जङ्गलभित्र पस्नासाथ, हावाको स्वादै फेरियो
Didi एक्लै जङ्गलभित्र पसेर एउटा ठूलो रूखलाई चुपचाप चियाएर हेर्छिन्।
रूखले सफा हावा कसरी बनाउँछ, काटिएको रूखभित्र के लुकेको छ — एक-एक गरी बुझ्दै जान्छिन्।
रूखलाई धन्यवाद भन्दै सकिने, Didi को जङ्गल अवलोकन डायरी हो यो।
जङ्गलको ढोकामा एक पाइला राख्ने बित्तिकै
जङ्गलको ढोकामा एक पाइला राखेँ, हावाको स्वादै एक्कासि फेरियो।
सहरमा कहिल्यै नसुँघेको गन्ध। ओसिलो माटोको गन्धमा हरियो घाँसको बास्ना अलिकति मिसिएको, त्यस्तै गन्ध।
थाहै नपाई दुवै हात फैलाएर लामो सास तानेँ। नाकको टुप्पो सिरिङ्ग हुँदै गयो, आहा, कस्तो राम्रो।
आज म एक्लै छु। साथीहरूविना, यो जङ्गललाई बिस्तारै चियाउन भनेर आएकी।
खुट्टामुनि सुकेका पात सरसर। टाउकोमाथि पातहरूको बीचबाट उज्यालो टुक्रा-टुक्रा भएर झर्दै छ।
सबैभन्दा ठूलो रूखमुनि रोकिएँ
हिँड्दाहिँड्दै सबैभन्दा ठूलो एउटा रूखअगाडि रोकिएँ।
घाँटी जति पछाडि फर्काए पनि टुप्पो देखिँदैन। फेदलाई दुवै हातले अँगालो हाल्दा पनि धेरै नपुग्ने।
खस्रो बोक्रामा हत्केला चुपचाप राखेँ। खस्रस्स, चिसो र कडा छ।
यसभित्र कस्तो रहस्य लुकेको होला। जिज्ञासा जाग्यो भने चुप लाग्नै नसक्ने त म नै हुँ नि।
WAGZAK JUMP मा "रूख साँच्चै अनमोल छ" भन्ने पाठ चियाएर हेरेँ। रूखलाई अझ नजिकबाट हेर्न मन लागेर।
सास तान्ने र छोड्ने रूख
पर्दाभित्रको रूख बिस्तारै सास फेरिरहेको छ।
हावामा उडिरहेको कार्बन डाइअक्साइडलाई सुरुक्क तान्यो, अनि त्यसभित्रको कार्बनलाई आफ्नै शरीरमा मिलाएर राख्दै गयो।
अनि सफा अक्सिजनलाई फेरि फुर्र गरेर बाहिर पठाउँछ।
आहा, रूखले नै हावा बनाउँदो रहेछ?
मैले फेरि एक पटक लामो सास तानेँ।
भर्खरै यो ठूलो रूखले छोडेको अक्सिजन नै मैले तानिरहेकी छु नि। कस्तो अनौठो!
अघि जङ्गलको ढोकामा हावाको स्वाद फेरिएको पनि यसैकारण रहेछ।
मेरो टेबल पनि पहिले रूखै रहेछ
रूखले बाँचुन्जेल हावा मात्रै दिने होइन रहेछ।
पर्दा सारेपछि रूख टेबल बन्छ, कुर्सी बन्छ, पानीजहाज र घरसम्म बन्दो रहेछ नि।
त्यसो भन्दा त हाम्रो घरको टेबल पनि, म दिनहुँ बस्ने त्यो कुर्सी पनि सबै रूखबाटै बनेको हो नि।
दिनहुँ छोइरहँदा पनि एक पटक पनि सोचेकी थिइनँ। यी सबै कतैको जङ्गलमा बाँचेका रूख पो रहेछन्।
रूख काट्दा हुन्छ त?
यहाँ आएर मलाई अलिकति चिन्ता लाग्यो।
रूखलाई यसरी मनलाग्दी काटेर फर्निचर बनाउँदा, जङ्गल रित्तिएर हावा पनि बिग्रिँदैन र?
तर पर्दाले नै जवाफ देखायो।
रूख पनि निकै बूढो भएपछि कार्बन डाइअक्साइड तान्ने र अक्सिजन बनाउने शक्ति बिस्तारै कमजोर हुँदै जाँदो रहेछ।
त्यसैले पूरै बूढो भएको रूख काटेर प्रयोग गरिन्छ, अनि त्यही ठाउँमा मुनाको बिरुवा फेरि रोपिन्छ।
बिरुवा बढ्दै जाँदा कार्बन डाइअक्साइड धेरै पिउँछ, अक्सिजन पनि धेरै छोड्छ नि।
काट्ने मात्रै गर्नु त हुँदैन, तर काटेर फेरि रोपी हुर्काउँदा जङ्गल झन् स्वस्थ हुँदो रहेछ भन्ने थाहा भयो।
मुढाको काटिएको भागभित्र लुकेको रहस्य
त्यसो भए रूखले जीवनभर जम्मा गरेको त्यो कार्बन, काटिएपछि कहाँ जान्छ त?
