मातीमध्ये अख्खं लपलेलं केशरी गाजर

हैश्शा! कोण मोठं गाजर उपटतं, बघूया!

"हैश्शा! कोण मोठं गाजर उपटतं, बघूया!"

Banggu बरोबर परसबागेत जोर लावून ओढत होते!!

फक्त पानं धरून ओढत होते, पण पायाखालची माती हलत होती. तेवढ्यात पटकन्! अख्खं गाजर बाहेर आलं.

मातीखालून लांबट केशरी आकार बाहेर आला, माहीत आहे? वर हिरवी पानं, खाली केशरी भाग. अरे, हे तर गाजर आहे ना?!

रोज जेवताना मी कुरुमकुरुम चावून खायचे, तेच गाजर अख्खं मातीमध्ये दडलं होतं. पानं जमिनीवरून डोकावत होती, आणि बाकीचा भाग जमिनीखाली लपला होता.

शेजारी गाजरं निवडणाऱ्या आजीनं माझं माती लागलेलं गाजर बघितलं. "वा, छान जाडजूड गाजर निवडलंस की!" म्हणत ती खळखळून हसली. कौतुक ऐकून छान वाटलं… पण थांबा, हे मातीमध्ये का होतं? म्हणजे हा केशरी भाग मूळ आहे का?

Banggu तर स्वतः उपटलेल्या गाजराची मातीसुद्धा न झटकता ते कचकच चावत होता. "गाजर म्हणजे गाजरच की~" म्हणाला. अरे देवा, तुला विचारायलाच नको होतं.

पण मला प्रश्न पडला की राहवतच नाही. मातीमध्ये वाढतं, मग रंग केशरी का? आणि पानं खाण्यासारखी का दिसत नाहीत? डोक्यात प्रश्नांची गर्दी झाली. WAGZAK JUMP मध्ये "झाडांचा शोध" उघडून बघितला. अरे वा, हेच हवं होतं!

▶ Didi बरोबर झाडांची सफर दाखवणारे व्हिडिओ

मुंगीएवढं छोटं होऊन झाडाच्या आत जाऊया

"आज आपण मुंगीएवढं छोटं होऊन हिरव्या झाडाच्या आत जाणार आहोत!" झाडांबद्दल खूप जाणणारा आमचा मित्र Ppuri ओरडला. लगेच माझं शरीर लहान होत असल्यासारखं वाटलं. समोरचं गवताचं पान अचानक उंच इमारतीएवढं दिसू लागलं. वाऽऽ!

Purum "अरे, आपण खरंच लहान झालो!" म्हणत उड्या मारू लागला. Saerom मात्र "पान असं दिसतं तर~" म्हणत गरगर फिरत होती.

तेवढ्यात Purum नं Popo सरांना विचारलं. "पण झाडं न पडता सरळ कशी उभी राहतात?" अरे, मलाही हाच प्रश्न पडला होता! Popo सर फक्त हसले. "आत गेल्यावर कळेल."

आजूबाजूला बघितलं तर खूपदा पाहिलेली झाडं होती. "अरे, शेपटीसारखे तुरे असलेलं गवत!" Purum नं बोट दाखवलं. Saerom खुश होऊन म्हणाली, "डँडेलियनसुद्धा आहे! रस्त्यावर रोज दिसतं ते!"

रोज आपण या झाडांजवळून जातो. पण अगदी जवळून बघितल्यावर वेगळ्याच जगात आल्यासारखं वाटलं.

"आधी मुळं बघूया का?" म्हणत Popo सरांनी बटण दाबलं, आणि जमिनीखालून मुळं पटकन् वर आली!

"अरे, मुळं सगळी वेगवेगळी दिसतात?" Saerom नं मान वाकवली. खरंच तसं होतं. काही जाडजूड होती, तर काही धाग्यासारखी बारीक आणि दूरवर पसरलेली होती. सगळी मुळं सारखीच असतात असं मला वाटलं होतं, पण तसं नव्हतं.

मातीमध्ये लपलेलं ते मूळ होतं

मी स्वतः मूळ धरून जोरात ओढून बघितलं. हुश्श, अजिबात हलत नाही! जमिनीमध्ये किती घट्ट बसलं होतं ते!

अच्छा, म्हणूनच वारा आला तरी झाड पडत नाही. Purum च्या प्रश्नाचं उत्तर मिळालं. आधी परसबागेत फक्त पानं धरून ओढताना माती हलली होती, त्याचंही हेच कारण.

मुळाचं टोक नीट बघितलं तर ते मातीमधलं पाणी शोषून घेत होतं. अगदी स्ट्रॉसारखं.

तेवढ्यात Popo सर म्हणाले. "काही झाडं असं शोषून घेतलेलं पोषण मुळांमध्ये भरपूर साठवतात… मुळा आणि गाजर ही त्याचीच उदाहरणं आहेत."

अरे बापरे! मी आधी उपटलेलं ते गाजर!!

म्हणून ते अख्खं मातीमध्ये दडलं होतं तर. गाजर हे मूळ होतं! मातीमध्ये पोषण साठवून ठेवलं होतं, म्हणून ते इतकं गोड आणि कुरकुरीत होतं.

मुळा आणि रताळंसुद्धा याच गटातले. हिही, मी रोज मुळंच मटकावत होते की!

