Da na shiga daji, sai dandanon iska ya sauya
Didi ta shiga daji ita kadai ta kuma zuba ido sosai kan wani babban itace.
Tana gano daya bayan daya yadda itatuwa ke samar da iska mai tsafta, da abin da ke boye cikin itacen da aka sare.
Littafin lura na Didi ne a daji, wanda ya kare da gode wa itacen.
Lokacin da na sa kafa daya a kofar daji
Da na sa kafa daya a kofar daji, sai dandanon iska ya sauya farat daya.
Wari ne da ban taba shakarsa a birni ba. Warin kasa mai danshi hade da dan warin ganye sabo.
Ba tare da na sani ba sai na bude hannuwana biyu na ja dogon numfashi. Hancina ya yi sanyi, hakika, kai, ya yi dadi.
Yau ni kadai ce. Ba tare da abokai ba, na zo in duba wannan daji a hankali.
A kasan kafafuna busassun ganye na kara. Bisa kaina kuma haske na fadowa guntu-guntu tsakanin ganyaye.
Na tsaya karkashin itacen da ya fi kowane girma
Sai na tsaya gaban wani itace daya da ya fi kowane girma.
Ko na sunkuyar da wuyana yaya, ban ga saman sa ba. Gangar jikinsa kuma, ko na rungume shi da hannuwa biyu, bai ishe ba.
Na dora tafin hannuna a hankali kan bawonsa mai kaushi. Kaushi-kaushi, sanyi kuma mai karfi.
Wane asiri ne ke cikinsa? Ni ce wadda ba ta iya hakuri idan abu ya ba ta sha’awar sani.
WAGZAK JUMP ne na duba labarin "Itatuwa suna da matukar muhimmanci". Ina son in kara kusantar itacen.
Itacen da ke shaka yana kuma fitar da numfashi
Itacen da ke cikin allon na numfashi a hankali.
Ya shaki carbon dioxide da ke shawagi a iska — shuu — sannan carbon din da ke cikinta ya ajiye shi da kyau a jikinsa.
Sannan ya sake fitar da oxygen mai tsafta — huu — waje.
Kai, ashe itace ne ke samar da iska?
Sai na sake jan dogon numfashi.
Oxygen din da wannan babban itace ya fitar yanzun nan, ni nake shaka shi. Abin mamaki ne sosai.
Sauyin dandanon iska da na ji a kofar daji can baya, duk saboda wannan ne.
Ashe teburina ma itace ne da farko
Itace ba iska kadai yake bayarwa ba yayin da yake raye.
Da na juya allon, sai itacen ya zama tebur, ya zama kujera, har ya zama jirgin ruwa da gida.
Idan ka duba, teburin gidanmu da kujerar da nake zama kullum duk da itace aka yi su.
Ina taba su kullum, amma ko sau daya ban taba tunani ba. Ashe duk wadannan itatuwa ne da suka rayu a wani daji.
Ashe babu laifi a sare itace?
A nan sai na dan damu.
Idan aka rika sare itatuwa haka ana yin kayan daki, ashe dajin ba zai zama fanko ba iska kuma ta lalace?
Amma allon ya nuna mani amsar.
Itace ma idan ya tsufa sosai, karfinsa na shakar carbon dioxide da samar da oxygen na raguwa a hankali.
Shi ya sa ake sare itacen da ya tsufa sosai a yi amfani da shi, a wurinsa kuma a sake dasa karamin itace.
Karamin itace yayin da yake girma da sauri na shan carbon dioxide da yawa, yana kuma fitar da oxygen da yawa.
Sare kawai bai kamata ba, amma idan ka sare sannan ka sake dasawa ka kuma kula, dajin ma zai kara samun koshin lafiya — haka abin yake.
Asirin da ke boye cikin gutsuren katako
To ina carbon din da itacen ya tara tsawon rayuwarsa ke tafiya idan aka sare shi?
Sai na zuba ido sosai kan gutsuren katakon da ke cikin allon. Zoben shekaru masu da’ira suna nan a jere.
Amma ko an sare itacen, carbon din da ke cikinsa na nan yadda yake.
Sunansa, gwangwanin carbon!
Kamar yadda abinci yake cike a cikin gwangwani, haka carbon yake cike a cikin itace.
Don haka ko a cikin teburin itacen gidanmu, carbon din da itacen da ya rayu can baya ya tara na nan a ajiye shiru har yanzu.
Na dauka gutsuren katako mai kauri ne kawai, ashe akwai irin wannan abu a boye a cikinsa.
Ina sake duban babban itacen
Na dauke ido daga allon, na sake duban babban itacen da ke gabana.
Itace daya ne da na gani can baya, amma yanzu ya bambanta gaba daya.
Wannan itace, har a wannan dakika, yana shan carbon dioxide da himma yana kuma samar mani da oxygen.
Sannan can gaba idan ya tsufa, watakila zai zama teburin wani ko kujerar wani, yana rike da carbon a kirjinsa.
Yana raye, har ma bayan an sare shi, itace na ci gaba da ba mu wani abu.
Itace, na gode
Sai na sake dora tafin hannuna kan gangar itacen mai kaushi.
Sannan na yi masa gaisuwa a hankali. "Na gode da ka samar mana da iska mai tsafta. Kana da matukar muhimmanci."
Ba yadda za a yi itacen ya ji, amma ba damuwa.
Yayin da nake fita daga dajin sai na sake waiwaya. Babban itacen na nan a wurinsa, yana kada ganyayensa a hankali.
Idan na je wurin shakatawa na unguwarmu nan gaba, zan dora hannu kan itatuwan can ma a hankali. Ku ma kuna aiki tukuru wajen samar da oxygen, ko? Hoho.
▶ Hakikanin allon AR na WAGZAK JUMP
Asirin dajin da Didi ta gani, ka same shi kai tsaye ta AR
← Ka gogar da gefe
Kana son ka je ka sadu da babban itacen daji da kanka?
WAGZAK JUMP — Yi tsalle cikin duniya
Tambayoyin da ake yawan yi
T. Ta yaya itatuwa ke samar da iska mai tsafta?
Itatuwa na shakar carbon dioxide da ke cikin iska, su ajiye carbon din a jikinsu, su kuma sake fitar da oxygen zuwa iska. Shi ya sa muke iya shakar iska mai tsafta saboda itatuwa. Musamman kananan itatuwa masu girma da sauri na shakar carbon dioxide da yawa suna kuma samar da oxygen da yawa.
T. Sare itace mummuna ne a kowane hali?
Ba lallai ba ne. Itace ma idan ya tsufa sosai, karfinsa na shakar carbon dioxide na raguwa a hankali. Don haka idan aka sare itacen da ya tsufa aka yi kayan daki ko gida, aka kuma sake dasa karamin itace a wurinsa aka kula da shi, dajin zai iya kara samun koshin lafiya. Abu mai muhimmanci shi ne ba sare kawai ba, sai dai dasawa da kulawa tare. Ana kiran maimaita sarewa da dasawa haka zagayowar daji mai dorewa.
T. Me ake nufi da “gwangwanin carbon”?
Carbon din da itace ya shaka yayin da yake raye na ajiyewa a jikinsa, kuma ko an sare itacen, wannan carbon na nan yadda yake. Kamar yadda abinci yake cikin gwangwani. Don haka ko cikin tebur ko kujerar da aka yi da itace, carbon din da itacen ya tara na nan yadda yake. Ku gwada neman kayan itace a gida sannan ku ce, "Ashe a nan ma akwai carbon!"
Zan dawo nan gaba da wani labari mai dadi. Naku, Didi.