Kulugtok sa Tiyan, Sino Ba Talaga ang Umiiyak Diyan?
Kumakain si Didi ng meryenda nang bigla na lang gumawa ng tunog na "kulugtok" ang kanyang tiyan.
Para hanapin kung sino ang gumagawa ng tunog, lumiit si Didi na parang butil ng monggo, at sumama kay Ppuri pababa sa laberinto ng tiyan.
Habang sinusundan ang bawat palatandaan — mula sa bibig, hanggang sa tiyan, hanggang sa bituka — tungkol sa kung saan pumupunta ang pagkain at paano ito nagbabago, mahuhuli rin niya sa wakas kung ano talaga ang tunog na kulugtok na iyon.
Kulugtok, saan ba nanggagaling ang tunog na ito?
Kulugtoook—
Ngumunguya ako ng meryenda nang may kakaibang tunog na narinig ko mula sa kung saan.
Lumingon-lingon ako. Pero ako lang naman ang nasa kwarto, di ba?
Tapos muli, kulugtok. Nang dahan-dahan kong inilagay ang kamay ko sa tiyan, doon talaga galing.
Parang may umiiyak sa loob ng tiyan ko, akalain mo naman.
Hindi naman masakit, bakit kaya ito nangyayari? Baka gumugulong-gulong sa loob ang meryenda kong kinain kanina?
Alam mo namang hindi ako mapakali kapag may inuusisa ako. Kaya nagpasya akong hanapin mismo kung sino ang may-ari ng tunog.
Lumiit na Parang Butil ng Monggo, Papasok sa Laberinto ng Tiyan
WAGZAK JUMPsinilip ko ang "Paglalakbay sa Kumukulog na Tiyan."
Kinaway ni Ppuri, ang doktor ng halaman, ang kanyang kamay bilang pagbati. "Kumusta, munting eksplorador! Ngayon, liliit tayo na parang butil ng monggo at gagalugarin natin ang laberinto ng tiyan."
Butil ng monggo? Talagang parang lumiliit ang katawan ko, at biglang umikot ang paningin ko—
Nang matauhan ako, nakatayo na ako sa harap ng mahaba at madulas na pasukan ng slide.
"Ppuri, patuloy na gumagawa ng tunog na kulugtok ang tiyan ko. Naparito ako dahil gusto kong malaman kung ano iyon."
Ngumiti lang si Ppuri. "Kung ganoon, sundan natin ang tunog pababa. Ang daanan ng pagkain ay siya ring daanan ng tunog."
Simula na ang laro ng detektib na naghahanap ng pinanggalingan ng tunog.
Palatandaan Isa — Sa Bibig, Dinudurog at Pinapalambot
Nang tumingin ako sa itaas, nakita kong dinudurog ng napakalalaking ngipin ang pagkain nang malakas.
"Ang unang bahagi ng pagtunaw ay ang pagdurog ng pagkain gamit ang ngipin," sabi ni Ppuri sa akin.
Ginugulong-gulong din ng dila ang pagkain habang hinahalo ito ng laway.
Sa pagdampi ng laway, unti-unting lumalambot at pumapalapot ang matigas na pagkain.
"Kailangan nitong lumambot nang ganito para madaling makadausdos pababa," sabi ni Ppuri, at tumango ako.
Pero medyo kakaiba. Dito, tunog lang ng pagnguya ang naririnig, hindi ang kulugtok na naririnig ko kanina. Mukhang mas nasa ibaba pa ang may-ari ng tunog.
Palatandaan Dalawa — Dumausdos sa Esophagus na Parang Slide
Lunok. Nang malunok ang pagkain, natangay rin kami kasama nito.
Isang makipot at mahabang tubo ang patuloy na umaabot na parang slide — ito raw ang esophagus.
Ito ang daanan na nag-uugnay sa bibig at sa tiyan.
"Aaah, ang bilis naman!" Itinaas ko ang kamay ko at dumausdos pababa nang matulin.
Umiindayog ang tubo habang itinutulak kami pababa. Nakakamangha talaga.
Sa dulo, may nakikita akong parang malaking silid. Itinuro ito ni Ppuri. "Malapit na tayo sa tiyan!"
Palatandaan Tatlo — Kumikilos-kilos ang Tiyan, at Sa Wakas Nahuli Ko ang Buntot ng Tunog
Pagpasok ko sa loob ng tiyan, puno ng kulubot ang buong pader.
"Tingnan mo ang mga pader dito, puro kulot-kulot!" Habang gulat akong sinabi ito, ipinaliwanag ni Ppuri.
