Dengiz ichida koʻrgan tushim — nega barmoq uchlarim koʻk?
Bu Didi koʻrgan dengiz haqidagi tushning hikoyasi.
Tushida Didi ogʻziga plastik tiqilib qolgan toshbaqani koʻrdi. Chiroyli koʻk halqali sakkizoyoqqa qoʻl tekkizmoqchi boʻlganida esa — voy!
Uygʻongach, Didi dengizning haqiqiy himoyachisi boʻlishga qaror qildi.
Uf, qoʻlim joyida ekan
"Uf… xayriyat, qoʻlim joyida ekan."
Koʻzimni ochishim bilan birinchi boʻlib nima qilganimni bilasanmi?
Avval barmoq uchlarimga qaradim.
Chunki tushimda kichkina, chiroyli koʻk sakkizoyoqqa endigina qoʻl tekkizmoqchi boʻlgandim.
Shunda kimdir "Toʻxta!" deb baqirdi. Shu ovozdan birdan uygʻonib ketdim.
Yuragim duk-duk urardi. Voy, hammasi tush ekanmi?
Koʻrpamni quchoqlab, jim yotdim. Hozirgina borib kelgan dengiz ichini yana esladim.
Tushim patlariga neft yopishgan chaykadan boshlandi
Tushim bir dengiz qirgʻogʻida boshlandi.
Toʻlqinlarning ovozi yoqimli edi. "Voy, maza!" deb tursam, tepamda bir chayka qanotlarini pat-pat urib, qiynalayotgan ekan.
Qanot qoqsa ham, havoda pastga sirgʻalib ketaverardi. Yaxshi ucha olmayotgandi.
Yaqinroq borib qarasam, patlariga yopishqoq bir narsa rosa yopishib qolibdi.
Dengiz juda yoqimli-ku, nega chayka bunchalik qiynalyapti?
Halokatga uchragan kemadan sizib chiqqan neft qushning patlariga yopishsa, qanotlari ogʻirlashib, ucha olmay qolar ekan.
Yuragim shuv etdi. Dengiz yuzida ahvol shunday boʻlsa, suvning ichida hammasi yaxshimikan?
Men chuqur nafas oldim-da, dengiz ichiga shoʻngʻidim.
Dengiz ichi chiroyli, lekin toshbaqaning ogʻzida…
Avvaliga hammasi juda chiroyli edi.
Voy, bu yer hali ham toza ekan!
Rang-barang marjonlar orasidan baliq galalari yonimdan tez-tez suzib oʻtardi. Quyosh nuri esa suv toʻlqinlarida yaltirardi.
Koʻnglim joyiga tushib, xotirjam boʻldim. Lekin…
Oldinda bir toshbaqa koʻrindi.
Ogʻziga nimadir tiqilib qolgan, oʻzi esa qiynalayotgan edi.
Yaqinroq borib qarasam, shaffof plastik paket ekan.
Suvda suzib yurgan paketni meduza deb oʻylab, tishlab olgan boʻlsa kerak.
Bechora qanchalik qiynalgandir…
Koʻnglim choʻkib turganida, gʻavvos kiyimidagi bir qutqaruvchi suzib keldi.
U dengiz hayvonlariga yordam berar ekan.
Toshbaqaning ogʻzidan paketni sekingina chiqarib oldi. Shunda toshbaqa yana bemalol suzib ketdi!
Uf, xayriyat.
Dengizga zarar yetkazadigan odamlar ham bor, uni shunday asraydiganlar ham bor ekan.
Baliqning qornida yashiringan narsa
Yana bir oz suzdim. Shunda bir baliqning qorni ichini aniq koʻra oldim.
Ichi mayda-mayda donachalarga toʻla edi.
Voy, bularning hammasi plastik boʻlaklarimi?!
Biz ishlatib, keyin tashlab yuborgan plastik dengizda mayda boʻlaklarga parchalanib, shunday donachalarga aylanar ekan.
