Орманға кірген бойда ауаның дәмі өзгеріп кетті
Didi орманға жалғыз кіріп, бір үлкен ағашты үнсіз бақылайды.
Ағаштың таза ауаны қалай жасайтынын, кесілген ағаштың ішінде не жасырылғанын бір-бірлеп біледі.
Ағашқа рақмет айтып аяқталатын, Didi-дің орман бақылау күнделігі.
Орман кіреберісіне бір қадам басқан сәт
Орман кіреберісіне бір қадам бассам, ауаның дәмі мүлде өзгеріп кетті.
Қалада иіскеп көрмеген иіс. Дымқыл топырақ иісіне шөптің жас иісі сәл араласқан, сондай иіс.
Өзім байқамай екі қолымды жайып, терең дем алдым. Мұрным сап-салқын болып, әй, жақсы екен.
Бүгін мен жалғызбын. Достарымсыз, осы орманды баяу қарап шығайын деп келдім.
Аяқ астында түскен жапырақ сытырлайды. Басымның үстінде жапырақтардың арасынан жарық бөлік-бөлік болып түседі.
Ең үлкен ағаштың түбінде тоқтадым
Содан ең үлкен бір ағаштың алдында тоқтадым.
Мойнымды қанша шалқайтсам да, төбесі көрінбейді. Діңін екі қолыммен құшақтасам да әлі жетпейді.
Кедір-бұдыр қабығына алақанымды ақырын тигіздім. Қытыр-қытыр, салқын әрі қатты.
Мұның ішінде қандай құпия бар екен? Қызыққан нәрсеме шыдай алмайтынымды білесің ғой.
WAGZAK JUMP-тан «Ағаш шынымен қымбат» деген әңгімені ашып қарадым. Ағашты жақынырақ көргім келді.
Дем алып, дем шығаратын ағаш
Экрандағы ағаш баяу дем алып тұр.
Ауада жүрген көмірқышқыл газын сұп етіп жұтып алды да, ішіндегі көміртекті денесіне жинап қойды.
Содан таза оттекті уһ етіп қайта шығарды.
Ә, ауаны ағаш жасайды екен ғой?
Мен тағы бір рет терең дем алдым.
Әлгінде осы үлкен ағаш шығарған оттекті мен жұтып тұрмын ғой. Соншалықты таңғажайып.
Орман кіреберісінде ауаның дәмі өзгергені де осыдан екен ғой.
Менің үстелім де бұрын ағаш болған екен
Ағаш тірі кезінде тек ауа ғана беріп қоймайды екен.
Экранды парақтасам, ағаш үстел болады, орындық болады, кеме мен үйге дейін айналады.
Ойлап тұрсам, үйдегі үстел де, күнде отыратын сол орындық та — бәрі ағаштан жасалған ғой.
Күнде қолым тиіп жүрсе де, бір рет те ойламаппын. Бәрі де бір кезде орманда өскен ағаш болған екен ғой.
Ағашты кесе беруге бола ма?
Осы жерде сәл уайымдап қалдым.
Ағашты осылай кесіп жиһаз жасай берсе, орман құр қалып, ауа да нашарлап кетпей ме?
Бірақ экран жауабын көрсетті.
Ағаш тым қартайғанда, көмірқышқыл газын жұтып, оттек жасайтын күші бірте-бірте әлсірейді екен.
Сондықтан әбден қартайған ағашты кесіп пайдаланады да, орнына жас ағаш қайта отырғызады.
Жас ағаш өсіп келе жатқанда көмірқышқыл газын көбірек жұтып, оттекті де көбірек шығарады екен.
Тек кесе беруге болмайды, бірақ кесіп, қайта отырғызып күтіп отырса, орман керісінше сау бола түседі екен.
Дөңбектің кесіндісінде жасырылған құпия
Ал ағаштың өмір бойы жинаған сол көміртегі, кесілгенде қайда кетеді?
Мен экрандағы дөңбектің кесіндісін ұзақ қарадым. Дөңгелек жылдық сақиналар жиі-жиі салынған екен.