"Kapag walang pagkain, nakatiklop ang mga kulubot, at kapag pumasok ang pagkain, kusa itong lumaladlad. Sa ganoon, kaya nitong lumaki nang higit sa dalawampung beses."
Tunay nga, habang pumapasok ang pagkain, lumaladlad ang mga kulubot at lumawak ang silid. Kaya pala kayang baguhin ng tiyan ang laki nito ayon sa gusto nito.
Doon nangyari iyon. Umindayog ang nasa ilalim ng aming mga paa, umindayog din ang kisame. Ang buong tiyan kumikilos-kilos nagsimulang gumalaw.
"Aaah, Ppuri! Parang kakainin na tayo ng tiyan!"
Humalakhak si Ppuri. "Wag kang mag-alala, galaw lang iyan ng tiyan. Habang kumikilos-kilos ang tiyan, hinahalo nito nang pantay-pantay ang katas ng tiyan at ang pagkain."
Ang katas ng tiyan na dumadaloy mula sa pader ay naghahalo sa pagkain, at ang katas na ito ay nag-aalis ng masasamang bakterya sa pagkain at tumutulong din sa pagtunaw.
Sa sandaling iyon, mula sa lahat ng dako Kulugtoook— lumitaw ang isang pamilyar na tunog.
Oo, ito nga! Ang eksaktong tunog na narinig ko mula sa sarili kong tiyan kanina!
Iyon pala ay tunog ng masipag na paggalaw ng tiyan. Nahuli ko na sa wakas ang may-ari ng tunog!
Hindi Lang Isang Lugar ang Pinagmumulan ng Tunog — ang Walang-Katapusang Mahabang Maliit na Bituka
Sinundan namin ang pagkaing mahusay nang nahalo sa katas ng tiyan, pababa sa susunod na daan.
Pero ang daanang ito, wala akong makitang katapusan.
"Ppuri, gaano ba talaga kahaba ito?" Ang paikot-ikot at kulot-kulot na tubo ay patuloy na umaabot nang walang katapusan.
"Ito ang maliit na bituka. Kapag inunat at sinukat, umaabot daw ito nang limang beses ang taas ng isang tao." Limang beses! Napanganga ako sa gulat.
Pagkatapos, nagsimula ring kumilos-kilos ang maliit na bitukang ito, tulad ng tiyan. Muli na namang narinig ko ang tunog na kulugtok!
Kaya pala hindi lang iisa ang may-ari ng tunog. Ang tiyan at ang bituka ay pareho pang gumagalaw nang sabay-sabay habang lumilikha ng tunog.
"Kailangan nitong gumalaw nang ganito para mas marami ang pagkikitaan ng pagkain at katas na pantunaw. At patuloy din nitong ipinapadala ang pagkain pababa," dagdag pa ni Ppuri.
Dito, talagang dinudurog nang husto ang pagkain, at sinisipsip ang mga sustansyang kailangan ng katawan. Tumutulong din ang apdo at ang pancreas sa tabi para sa pagtunaw, kaya't lahat sila ay gumagawa bilang isang koponan.
Ang Huling Silid — ang Malaking Bituka, Wakas ng Paglalakbay
Matapos masipsip ang lahat ng sustansya, ang natitirang labi ay pumunta sa huling silid.
"Ito ang malaking bituka. Mas maikli ito kaysa sa maliit na bituka, pero dalawang beses na mas makapal, kaya't tinawag itong 'malaking' bituka," itinuro ni Ppuri.
"Pero ano ang mangyayari sa natitira dito?" tanong ko, at ngumiti nang mahinahon si Ppuri.
"Ang labing nakarating dito ay medyo tumitigas, at sa huli, magiging tae ito na lalabas sa katawan."
"Ay, nakakadiri!" Hindi ko namalayang tinakpan ko ang aking ilong, at kumaway ng kamay si Ppuri.
"Hindi naman nakakadiri~ Kailangang mailabas ito nang maayos para tuluyang matapos ang pagtunaw. Iyon ang paraan para makakain tayo ulit ng masarap na pagkain!"
Ngayong naisip ko, tama nga. Ang magandang pagdumi ay bahagi rin pala ng pagtunaw. Kaya pala ang pagkaing nagsimula sa bibig ay dumaan sa napakahabang laberintong ito.
Narinig Ko Ulit, Ngayon Naman Mula sa Tiyan ng Kaibigan
Matapos ang paglalakbay, bumalik agad ako sa dati kong katawan.
Ngayon, hindi na ako natatakot sa tunog ng tiyan ko. Dahil ito pala ang tunog ng masipag na paggawa ng tiyan at bituka ko!
