खुट्टाको औंला दुख्दा सिंगो खुट्टा किन दुख्छ

"आत्थु… औंला त हो नि, अनि सिंगो खुट्टा किन दुख्यो?"

"आत्थु… आत्थु…"

Purum एउटा खुट्टा टुकुटुकु टेक्दै लङ्गडाउँदै-लङ्गडाउँदै आइरहेको छ।

बूढी औंला एउटा ढोकाको सँघारमा ठक्क ठोक्यो रे, अनुहार पूरै खुम्चिएको छ।

"Didi, अनौठो छ। चोट लागेको त एउटै औंलामा हो… तर पिँडुला पनि दुख्छ, तिघ्रा पनि गह्रौं भयो, सिंगो खुट्टा नै दुख्यो।"

छेउमा हेरिरहेकी Saerom ले टाउको हल्लाई। "ए, Purum ले नाटक गरेको हो नि~ होइन Popo?"

तर मलाई भने अलि शंका लाग्यो। नाटक भन्नलाई त साँच्चै दुखेजस्तै देखिन्छ। एउटै औंलामा चोट लाग्दा माथिसम्म किन दुख्यो त?

Popo लाई सोधेँ — "साँच्चै जोडिएका छन्?"

Popo तैरिँदै आएर Purum को खुट्टा बिस्तारै छोयो। "औंला मात्रै नदुख्नु, साँच्चै भन्दा स्वाभाविकै हो।"

"किन?" म नजिकै सरेँ।

"खुट्टाको औंलाको हड्डीमा चोट लाग्यो भने, त्यो औंला बेर्ने मांसपेशी र पैतालालाई चलाउने मांसपेशी झस्किएर बेस्सरी खुम्चिन्छन्। अनि तिनीसँग जोडिएका पिँडुला र तिघ्राका मांसपेशी पनि लहरै तनावमा आउँछन्।"

"ए, ती सबै जोडिएका हुन्छन् र~?" Saerom ले आँखा ठूला पारी। नाटक भन्ने आफैं अब बढी छक्क परी।

मलाई पनि पत्यार नलागेर फेरि सोधेँ। "साँच्चै? कसरी जोडिएका छन् त?"

Popo ले माथिको बटन ठक्क देखायो। "शब्दले बुझिँदैन होइन? त्यसो भए शरीरभित्रै गएर सिधै सोधौं।"

"तिमी को हौ?" नाच्ने कङ्काल देखा पर्‍यो

"रूप बदलिऊ! इयाप, याप!" Popo ले Purum तर्फ हात फैलाउनासाथ—

Purum को छाला सलल पारदर्शी भयो, अनि खटरखटर आवाज आउने सेता हड्डी मात्रै बाँकी रहेको कङ्काल भइहाल्यो!

"उफ्! यो के हो!" Purum ले आफ्नै पाखुरा उठाएर हेर्‍यो अनि झन् छक्क पर्‍यो। "मेरो शरीरमा यति धेरै हड्डी रहेछन्?"

कङ्काल Purum ले काँध हल्लाउँदै, घुँडा चलाउँदै। डरलाग्दो होइन, बरु राम्रो नै देखिन्छ। पाहुनाका रूपमा नाच्ने कङ्काल साथी हाम्रै अगाडि!

"पख, तिमीलाई एक-एक गरी सोध्न मिल्छ?" मैले हात उठाएँ। जिज्ञासा त धेरै छ नि।

टाउकोदेखि खुट्टासम्म, हड्डीहरूलाई सोधौं

सबैभन्दा पहिले गोलो खप्परलाई। "तिमी के काम गर्छौ?"

गोलो भाँडोजस्तै देखिने खप्पर जवाफ दिएझैं टल्कियो। भित्रको मस्तिष्कलाई बेरेर जोगाउँछ, आँखा·कान·नाक·मुख अट्ने ठाउँ मिलाइदिन्छ रे। कडा हेल्मेट लगाएजस्तै भयो नि।

अर्को चाहिँ दायाँबायाँ लामो बाङ्गिएका करङ। बाह्र जोडी धनुजस्तै बाङ्गिएर ठूलो टोकरी बनाएका छन्। त्यसभित्र फोक्सो र मुटु अटाएका छन्।

"छातीमा हात राखेर एक पटक लामो सास फेर।" Popo ले भनेजस्तै गर्दा, सास तान्दा करङ अलिकति खुल्छ अनि फेरि खुम्चिन्छ। वाह, हड्डी चल्दो रहेछ!

