દરિયાની અંદરનું સપનું — મારી આંગળીઓનાં ટેરવાં કેમ વાદળી છે?

હાશ, મારો હાથ તો બરાબર છે

"હાશ… સારું થયું, મારો હાથ તો બરાબર છે."

આંખો ખૂલતાં જ મેં સૌથી પહેલાં શું કર્યું, ખબર છે?

મારી આંગળીઓનાં ટેરવાં જોયાં.

સપનામાં હું એક નાના, સુંદર વાદળી ઓક્ટોપસને અડકવા જતી હતી ને.

પણ કોઈએ બૂમ પાડી, "ના!" ને હું ઝબકીને જાગી ગઈ.

મારું દિલ ધકધક કરતું હતું. અરે, એ બધું સપનું જ હતું?

રજાઈને બાથ ભરીને હું શાંતિથી સૂઈ રહી, ને હમણાં જ જોઈને આવી હતી એ દરિયાની અંદરની દુનિયા યાદ કરવા લાગી.

સપનાની શરૂઆત તેલ લાગેલી દરિયાઈ ચકલીથી થઈ

સપનાની શરૂઆત એક દરિયાકિનારે થઈ.

મોજાંનો અવાજ સાંભળીને હું બોલી, "વાહ, કેટલું સરસ લાગે છે!" ત્યાં જ માથા ઉપર એક દરિયાઈ ચકલી જોરથી પાંખો ફફડાવતી હતી.

પાંખો ફફડાવતી હોવા છતાં એ વારંવાર નીચે સરકી જતી, બરાબર ઊડી શકતી નહોતી.

પાસે જઈને જોયું તો એનાં પીંછાં પર ઘણું બધું ચીકણું લાગેલું હતું.

દરિયો તો કેટલો સરસ છે, પણ આ દરિયાઈ ચકલીને કેમ આટલી તકલીફ થાય છે?

મને ખબર પડી કે તૂટેલા જહાજમાંથી નીકળેલું તેલ પીંછાં પર ચોંટી જાય, તો પક્ષીની પાંખો ભારે થઈ જાય ને એ ઊડી ન શકે.

મારું દિલ ધ્રાસકો ખાઈ ગયું. દરિયાની ઉપર આવું છે, તો અંદર બધું બરાબર હશે?

મેં એક ઊંડો શ્વાસ લીધો ને દરિયાની અંદર ડૂબકી મારી.

દરિયાની અંદર કેટલી સુંદર દુનિયા, પણ કાચબાના મોઢામાં…

પહેલાં તો બધું ખરેખર ખૂબ સુંદર લાગ્યું.

વાહ, અહીં તો હજી બધું ચોખ્ખું છે!

રંગબેરંગી પરવાળાં વચ્ચેથી માછલીઓનાં ટોળાં મારી પાસેથી ઝડપથી પસાર થતાં હતાં, ને પાણીની લહેરો પર સૂરજનો પ્રકાશ ઝગમગતો હતો.

એટલે મેં હાશ અનુભવી. પણ પછી…

થોડે આગળ મને એક કાચબો દેખાયો.

પણ એના મોઢામાં કંઈક ફસાયું હતું ને એને તકલીફ થતી હતી.

પાસે જઈને જોયું તો એ પારદર્શક પ્લાસ્ટિક હતું.

પાણીમાં તરતી પ્લાસ્ટિકની થેલીને જેલીફિશ સમજીને એણે મોઢામાં પકડી લીધી હશે.

એને કેટલી તકલીફ થતી હશે…

મારું દિલ બેસી ગયું, ત્યાં જ ડૂબકી મારવાનો પોશાક પહેરેલા એક બચાવકર્મી પાસે આવ્યા.

એ દરિયાના પ્રાણીઓને મદદ કરે છે, એમ મને જાણવા મળ્યું.

એમણે કાચબાના મોઢામાંથી ધીમેથી પ્લાસ્ટિક કાઢ્યું, ને કાચબો ફરીથી છૂટથી તરવા લાગ્યો!

હાશ, સારું થયું.

કેટલાક લોકો દરિયાને દુઃખ આપે છે, પણ આમ એની સંભાળ રાખનારા લોકો પણ છે.

