक्य्राइन्छ, र शरीरलाई चाहिने पोषण तत्त्व सुरुक्क-सुरुक्क सोसिन्छ। पित्तथैली र अग्न्याशयले पनि छेउबाट पाचनमा हात बढाउँछन्, त्यसैले सबै एउटै टोलीजस्तै काम गर्दा रहेछन्।
अन्तिम कोठा — ठूलो आन्द्रा, यात्राको छेउ
पोषण तत्त्व सबै सोसिएपछि, बाँकी रहेको फोहोर अन्तिम कोठातिर गयो।
"यो ठूलो आन्द्रा हो। सानो आन्द्राभन्दा लम्बाइ त छोटो छ, तर मोटाइ दोब्बर भएकाले यसलाई ठूलो आन्द्रा भनिन्छ।" Ppuri ले प्रस्ट्यायो।
"तर यहाँ बाँकी रहेको के हुन्छ त?" मैले सोध्दा Ppuri मुसुक्क हाँस्यो।
"यहाँसम्म आइपुगेको फोहोर आधा ठोस हुन्छ, र अन्त्यमा दिसा बनेर शरीरबाट बाहिर निस्कन्छ।"
"ए, फोहोर!" मैले नचाहँदै नाक थुनेँ भने Ppuri ले हात हल्लाएर मानै गर्यो।
"फोहोर के को~ बाहिर राम्ररी निस्किए मात्रै पाचन पूरा हुन्छ। अनि मात्रै हामी फेरि मीठो खाना खान सक्छौं!"
सुन्दा त ठीकै रहेछ। राम्ररी दिसा गर्नु पनि पाचनकै एउटा भाग रहेछ। मुखबाट सुरु भएको खाना यत्रो लामो भुलभुलैया पार गरेर यहाँसम्म आइपुगेको रहेछ।
फेरि सुनियो, यस पटक साथीको पेटबाट
यात्रा सकेर म आफ्नै साबिकको शरीरमा फर्किएँ।
अब मेरो पेटको आवाजसँग मलाई रत्तिभर डर लाग्दैन। यो त आमाशय र आन्द्राले लगनशील भई काम गरिरहेको आवाज हो नि!
त्यही बेला छेउमा बसेकी साथीको पेटबाट गुडगुडगुड— ठ्याक्कै उही आवाज आयो।
साथीको अनुहार रातो भयो र ऊ "ए, ए… मेरो पेटबाट अनौठो आवाज आयो" भन्दै अत्तालिन थाली।
मैले बिस्तारै उसको पेटमा कान जोडेँ। आमाशय र आन्द्रा बटारिएको आवाज प्रस्टै सुनिन्थ्यो।
"यो लाज मान्ने कुरा होइन! यो त तिम्रो पेट पनि अहिले लगनशील भई कसरत गरिरहेको छ भन्ने सङ्केत हो।" मेरो कुरा सुनेर साथी अनि मात्रै हिहि गरी हाँसी।
भोक लागेको बेला होस् वा खाना खाइसकेपछि, पेटमा कान जोड्दा सुनिने गुडगुड आवाज। थाहा पाउँदा त यो हामी सबैको भित्र बस्ने साथीहरूले काम गरिरहेको आवाज रहेछ।
पेटभित्रका साथीलाई काम सजिलो बनाइदिने उपाय
अब खाना खाने बेला मेरो एउटा बानी बसेको छ। सधैंभन्दा बढी पटक, राम्ररी चपाएर खाने।
मुखमै मसिनो पारिदिए पेटभित्रका साथीलाई कम जोर लगाए पनि पाचन राम्रो हुन्छ रे।
पानी पनि पटक-पटक पिउँछु, र तरकारी तथा फलफूल पनि मिलाएर खान्छु। अनि पेटभित्रको बाटो चिप्लेटीजस्तै सजिलो हुन्छ र खाना सुइँय्य गरी गुज्रिन्छ रे।
आज राति सुत्नुअघि पेटमा एक पटक हात राखेर हेर्ने हो? गुडगुड सुनियो भने बिस्तारै नमस्ते भनिदिनुहोस्।
"आज पनि धेरै मेहनत गर्यौ, अब सुत है!" भनेर। हो हो।
▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा
Didi सँगै AR मा प्रत्यक्ष भेटौँ
← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्
केराउको दाना जत्रै सानो भएर पेटभित्र पस्ने हो?
WAGZAK JUMP — हाम फालेर संसारभित्र
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. पेटबाट आउने "गुडगुड" आवाज किन आउँछ?
आमाशय र आन्द्राले खाना र पाचन रसलाई राम्ररी मिसाउन बटारिँदै हल्लिन्छन्, र त्यति बेला निस्कने आवाज नै "गुडगुड" हो। भोक लागेको बेला वा खाना खाइसकेपछि यो राम्ररी सुनिन्छ, र यो बिरामी भएको होइन बरु पाचन अङ्गहरूले लगनशील भई काम गरिरहेका छन् भन्ने स्वस्थ सङ्केत हो। पेटमा कान जोडे झनै प्रस्ट सुन्न सकिन्छ।
Q. खाना मुखबाट शरीर बाहिर निस्कनेसम्म कुन-कुन बाटो हुँदै जान्छ?
मुखमा दाँतले मसिनो पारेर र्यालसँग मिसिई नरम भएको खाना, लामो नली अर्थात् अन्ननली हुँदै आमाशयमा झर्छ। आमाशयमा त्यो आमाशयको रससँग मिसिएर झनै मसिनो हुन्छ, र मान्छेको उचाइभन्दा पाँच गुणा लामो सानो आन्द्रामा पोषण तत्त्व सोसिन्छ। अन्त्यमा ठूलो आन्द्रामा बाँकी फोहोर आधा ठोस भई शरीरबाट बाहिर निस्केपछि पाचन सकिन्छ। क्रम यस्तो हो — मुख, अन्ननली, आमाशय, सानो आन्द्रा, ठूलो आन्द्रा।
Q. पाचन राम्रो होस् भन्नका लागि के गर्ने?
खानालाई पटक-पटक राम्ररी चपाए मुखमै मसिनो हुन्छ, र आमाशय तथा आन्द्रालाई कम जोर लगाए पनि पाचन राम्रो हुन्छ। पानी पटक-पटक पिउनुहोस् र तरकारी तथा फलफूल मिलाएर खानुहोस्, अनि पेटभित्रको बाटो सजिलो हुन्छ र खाना राम्ररी गुज्रिन्छ। ४-१२ वर्षका बालबालिकालाई आफ्नो शरीरबारे रमाइलो गरी सिक्न उपयुक्त छ।
अर्को पटक फेरि रमाइलो पाठको कथा लिएर आउँछु। — Didi