Ular juda kichkina, koʻzga zoʻrgʻa koʻrinadi. Baliqlar esa ularni yemish deb oʻylab, yutib yuborar ekan.
Tashqaridan yaxshi koʻringan dengizning ichi shunday azob chekayotgan ekan.
Kichkina qisqichbaqani dengizga qaytargan qoʻllar
Uzoqda bir baliqchi kemasi toʻr bilan qisqichbaqa tutayotgan edi.
Lekin toʻrga juda kichkina qisqichbaqa bolalari ham ilinib chiqayotgan ekan.
Voy, shunday kichkinalarini ham olib ketishsa, nima boʻladi?
Xavotir bilan qarab turdim. Shunda baliqchi amaki kichkina qisqichbaqalarni bittalab, sekingina dengizga qaytardi.
Ular oʻsib, katta boʻlguncha kutishar ekan.
Dengiz jonivorlarining har bir turi uchun qaysi kattalikda tutish mumkinligi va qaysi paytda tutish mumkin emasligi belgilangan ekan.
Juda kichkina doʻstlarimizni dengizda yana oʻssin deb qaytarib yuborishadi.
Shunda dengizdagi doʻstlarimiz yashashda davom eta oladi. Xi-xi-xi, men ham endi dengiz qoidalarini bir oz tushundim!
Chiroyiga qiziqib qoʻl uzatganimda — "Toʻxta!"
Keyin qoyalar orasidan kichkina bir sakkizoyoq chiqib qoldi.
Koʻk halqalari yaltirab turardi. Juda chiroyli ekan!
"Voy, rosa chiroyli-ku~ Bir marta qoʻl tekkizib koʻrsammikan?"
Oʻzim ham sezmay, qoʻlimni uzatdim.
"Qoʻl tekkizma!"
Kimdir shoshilib qoʻlimni toʻsdi.
Bu koʻk halqali sakkizoyoqning naqshlari chiroyli boʻlsa ham, tanasida juda kuchli zahar bor ekan.
Dengizda chiroyli koʻrinadigan, lekin qoʻl tekkizish xavfli boʻlgan doʻstlarimiz anchagina ekan.
Ularni uzoqroqdan, faqat koʻz bilan tomosha qilsak, oʻzimizni ham, ularni ham asragan boʻlamiz.
Sal boʻlmasa, yomon ish boʻlardi!
Yengil nafas olayotganimda, birdan koʻzim ochilib ketdi.
Uygʻondim, lekin koʻnglim allaqachon qaror qilgandi
Ha, hammasi tush ekan.
Koʻk halqali sakkizoyoq ham, paketni tishlagan toshbaqa ham, patlariga neft yopishgan chayka ham.
Lekin oddiy tush deyish uchun juda aniq esda qolgandi.
Toshbaqaning qiynalgan koʻzlari, baliq qornidagi donachalar, hatto "Qoʻl tekkizma!" degan oʻsha ovoz ham.
Koʻrpa ichida jim yotib, oʻyladim.
Dengiz qiynalsa ham, bizdan uzoqda-ku. Koʻpincha bundan bexabar yuraveramiz.
Lekin men endi buni koʻrdim. Bilganlar hech narsa qilmasa, unda kim qiladi?
Sakrab oʻrnimdan turdim-da, darrov Bangguga qoʻngʻiroq qildim.
Shunday qilib, haqiqiy dengizni asrash oʻyini boshlandi
"Banggu, kel, dengiz himoyachilari boʻlib oʻynaymiz!"
Avval oilamiz bir haftada nechta plastik buyum ishlatishini sanab koʻrishga qaror qildik.
Plastik shishalar, paketlar, ichimlik naychalari… voy, men oʻylaganimdan ancha koʻp ekan!
Hech kimni koyimaymiz. Xazina qidirgandek, "Bugun nechta topganimizni bilasanmi?" deb oʻynaymiz.
Shunda kamroq ishlatsak boʻladigan narsalar ham koʻrina boshladi. Naychasiz ichish, bozorga oʻz sumkamizni olib borish.