માછલીના પેટમાં છુપાયેલું શું હતું?

હું થોડી આગળ તરી, ત્યારે એક માછલીના પેટની અંદરનું બધું મને ચોખ્ખું દેખાયું.

એમાં ઝીણા ઝીણા કણો ભરેલા હતા.

અરે, આ બધા પ્લાસ્ટિકના ટુકડા છે?!

આપણે વાપરીને ફેંકેલું પ્લાસ્ટિક દરિયામાં તૂટી તૂટીને ઝીણા કણો બની જાય છે.

એ એટલા નાના હોય કે સહેલાઈથી દેખાય પણ નહીં, પણ માછલીઓ એને ખોરાક સમજીને ગળી જાય છે.

બહારથી બરાબર દેખાતો દરિયો અંદરથી આમ દુઃખી હતો.

નાના કરચલાને પાછો દરિયામાં મૂકતા હાથ

દૂર એક માછીમારીની હોડીમાંથી જાળ નાખીને કરચલા પકડાતા હતા.

પણ જાળમાં સાવ નાના કરચલાનાં બચ્ચાં પણ ઉપર આવી ગયાં.

અરે, આટલાં નાનાં બચ્ચાંને પણ લઈ જશે તો શું થશે?

હું ચિંતાથી જોઈ રહી હતી, પણ માછીમાર કાકાએ નાના કરચલાઓને એક એક કરીને હળવેથી પાછા દરિયામાં મૂકી દીધા.

એ મોટાં થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવાની હોય, એમ મને જાણવા મળ્યું.

દરિયાના દરેક પ્રકારના જીવને પકડવા માટે એ કેટલો મોટો હોવો જોઈએ ને ક્યારે એને પકડી ન શકાય, એ નક્કી કરેલું હોય છે.

સાવ નાના મિત્રોને દરિયામાં મોટા થવા માટે પાછા મોકલી દેવાના.

એમ કરવાથી જ દરિયાના મિત્રો ત્યાં રહેતા રહી શકે. હી હી હી, હવે મને પણ દરિયાના નિયમો થોડા સમજાયા!

સુંદર લાગ્યું એટલે હાથ લંબાવ્યો, ત્યાં જ — "ના!"

પછી ખડકો વચ્ચેથી એક નાનો ઓક્ટોપસ નીકળ્યો.

એના પર વાદળી વીંટીઓની ભાત ચમકતી હતી — કેટલો સુંદર હતો!

"વાહ, કેટલો સુંદર છે~ એક વાર અડકીને જોઉં?"

મેં વિચાર્યા વગર જ હાથ લંબાવ્યો.

"એને અડકતી નહીં!"

કોઈએ તરત જ મારો હાથ રોકી લીધો.

મને ખબર પડી કે આ વાદળી વીંટીઓવાળો ઓક્ટોપસ દેખાવમાં સુંદર છે, પણ એના શરીરમાં ખૂબ જોરદાર ઝેર હોય છે.

દરિયામાં એવા ઘણા મિત્રો છે જે સુંદર દેખાય, પણ એમને અડકવું જોખમી હોય.

થોડે દૂર રહીને આંખોથી જ જોવાથી એ મિત્ર પણ સુરક્ષિત રહે ને આપણે પણ.

અરે બાપ રે, મોટી મુશ્કેલીમાં પડતાં પડતાં બચી ગઈ!

હું હાશ કરીને શ્વાસ લેતી હતી ને બરાબર એ જ પળે મારી આંખો ખૂલી ગઈ.

સપનામાંથી જાગી, પણ મન તો નક્કી કરી ચૂક્યું હતું

હા, એ બધું સપનું હતું.

વાદળી વીંટીઓવાળો ઓક્ટોપસ, મોઢામાં પ્લાસ્ટિકવાળો કાચબો, તેલ લાગેલી દરિયાઈ ચકલી — બધું જ.

પણ સપનું હોવા છતાં બધું કેટલું ચોખ્ખું યાદ હતું.

કાચબાની દુઃખી આંખો, માછલીના પેટમાંના કણો, ને "એને અડકતી નહીં!" કહેતો એ અવાજ પણ.

