Yatsan kafa guda ne ya ji rauni, me ya sa jiki duka ke ciwo?
Purum ya bugi babban yatsan kafarsa, amma ba yatsan kadai ke ciwo ba — kafa duka na ciwo.
Labari ne inda Didi ke tambayar jikinmu daya bayan daya, "Me ya sa duka ke ciwo?"
Tare da bako, kwarangwal mai rawa, muna duba yadda kasusuwa da tsoka ke hada hannu suna aiki.
"Kai kai… yatsan kafa ne, me ya sa kafa duka ke ciwo?"
"Kai kai… kai kai…"
Purum na zuwa yana dingishi yana takawa da kafa daya tab tab.
Ya ce ya bugi babban yatsan kafarsa guda a madogarar kofa, fuskarsa kuma ta murtuke sosai.
"Didi, abin mamaki ne. Abin da ya ji rauni yatsa guda ne kawai… amma sha na ciwo, cinya ma na taurin jiki, kafa duka na ciwo."
Saerom da ke kallo a gefe ta kada kai. "Kai, Purum yana kara ne~ ko Popo?"
Amma ni na dan yi mamaki. Ga mai kara, yana kama da mai ciwo da gaske. Wuri guda ne ya ji rauni, me ya sa har sama duka ke ciwo?
Na tambayi Popo — "Da gaske suna hade?"
Popo ya zo yana shawagi ya taba kafar Purum a hankali. "Rashin ciwon yatsa kadai, hakika abu ne na dabi’a."
"Me ya sa?" Na matso kusa sosai.
"Idan kashin yatsa ya ji rauni, tsokar da ta kewaye wannan yatsa da tsokar da ke motsa kafa sai su firgita su matse sosai. Sannan tsokar sha da ta cinya da suke hade da su ma sai su yi tsauri a jere."
"Ai, duk suna hade haka ne~?" Saerom ta bude idanu warwas. Ta ce kara ne, yanzu ita ce ta fi mamaki.
Ni ma ban yarda ba sai na sake tambaya. "Da gaske? Yaya suke hade?"
Popo ya nuna maballin da ke sama. "Magana ba ta isa ba, ko? To mu je mu tambayi jikin da kansa."
"Kai wane ne?" Kwarangwal mai rawa ya bayyana
"Ka sauya! Iyya, ya!" Da Popo ya mika hannu wajen Purum—
Fatar Purum ta fara bayyana a haske, ya zama kwarangwal fari mai karar kashi kawai!
"Kai! Me ne wannan!" Purum ya daga hannunsa ya kara mamaki. "Akwai kasusuwa da yawa haka a jikina?"
Purum kwarangwal ya girgiza kafadu, ya lankwasa gwiwoyi kadan. Ba mai tsoro ba ne, sai ma kyakkyawa. Aboki bako, kwarangwal mai rawa, yana gabanmu!
"Dakata, zan iya tambayar ka daya bayan daya?" Na daga hannu. Ina da tambayoyi da yawa sosai.
Daga kai har karshen kafa, tambayar kasusuwa
Da farko kwanyar kai mai da’ira. "Kai wane aiki kake yi?"
Kwanyar da take kama da kwano mai da’ira ta yi haske kamar tana amsawa. Tana rufe kwakwalwar da ke ciki tana kare ta, tana kuma samar da wurin idanu da kunnuwa da hanci da baki. Kamar an sanya hular kwano mai karfi.
Na gaba hakarkari da suka lankwasa a bangarorin biyu. Nau’i goma sha biyu sun lankwasa kamar baka suka yi babbar kwando. A ciki kuma huhu da zuciya suna nan a kwance.
"Ka dora hannu a kirji ka ja numfashi mai zurfi." Da na yi kamar yadda Popo ya ce, lokacin jan numfashi sai hakarkari suka dan bude suka sake rufewa. Wayyo, kashi na motsi!
Da na duba tsakiyar baya sai ga wani katon ginshiki da aka hada gaba-gaba! Kashin baya ake ce masa. Ana kuma kiransa kashin tsakiya. Shi ne ke rike tsakiyar jiki daidai ya kuma dora mu mu tsaya sak.