ढाडको ठीक बीचमा हेर्दा गाँठा-गाँठा जोडिएको बलियो खम्बा! मेरुदण्ड रे। ढाडको हड्डी पनि भनिन्छ। शरीरको ठीक बीचमा बसेर सन्तुलन थाम्छ, अनि हामी सोझो उभिन सकौं भनेर अड्याउने खम्बा हो।

त्यसको तल चाहिँ कम्मरको हड्डी। मेरुदण्ड र दुवै खुट्टालाई जोड्ने ठाउँ हो। माथिबाट आउने शरीरको तौल थामेर खुट्टासम्म पुर्‍याइदिन्छ रे। त्यसैले त हामी हिँड्न सक्ने रहेछौं।

"हातका औंलाका हड्डी केराउजस्तै साना, सत्ताइसवटै छन्।" कङ्काल Purum ले औंला चलाउँदै भन्यो। छोटा गाँठा धेरै भएकाले नै हामी मन लागेजसरी चलाउन सक्दा रहेछौं।

"हड्डी-हड्डी कसरी जोडिएका छन्?" जोर्नीको जवाफ

यहाँ मैले सबैभन्दा जिज्ञासा लागेको कुरा सोधेँ। "तर हड्डी र हड्डी कसरी जोडिएर मज्जाले खुम्चिन्छन्?"

त्यसैबेला कुहिनो र नाडी टल्किए। जोर्नी रे। हड्डी र हड्डी एकअर्कासँग जोडिने ठाउँ। यही भएकाले नै हामी पाखुरा खुम्च्याउने-तन्काउने, नाडी फनक्क घुमाउने गर्न सक्छौं।

"नाडी एक पटक गोलो घुमाएर हेर।" भनेजस्तै फनफन घुमाउँदा, भित्र केही कुरा सलल गुडेजस्तो अनुभव भयो। जोर्नीले काम गरेको यही रहेछ।

कङ्काल Purum ले एउटा कुरा थप्यो। "तर मेरी हजुरआमाले घुँडा दुख्छ भन्नुहुन्थ्यो। जोर्नी लामो समय धेरै चलायो भने घिसिएर दुख्न सक्छ रे।" जथाभाबी चलाउनु हुँदो रहेनछ, बिस्तारै जोगाएर चलाउनुपर्‍यो।

"मेरा हड्डी कतिवटा?" अनपेक्षित सङ्ख्या

"Popo! हाम्रो शरीरमा हड्डी जम्मा कतिवटा छन्?" औंला भाँचेर गन्दा पनि पत्तै लाग्दैन।

"वयस्कमा करिब २०६ वटा। तर…" Popo मुसुक्क हाँस्यो। "भर्खरै जन्मेको शिशुमा करिब ४५० वटा।"

"ए?! सानो बच्चामा झन् धेरै रे?" यो चाहिँ साँच्चै अनुमानै गरेकी थिइनँ।

थाहा भयो, हुर्कँदै जाँदा साना हड्डीहरू एकआपसमा जोडिएर सङ्ख्या घट्दो रहेछ। अनि हड्डी बिस्तारै कडा हुँदै जान्छ, कडा भएपछि अझ लामो हुन गाह्रो हुने भएकाले वयस्क भएपछि उचाइ रोकिन्छ रे।

भनेपछि अहिले मेरो उचाइ बढिरहेको चाहिँ, हड्डी अझै नरम भई बढ्दै गरेकाले रहेछ। कस्तो अचम्म!

"अब मांसपेशी मान्छे!" अन्ततः फुकेको पहेली

त्यही बेला Popo ले फेरि हात फैलायो। "मांसपेशीलाई पनि भेट्नुपर्‍यो नि? रूप बदलिऊ!"

कङ्काल भएको Purum यसपालि मोटो-मोटो मांसपेशी मान्छे भयो! "वाहाहा, राम्रो छ नि~?" Purum ले दुवै पाखुराले डल्लो बनायो।

"मेरो शरीरमा मांसपेशी यति धेरै रहेछ?" Purum फेरि छक्क पर्‍यो।

"हुन्छ नि। मांसपेशी हाम्रो तौलको झन्डै आधा नै हुन्छ।" Popo को कुरामा सबैले "उफ्!" भन्यौं। मेरो शरीरको आधा त मांसपेशी पो रहेछ।

अब बल्ल अघिको प्रश्न बिस्तारै फुक्दै गएजस्तो लाग्यो। चोट लागेको त एउटै औंलामा, तर सिंगो खुट्टा किन दुख्यो भन्ने।

"मांसपेशीले हड्डीलाई बेरेर जोगाउँछ, हड्डीलाई चलाउने पनि गर्छ।" Popo ले मांसपेशी मान्छे Purum लाई बिस्तारै हिँडायो।

एक पाइला चाल्नासाथ, पैतालाको मांसपेशी मात्रै चल्दैन। घुँडाको मांसपेशी, तिघ्राको मांसपेशी लहरै सँगै चल्छन्। सबै जोडिएर एकैचोटि!