રજાઈમાં પડી પડી હું શાંતિથી વિચારતી હતી.

દરિયો દુઃખી હોય તોય એ દૂર છે, એટલે આપણને ખબર જ નથી પડતી ને આપણે આગળ વધી જઈએ છીએ.

પણ હવે તો મેં જોયું છે. જેને ખબર છે એ જ કંઈ નહીં કરે, તો કોણ કરશે?

હું તરત ઊઠી ને સૌથી પહેલાં Banggu ને ફોન કર્યો.

એટલે શરૂ થઈ સાચા દરિયાના રખેવાળ બનવાની રમત

"Banggu, ચાલ, આપણે દરિયાના રખેવાળ બનવાની રમત રમીએ!"

પહેલાં અમે નક્કી કર્યું કે એક અઠવાડિયામાં અમારા ઘરમાં પ્લાસ્ટિકની કેટલી વસ્તુઓ વપરાય છે એ ગણીશું.

PET ની બોટલો, પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ, પીવાની સ્ટ્રો… વાહ, મેં ધાર્યું હતું એના કરતાં તો ઘણી વધારે હતી!

કોઈને વઢવાને બદલે અમે ખજાનો શોધવાની રમત બનાવી. "ધાર તો, આજે કેટલી વસ્તુઓ મળી?"

એમ કરતાં કઈ વસ્તુઓ ઓછી વાપરી શકાય એ પણ દેખાવા લાગ્યું. સ્ટ્રો વગર પીવું, ખરીદી કરવા પોતાની થેલી લઈ જવી.

આપણે પ્લાસ્ટિકની એક વસ્તુ પણ ઓછી વાપરીએ, તો ક્યાંક કોઈ કાચબાને પ્લાસ્ટિકની થેલી મોઢામાં નહીં લેવી પડે ને.

અઠવાડિયાના છેડે હું પરિવાર સાથે દરિયાકિનારે ગઈ ને અમે કિનારે વસ્તુઓ વીણવાની રમત રમી.

દરિયાકિનારે ચાલતાં ચાલતાં મોજાં સાથે તણાઈને આવેલી વસ્તુઓ વીણવાની આ રમત છે.

અમે સુંદર છીપલાં ને ગોળ ગોળ કાચના ટુકડા વીણ્યા, ને સાથે કચરો પણ ઉપાડ્યો.

મેં જેટલો કચરો ઉપાડ્યો એટલો દરિયો થોડો વધારે ચોખ્ખો થયો — એ વિચારીને મને કેટલો ગર્વ થયો!

ઘરે આવીને મેં વીણી લાવેલી, ફરી વાપરી શકાય એવી વસ્તુઓમાંથી દરિયાના મિત્રો બનાવ્યા.

PET ની બોટલના ઢાંકણથી કાચબાનું કવચ, ને રંગીન કાગળમાંથી રંગબેરંગી માછલીઓ.

પછી દરિયાના મિત્રોને એક નાનકડો પત્ર પણ લખ્યો.

"મને માફ કરજો. હવે હું તમારી સારી સંભાળ રાખીશ."

સપનામાં જે ઓક્ટોપસને અડકી હતી એને હવે દૂરથી આંખોથી જ હેલો કહીશ.

મારા આવતા સપનામાં કાળી થઈ ગયેલી દરિયાઈ ચકલીને બદલે ફરી સફેદ થઈને ઊંચે ઊડતી દરિયાઈ ચકલીને મળવું છે. હો હો.

▶ WAGZAK JUMP ની સાચી AR સ્ક્રીનો

Didi એ જોયેલી દરિયાની અંદરની દુનિયા જાતે AR માં જુઓ

← બાજુ તરફ સરકાવીને જુઓ

દરિયાની અંદર જાતે ડૂબકી મારવી છે?

WAGZAK JUMP — દુનિયામાં કૂદકો મારો

અહીંથી ડાઉનલોડ કરોઍપ સ્ટોરઅહીંથી મેળવોગૂગલ પ્લે

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

આવતી વખતે દરિયાની બીજી મજાની વાત લઈને આવીશ. પ્રેમ સાથે, Didi.