A karkashinsa akwai kashin duwawu. Shi ne wurin da ke hada kashin baya da kafafu biyu. Yana karbar nauyin da ke saukowa daga sama ya mika shi zuwa kafafu. Shi ya sa muke iya tafiya.
"Kasusuwan yatsun hannu kanana ne kamar wake, adadinsu kuma ashirin da bakwai." Purum kwarangwal ya motsa yatsunsa. Tunda gabobi gajeru suna da yawa shi ya sa muke motsa su yadda muke so.
"Yaya kasusuwa suke hade?" Amsar gabobi
A nan na tambayi abin da na fi so in sani. "Amma yaya kashi da kashi suke hade har suke lankwasawa?"
Sai gwiwar hannu da wuyan hannu suka yi haske. Gaba ake ce masa. Wurin da kashi da kashi suke hadewa suna taba juna. Tunda yana nan ne muke iya lankwasa hannu mu mika shi, mu juya wuyan hannu.
"Ka juya wuyan hannunka a da’ira." Da na juya kamar yadda aka ce mini, sai na ji kamar wani abu na juyawa a hankali a ciki. Ashe wannan shi ne aikin gaba.
Purum kwarangwal ya kara magana. "Amma kakata ta ce gwiwarta na ciwo. Idan aka yi amfani da gaba na dogon lokaci fiye da kima, yana iya shanyewa ya yi ciwo." To bai kamata a yi amfani ba kakkautawa, sai a kiyaye a hankali.
"Kasusuwana nawa ne?" Adadin da ba a zata ba
"Popo! A jikinmu kasusuwa duka nawa ne?" Ko na kirga da yatsu ban gane ko kadan ba.
"Babba yana da kusan 206." Popo ya yi murmushi. "Amma… jariri yana da kusan 450."
"Ai?! Karamin jariri ya fi yawa?" Wannan ban zata ba ko kadan.
Ashe, yayin girma kananan kasusuwa suna hadewa da juna adadin kuma ya ragu. Sannan kasusuwa suna kara taurara, idan sun taurara kuma yana da wuya su kara tsawo, shi ya sa idan mutum ya girma tsayinsa ya tsaya.
Don haka tsayina da ke karuwa yanzu saboda kasusuwana har yanzu suna da laushi suna girma ne. Abin mamaki ne sosai!
"Yanzu kuma mutumin tsoka!" Kacici-kacici ya warware a karshe
A lokacin Popo ya sake mika hannu. "Sai mun sadu da tsoka ma, ko? Ka sauya!"
Purum da ya kasance kwarangwal a wannan karon ya zama mutumin tsoka mai kumburi, ga shi! "Wahaha, na yi kyau ko~?" Purum ya kumbura tsokar hannuwansa biyu.
"Akwai tsoka mai yawa haka a jikina?" Purum ya sake mamaki.
"Tabbas. Tsoka ta kai kusan rabin nauyin jikinmu." Maganar Popo ta sa dukanmu muka ce "Haa!" Ashe rabin jikina tsoka ce.
Sannan ne tambayar can baya ta fara warwarewa. Me ya sa kafa duka ta yi ciwo alhali abin da ya ji rauni yatsa guda ne.
"Tsoka na rufe kashi tana kare shi, tana kuma sa kashi ya motsa." Popo ya sa Purum mutumin tsoka ya yi tafiya a hankali.
Da ya dauki mataki guda, ba tsokar kafa kadai ke motsi ba. Tsokar gwiwa da ta cinya suna bin ta a jere. Duk hade suke suna motsi tare!
"Ashe!" Sai na bugi gwiwata ba tare da na sani ba. Tunda yatsan kafa na ciwo, dukkan tsokokin da ke hade da shi suna aiki tare har suka gaji, shi ya sa kafa duka ke ciwo.
"Hakika! Da gaske duk hade suke!" Purum ya yi murmushi mai haske. Saerom da ta ce kara ne yanzu tana da fuskar neman gafara. "Purum… yi hakuri, lallai kana ciwo da gaske."
"Akwai tsokar da ba na iya motsa yadda nake so?"