मैले पर्दाभित्रको मुढाको काटिएको भाग चुपचाप चियाएर हेरेँ। गोलो वार्षिक चक्रहरू ठ्याम्ठ्याम्ती कोरिएका रहेछन्।
तर रूख काटे पनि, त्यसभित्र रहेको कार्बन जस्ताको तस्तै सुरक्षित रहँदो रहेछ।
नाम दिनुपर्दा, कार्बन डिब्बा!
डिब्बाभित्र खाना राखिएको जस्तै, रूखभित्र कार्बन राखिएको हुँदो रहेछ।
भनेपछि हाम्रो घरको त्यो काठको टेबलभित्र पनि, पहिले बाँचेको रूखले जम्मा गरेको कार्बन अहिले पनि चुपचाप बसिरहेको छ।
कडा काठको टुक्रा मात्रै हो भन्ठानेकी थिएँ, त्यसभित्र त्यस्तो कुरा लुकेको रहेछ।
फेरि ठूलो रूखलाई हेर्दै
पर्दाबाट आँखा हटाएर, अगाडिको त्यो ठूलो रूखलाई फेरि माथि हेरेँ।
अघिकै उही रूख हो, तर अब पूरै फरक देखिन्छ।
यो रूखले यही क्षणमा पनि मेहनतसाथ कार्बन डाइअक्साइड पिइरहेको छ, अनि मलाई दिने अक्सिजन बनाइरहेको छ नि।
अनि धेरै पछि बूढो भएपछि, कसैको टेबल वा कुर्सी बनेर त्यसभित्र कार्बनलाई बलियोसँग बोकिरहेको होला।
बाँचुन्जेल पनि, काटिएपछि पनि, रूखले हामीलाई केही न केही दिइरहेकै रहेछ।
रूख, धन्यवाद है
मैले खस्रो रूखको फेदमा हत्केला फेरि एक पटक राखेँ।
अनि सानो स्वरमा भनेँ। "सफा हावा बनाइदिएकोमा धन्यवाद। तिमी साँच्चै अनमोल छौ।"
रूखले सुनेको त होइन होला, तर के भो र।
जङ्गलबाट निस्कँदा एक पटक फेरि फर्केर हेरेँ। ठूलो रूख उही ठाउँमा उही रूपमा, पातहरू सलल हल्लाइरहेको थियो।
अर्को पटक टोलको पार्कमा गएँ भने, त्यहाँका रूखहरूलाई पनि चुपचाप एक पटक हात राख्नुपर्छ। तिमीहरू पनि अक्सिजन बनाउन व्यस्त छौ होइन? हो हो।
▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा
Didi ले भेटेको जङ्गलको रहस्य, AR मा प्रत्यक्ष भेटौँ
← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्
जङ्गलको ठूलो रूख, आफैं भेट्न जान्छौ?
WAGZAK JUMP — हाम फालेर संसारभित्र
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. रूखले सफा हावा कसरी बनाउँछ?
रूखले हावामा रहेको कार्बन डाइअक्साइड सोसेर, त्यसभित्रको कार्बन आफ्नो शरीरमा भण्डारण गर्छ र अक्सिजन फेरि हावामा पठाउँछ। त्यसैले रूखकै कारण हामी सफा हावा तान्न पाउँछौं। विशेष गरी बढ्दै गरेको मुनाको बिरुवाले कार्बन डाइअक्साइड धेरै सोस्छ र अक्सिजन पनि धेरै बनाउँछ।
Q. रूख काट्नु सधैं नराम्रो कुरा हो?
सधैं त्यस्तो होइन। रूख पनि धेरै पुरानो भएपछि कार्बन डाइअक्साइड सोस्ने क्षमता बिस्तारै घट्दै जान्छ। त्यसैले बूढो रूख काटेर फर्निचर वा घर बनाउने अनि त्यही ठाउँमा मुनाको बिरुवा फेरि रोपेर हुर्काउने हो भने जङ्गल झन् स्वस्थ हुन सक्छ। महत्त्वपूर्ण कुरा चाहिँ काट्ने मात्रै नगरी, रोप्ने र हुर्काउने काम सँगै गर्नु हो। यसरी काट्ने र रोप्ने क्रम दोहोर्याइरहनुलाई दिगो वन चक्र भनिन्छ।
Q. "कार्बन डिब्बा" भनेको के हो?
रूख बाँचेको बेला सोसेको कार्बन रूखकै शरीरभित्र भण्डारण हुन्छ, अनि रूख काटे पनि त्यो कार्बन जस्ताको तस्तै सुरक्षित रहन्छ। ठीक डिब्बाभित्र खाना राखिएजस्तै। त्यसैले काठबाट बनेको टेबल वा कुर्सीभित्र पनि त्यो रूखले जम्मा गरेको कार्बन जस्ताको तस्तै रहन्छ। घरमा काठबाट बनेका सामान खोजेर "यसभित्र पनि कार्बन रहेछ!" भन्दै नियाल्ने गतिविधि गरेर हेर्नुहोस्।
अर्को पटक फेरि रमाइलो कथा लिएर आउँछु। तिम्रै, Didi।