Bitta boʻlsa ham kamroq plastik ishlatsak, qayerdadir bir toshbaqa paketni tishlab olishdan qutulishi mumkin-ku.
Dam olish kuni oilam bilan dengiz qirgʻogʻiga bordik. U yerda qirgʻoqqa chiqib qolgan narsalarni terish oʻyinini oʻynadik.
Bu oʻyinda qirgʻoq boʻylab yurib, toʻlqinlar olib kelgan narsalarni terib olishar ekan.
Chiroyli chigʻanoqlar va dumaloq shisha donachalarini terdik. Chiqindilarni ham yigʻishtirdik.
Men tergan narsalar tufayli dengiz bir oz tozalanadi, deb oʻylasam, faxrlanib ketdim!
Uyga kelgach, terib kelgan, qayta ishlash mumkin boʻlgan buyumlardan dengizdagi doʻstlarimni yasadim.
Plastik shisha qopqogʻidan toshbaqaning kosasini, rangli qogʻozdan esa rang-barang baliqlarni.
Dengizdagi doʻstlarimga kichkina bir xat ham yozdim.
"Kechiringlar. Endi sizlarni yaxshilab asrayman."
Tushimda qoʻl tekkizgan oʻsha sakkizoyoqqa esa uzoqroqdan, faqat koʻzim bilan salom beraman.
Keyingi tushimda qorayib ketgan chayka oʻrniga yana oppoq boʻlib, qanotlarini keng yoyib uchayotgan chaykani koʻrishni istayman. Xo-xo.
▶ WAGZAK JUMP ilovasidagi haqiqiy AR tasvirlari
Didi koʻrgan dengiz ichidagi olam bilan AR orqali tanishing
← Yon tomonga surib koʻring
Dengiz ichiga oʻzing shoʻngʻib koʻrishni xohlaysanmi?
WAGZAK JUMP — olamga shoʻngʻi!
Koʻp soʻraladigan savollar
Savol. Dengiz nima sababdan ifloslanadi?
Asosan uchta muammo bor. Kemalardan sizib chiqadigan neft, biz tashlab yuborgan plastikning mayda boʻlaklarga parchalanib, baliqlarga yemish boʻlib qolishi va juda yosh baliqlarning ham tutilishi. Shuning uchun kamroq plastik ishlatish, dengiz jonivorlarini esa faqat ruxsat etilgan kattalik va vaqtda tutish dengizni asrashga yordam beradi.
Savol. Nega koʻk halqali sakkizoyoqqa qoʻl tekkizish mumkin emas?
Koʻk halqali sakkizoyoqning naqshlari chiroyli, lekin unda juda kuchli zahar bor. Shuning uchun unga qoʻl tekkizish mumkin emas. Dengizda chiroyli koʻrinsa ham, qoʻl tekkizish xavfli boʻlgan jonivorlar bor. Ularni uzoqroqdan, faqat koʻz bilan tomosha qilgan yaxshi. Ilk bor koʻrgan dengiz jonivori haqida avval kattalardan soʻrash va unga oʻzboshimchalik bilan qoʻl tekkizmaslik odati oʻzimizni ham, dengizdagi doʻstimizni ham asraydi.
Savol. Bolamiz bilan uyda dengizni asrash uchun nimalar qilsak boʻladi?
Oilangiz bir haftada ishlatgan plastik buyumlarni xazina qidirgandek sanab, ularni kamaytirish yoʻllarini izlang. Yoki dengiz qirgʻogʻiga borib, toʻlqinlar olib kelgan chiqindilarni terib koʻring. Qayta ishlash mumkin boʻlgan buyumlardan dengiz jonivorlarini yasash va ularga xat yozish ham yaxshi mashgʻulot. Bolani koyish yoki oʻzini aybdor his qildirish oʻrniga, birga topish va yasash oʻyinini oʻynasangiz, u yanada xursand boʻlib qatnashadi.
Keyingi safar yana qiziqarli dengiz hikoyasini olib kelaman. Mehr bilan, Didi.