"ए हो!" थाहै नपाई मैले घुँडामा ट्वाक्क हानेँ। खुट्टाको औंला दुखेकाले, त्यसँग जोडिएका मांसपेशीहरू सबै सँगै काम गर्दा थाकेर सिंगो खुट्टा दुखेको रहेछ।

"हो त नि! साँच्चै सबै जोडिएका रहेछन्!" Purum उज्यालो मुहार लगाएर हाँस्यो। नाटक भन्ने Saerom को अनुहारमा अहिले माफी मागेको भाव छ। "Purum… माफ गर है, साँच्चै दुखेको रहेछ।"

"मन लागेजसरी चलाउन नसकिने मांसपेशी पनि छ?"

अर्को एउटा जिज्ञासा पनि आयो। "मांसपेशी सबै मन लागेजसरी चल्छन्?"

"होइन।" Popo ले Purum को पाखुरा खुम्च्याउँदै-तन्काउँदै गर्‍यो। "पाखुराजस्तै आफ्नै इच्छाले चल्ने मांसपेशीलाई कङ्कालको मांसपेशी भनिन्छ। हड्डीमा टाँसिएर हड्डीलाई तान्ने र तन्काउने काम गर्छ।"

"तर आमाशय वा आन्द्राजस्ता ठाउँलाई चलाउने मांसपेशी चाहिँ, मैले नभने पनि आफैं काम गर्छ। यस्ता चाहिँ मन लागेजसरी चलाउन सकिँदैन।"

"मुटु पनि?" मैले छातीमा हात राखेँ। ढुकढुक नरोकी चलिरहेको रहेछ।

"हो। मुटुलाई चलाउने मांसपेशी सुत्दा पनि विश्राम गर्दैन।" वाह, म सुतिरहेको बेलामा पनि मेहनतसाथ काम गर्ने मांसपेशी रहेछ।

घर आएर, आफैं डल्लो बनाएर हेरेँ

घर फर्केर सबैभन्दा पहिले गरेको काम। पाखुरा तन्काएर, अनि जोडले खुम्च्याएर हेरेँ।

त्यसो गर्दा पाखुराको माथिल्लो भाग डल्लै भएर उठेछ। अर्को हातले छोएर हेर्दा कडा रहेछ।

यो चाहिँ मांसपेशी खुम्चिएर हड्डीलाई तानेको हो रे। मांसपेशी सुरुक्क छोटो हुँदा हड्डी पनि सँगै खुम्चिन्छ, अनि डल्लो उठिहाल्छ!

कुहिनो, घुँडा, टाउको पनि ठक्-ठक् छोएर हेरेँ। छालाभित्र कडा कुरा छोइन्छ नि? त्यही सबै हड्डी हो। हाम्रो शरीरको कुना-कुनामा हड्डी र मांसपेशी हातेमालो गरेर लुकेका रहेछन्।

हो, हड्डी र मांसपेशी बलियो बनाउन बाहिर मज्जाले दौडेर खेल्ने, अनि दूध वा सुकेको सानो माछाजस्ता क्याल्सियम भएका खानेकुरा सन्तुलित रूपमा खाए पुग्छ रे। आज बेलुका सुकेको माछाको तरकारी एक गाँस बढी खानुपर्‍यो।

तर थाहा छ… Purum लाई एउटै औंलाले सिंगो खुट्टा दुख्यो, तर म चाहिँ अहिले सिनित्तै भई उफ्रिउफ्रि दौडिरहेकी छु। नदुख्नु पनि हड्डी र मांसपेशी मिलेर काम गरिरहेका छन् भन्ने अर्थ हो कि? हो हो।

▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा

Didi सँगै AR मा प्रत्यक्ष भेटौँ

← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्

मेरो शरीरभित्रको हड्डी र मांसपेशीलाई आफैं भेट्न चाहन्छौ?

WAGZAK JUMP — हाम फालेर संसारभित्र

Download on theApp StoreGET IT ONGoogle Play

बारम्बार सोधिने प्रश्न

अर्को पटक फेरि रमाइलो कथा लिएर आउँछु। तिम्रै, Didi।