Wata tambaya ta sake zuwa mini. "Shin duk tsoka ina motsa ta yadda nake so?"
"A’a." Popo ya lankwasa hannun Purum ya mika shi. "Tsokar da ke motsi da nufina kamar ta hannu ana kiranta tsokar kashi. Tana manne da kashi tana jan sa tana mika shi."
"Amma tsokar da ke motsa wurare kamar ciki ko hanji, tana aiki da kanta ko ban ce mata ba. Wannan kuwa ba na iya motsa ta yadda nake so."
"Zuciya ma?" Na dora hannu a kirji. Tana bugawa ba tare da hutu ba.
"Haka ne. Tsokar da ke sa zuciya ta buga ba ta hutawa ko lokacin barci." Wayyo, ashe akwai tsokar da ke aiki tukuru ko lokacin da nake barci.
Da na dawo gida, na kumbura tsoka da kaina
Abu na farko da na yi da na dawo gida. Na mika hannuna, sannan — dama! — na lankwasa shi.
Sai sashen sama na hannu ya kumbura ya fito. Da na taba shi da dayan hannu sai na ji yana da tauri.
Ana cewa wannan tsoka ce ke gajarta tana jan kashi. Tunda tsoka ta gajarta sai kashi ya bi ya lankwasa, tsokar kuma ta kumbura!
Na taba gwiwar hannu da gwiwa da kai ma tab tab. Kana jin wani abu mai tauri a cikin nama, ko? Duk wancan kashi ne. A kowace kusurwar jikinmu kasusuwa da tsoka sun buya suna hada hannu.
Ai, domin a karfafa kasusuwa da tsoka ana cewa sai a yi wasa da karsashi a waje a kuma ci abinci mai calcium iri-iri kamar madara ko kifin busasshe. Yau da yamma sai in kara cin soyayyen kifin busasshe sau daya.
Amma ka ji… Purum kafarsa duka na ciwo saboda yatsa guda, ni kuwa yanzu ina tsalle tab tab ina lafiya. Shin rashin ciwo ma na nufin kasusuwa da tsoka suna aiki cikin jituwa ne? Hoho.
▶ Hakikanin allon AR na WAGZAK JUMP
Ka same su kai tsaye ta AR tare da Didi
← Ka gogar da gefe
Kana son ka sadu da kasusuwa da tsokar da ke jikinka?
WAGZAK JUMP — Yi tsalle cikin duniya
Tambayoyin da ake yawan yi
T. Wuri guda ne kawai na yatsan kafa ya ji rauni, me ya sa kafa duka ke ciwo?
Saboda kasusuwa da tsokar jikinmu suna hade sosai suna kuma aiki tare. Idan yatsan kafa ya ji rauni, tsokar da ta kewaye wannan yatsa da tsokar da ke motsa kafa sai su firgita su matse, tsokar sha da ta cinya da suke hade da su ma sai su yi tsauri a jere. Shi ya sa ko da wuri guda ne ya ji rauni, kafa duka ke ciwo.
T. Jikin mutum yana da kasusuwa nawa?
Babba yana da kusan 206. Abin mamaki, jariri yana da kusan 450, ya fi yawa. Saboda yayin girma kananan kasusuwa suna hadewa da juna adadin kuma ya ragu. Kasusuwa sun kunshi kwanyar kai da hakarkari da kashin baya da kasusuwan hannu da na kafa da na yatsun hannu da na yatsun kafa da sauransu, wurin da kashi da kashi suke taba juna suna motsi kuma ana kiransa “gaba”.
T. Me za a yi domin a karfafa kasusuwa da tsoka?
Yana da kyau a yi wasa da karsashi a waje a motsa jiki sosai, a kuma ci abinci mai calcium iri-iri kamar madara ko kifin busasshe. Tsoka tana rufe kashi tana kare shi tana kuma sa shi ya motsa, tana da muhimmanci har ta kai kusan rabin nauyin jikinmu. Idan ka ci da kyau ka kuma yi wasa da kyau, kasusuwa da tsoka za su karfafa tare.
Zan dawo nan gaba da wani labari mai dadi. Naku, Didi.