Бірақ ағашты кессең де, ішіндегі көміртек сол күйі сақталады екен.
Оны көміртек консервісі дейді екен!
Консервінің ішінде тағам тығыз салынғаны сияқты, ағаштың ішінде көміртек тығыз салынған.
Сонда үйдегі сол ағаш үстелде де, бұрын өскен ағаш жинаған көміртек әлі күнге үнсіз жатыр екен ғой.
Қатты ағаш кесегі ғана деп ойлайтынмын, ішінде сондай нәрсе жасырылған екен.
Үлкен ағашқа қайта қарап
Экраннан көзімді алып, алдымдағы сол үлкен ағашқа қайта жоғары қарадым.
Әлгіндегі ағаштың дәл өзі, бірақ енді мүлде басқаша көрінеді.
Бұл ағаш дәл қазір де көмірқышқыл газын тынымсыз жұтып, маған беретін оттекті жасап тұр ғой.
Ал әлдеқашан қартайғанда, бәлкім біреудің үстелі не орындығы болып, көміртекті ішінде берік ұстап тұрар.
Тірі кезінде де, кесілгеннен кейін де — ағаш бізге үнемі бірдеңе беріп келген екен.
Ағаш-ау, рақмет саған
Кедір-бұдыр ағаш діңіне алақанымды тағы бір рет тигіздім.
Содан ақырын сәлем айттым. «Таза ауа жасап бергенің үшін рақмет. Сен шынымен қымбат екенсің.»
Ағаш естіген жоқ шығар, бірақ несі бар.
Орманнан шығып бара жатып тағы бір рет артыма қарадым. Үлкен ағаш сол орнында тұр, жапырағын жайлап қозғалтып.
Келесі жолы аудандағы саябаққа барсам, ондағы ағаштарға да алақанымды ақырын тигізейін. Сендер де оттек жасап әуре шығарсыңдар? Хо-хо.
▶ WAGZAK JUMP-тың нақты AR экрандары
Didi тапқан орман құпияларын AR арқылы өзің көр
← Бүйіріне сырғытып көр
Ормандағы үлкен ағашпен өзің барып кездесесің бе?
WAGZAK JUMP — әлемнің ішіне секір
Жиі қойылатын сұрақтар
С. Ағаш таза ауаны қалай жасайды?
Ағаш ауадағы көмірқышқыл газын сіңіріп, ішіндегі көміртекті денесінде сақтайды да, оттекті ауаға қайта шығарады. Сондықтан біз ағаштың арқасында таза ауамен дем ала аламыз. Әсіресе тез өсіп келе жатқан жас ағаш көмірқышқыл газын көбірек сіңіріп, оттекті де көбірек жасайды.
С. Ағаш кесу әрқашан жаман ба?
Әрқашан олай емес. Ағаш тым ұзақ жасағанда көмірқышқыл газын сіңіру қабілеті бірте-бірте төмендейді. Сондықтан қартайған ағашты кесіп, жиһаз не үй жасап, орнына жас ағаш отырғызып күтсе, орман сау бола түседі. Ең бастысы — тек кесіп қана қоймай, отырғызу мен күтуді қатар алып жүру. Осылай кесіп, қайта отырғыза беруді орманның тұрақты айналымы дейді.
С. «Көміртек консервісі» деген нені білдіреді?
Ағаш тірі кезінде сіңірген көміртек оның денесінде сақталады, ал ағашты кессе де сол көміртек сол күйі сақталады. Дәл консервінің ішінде тағам тұрғаны сияқты. Сондықтан ағаштан жасалған үстел мен орындықтың ішінде де сол ағаш жинаған көміртек сол күйі тұр. Үйде ағаштан жасалған заттарды тауып, «мұның ішінде де көміртек бар екен!» деп қарап шығу әрекетін жасап көріңіз.
Келесі жолы тағы бір қызық әңгіме ала келемін. Сәлеммен, Didi.