Nang mga sandaling iyon, mula sa tiyan ng kaibigan kong nasa tabi Kulugtoook— lumabas ang eksaktong parehong tunog, akalain mo naman.
Namula ang mukha ng kaibigan ko at hindi alam ang gagawin, sabay sabing "Uh, ano... may kakaibang tunog na lumalabas sa tiyan ko."
Marahan kong idinikit ang tainga ko sa tiyan ng kaibigan ko. Malinaw kong narinig ang tunog ng kumikilos-kilos na tiyan at bituka.
"Hindi ito nakakahiya! Palatandaan ito na masipag na gumagalaw ang iyong tiyan ngayon." Sa sinabi ko, saka lang tumawa nang hehe ang aking kaibigan.
Ang tunog na kulugtok na naririnig kapag idiniin mo ang tainga mo sa tiyan mo kapag gutom o pagkatapos kumain. Nalaman kong iyon pala ang tunog ng paggawa ng mga kaibigang nasa loob ng tiyan natin, na taglay nating lahat.
Paano Matulungan ang Mga Kaibigan sa Tiyan Mo na Gumawa Nang Mahusay
Ngayon, may bago na akong ugali kapag kumakain. Dahan-dahang nguya, nang mas maraming beses kaysa dati.
Kapag durog na munti sa bibig, mas kaunti na lang ang lakas na gagamitin ng mga kaibigan sa tiyan para matunaw ito nang maayos.
Madalas din akong uminom ng tubig, at kumakain ng iba't ibang gulay at prutas. Sa ganoon, magiging makinis ang daanan sa tiyan na parang slide, kaya't madali at maayos na dumadaan ang pagkain.
Ngayong gabi, bago matulog, subukan mong ipatong ang kamay mo sa iyong tiyan. Kung marinig mo ang tunog na kulugtok, bumati ka nang bahagya.
"Salamat sa pagsisikap mo ngayon, matulog ka nang mahimbing!" — ganyan. Hihi.
▶ Tunay na AR Screen ng WAGZAK JUMP
Tuklasin ito nang harapan sa AR kasama si Didi
← I-swipe para makita pa
Gusto mo bang lumiit na parang butil ng monggo at sumisid sa loob ng tiyan?
WAGZAK JUMP — Tumalon Papasok sa Mundo
Mga Madalas Itanong
T. Bakit lumalabas ang tunog na 'kulugtok' mula sa tiyan?
Ang tiyan at ang bituka ay kumikilos-kilos upang pantay na mahalo ang pagkain at ang katas na pantunaw, at ang tunog na nabubuo sa prosesong ito ay siya ring 'kulugtok' na tunog. Madalas itong maririnig kapag gutom o pagkatapos kumain, at hindi ito senyales ng sakit kundi isang malusog na palatandaan na masipag na gumagawa ang mga organo ng pagtunaw. Kung idikit mo ang iyong tainga sa tiyan, mas malinaw mo pa itong maririnig.
T. Anong daanan ang tinatahak ng pagkain mula sa bibig hanggang sa lumabas ito sa katawan?
Sa bibig, dinudurog ng ngipin ang pagkain at hinahalo ng laway hanggang lumambot ito, pagkatapos ay bumababa ito sa tiyan sa pamamagitan ng mahabang tubo na tinatawag na esophagus. Sa tiyan, naghahalo ito sa katas ng tiyan at dinudurog pa nang husto, at sa maliit na bituka — na limang beses ang taas ng isang tao — sinisipsip ang mga sustansya. Sa wakas, sa malaking bituka, nagiging kalahating solido ang natitirang labi bago ito lumabas sa katawan, at doon natatapos ang pagtunaw. Ang pagkakasunod-sunod ay: bibig → esophagus → tiyan → maliit na bituka → malaking bituka.
T. Ano ang dapat gawin para maging maayos ang pagtunaw?
Kapag nginuya mo nang mabuti ang pagkain nang maraming beses, nadudurog na ito nang pino sa bibig, kaya't mas kaunti na lang ang lakas na gagamitin ng tiyan at bituka para matunaw ito nang maayos. Kapag madalas kang uminom ng tubig at kumakain ng iba't ibang gulay at prutas, magiging makinis ang daanan sa tiyan kaya't madaling dumadaan ang pagkain. Isa itong masayang paraan para matuto ang mga batang 4 hanggang 12 taong gulang tungkol sa ating katawan.
Sa susunod, magdadala ako ulit ng isa pang masayang kuwento ng aralin. Mula kay Didi.