खोड म्हणजे पाणी वर नेणारी लिफ्ट

आता खोडाची पाळी. Saerom नं विचारलं, "Popo सर, मोठ्या झाडाचं जाड खोडसुद्धा असंच असतं का? त्याची साल तर खूप जाड असते." Popo सर म्हणाले, "हो. खोड झाडाला आधार देतं, आणि थंडी व किड्यांपासून त्याचं रक्षणसुद्धा करतं."

मग त्यांनी खोड चिरून दाखवलं. आत स्ट्रॉसारख्या बारीक नळ्या रांगेत होत्या.

"अच्छा!" Purum ला आधी समजलं. "मुळांनी शोषून घेतलेलं पाणी यातून वर जातं तर!" बरोबर. खोड म्हणजे पाण्याला वर नेणारी लिफ्ट होती.

पानं म्हणजे उन्हातून अन्न बनवणारा कारखाना

पुढे पानं. Popo सर म्हणाले, "पानं म्हणजे उन्हातून अन्न बनवणारे छोटे कारखाने." कारखाने? ही पातळशी पानं?

Saerom म्हणाली, "पण हे पान तर अजून काहीच करत नाहीये?" त्यावर Popo सर म्हणाले, "मग त्यात साहित्य घालूया का?"

ऊन, पाणी आणि हवा टप, टप, टप घातली, आणि पान लख्ख चमकलं! ते अन्न बनवू लागलं. अगदी खऱ्या कारखान्यासारखं!

Saerom नं टाळ्या वाजवल्या. "म्हणून भरपूर ऊन मिळतं तिथे झाडं पटपट वाढतात तर!"

Popo सर पुढे म्हणाले, "असं बनवलेलं अन्न रसवाहिनी नावाच्या दुसऱ्या वाटेनं झाडाच्या सगळ्या भागांत जातं." अरे? पाणी वर जाण्याची वाट म्हणजे जलवाहिनी, आणि अन्न जाण्याची वाट म्हणजे रसवाहिनी. एकाच खोडात दोन वेगळ्या वाटा होत्या तर!

तेवढ्यात Saerom ओरडली, "अरे? पानातून पाणी बाहेर येतंय!" बघितलं तर पानावर घातलेल्या पारदर्शक पिशवीच्या आत पाण्याचे छोटे छोटे थेंब जमा झाले होते.

पानातल्या अगदी छोट्या छिद्रांतून पाण्याची वाफ बाहेर पडली होती. या छिद्रांना पर्णरंध्र म्हणतात. आणि वाफ बाहेर पडण्याला बाष्पोत्सर्जन म्हणतात. म्हणजे झाडांनाही आपल्यासारखा घाम येतो की!

Saerom गंमत करत म्हणाली, "मलाही उन्हात बसून प्रकाशसंश्लेषण करता आलं तर किती बरं होईल~" आम्ही सगळे हसलो. हिही.

फुलाचं सफरचंद कसं होतं?

शेवटी रंगीबेरंगी फुलं. "वा, किती सुंदर~" Saerom म्हणाली. त्यावर Popo सर म्हणाले, "फुलं फक्त सुंदरच नसतात. फळं आणि बिया बनवण्याचं खूप महत्त्वाचं कामही करतात."

आम्ही सफरचंदाचं फूल मोठं करून एकत्र नीट बघितलं. अगदी मधोमध स्त्रीकेसर होतं. बिया बनवण्यात त्याची मुख्य भूमिका असते म्हणे. त्याच्याभोवती असलेल्या पुंकेसरांतून परागकण, म्हणजे फुलातली बारीक भुकटी, तयार होते.

फूल बघितलं की सगळ्यात आधी दिसतात त्या रंगीबेरंगी पाकळ्या. त्यांना खालून आधार देऊन राखण करतो तो पुष्पकोश. ही नावं मी पहिल्यांदाच ऐकली होती.

Saerom नं "पण फळं कशी तयार होतात?" असं विचारलं, तेवढ्यात Purum "अरे बापरे, मधमाशी!" म्हणून ओरडला. भुणभुण करत एक मधमाशी फुलावर येऊन बसली.

Popo सर शांतपणे समजावू लागले. "पुंकेसरातले परागकण मधमाशीच्या अंगाला लागून स्त्रीकेसरावर पोहोचत आहेत, दिसतंय ना? परागकण असं पोहोचण्याला शास्त्राच्या भाषेत परागण म्हणतात. हे झालं की बिया तयार होऊ शकतात."

Purum म्हणाला, "अच्छा, म्हणून मधमाशी इतक्या घाईघाईनं उडत होती तर!" ती नुसती खेळत नव्हती, काम करत होती.

पुढचं दृश्य सगळ्यात छान होतं. बी वाढत गेलं, तसा त्याभोवतीचा भाग हळूहळू गरगरीत सफरचंद बनला. माणसं किंवा प्राणी ते सफरचंद तोडून खातात, तेव्हा बिया इकडेतिकडे दूरवर पसरतात म्हणे.

Saerom चे डोळे चमकले. "त्या बीपासून पुन्हा कुठेतरी फुलं येतील!" रंगीबेरंगी फुलाचं चविष्ट सफरचंद होतं, आणि त्या सफरचंदातून पुन्हा नवी फुलं येतात. हे थांबतच नाही, चक्र चालूच राहतं. हिही, किती छान आहे ना?

सगळे मिळून काम करणारा एकच संघ!

शेवटी Popo सरांनी विचारलं, "पाणी आणि अन्न झाडाच्या आत कसं फिरतं, ते एकदम बघायचं का?" तेवढ्यात पाण्याचा एक गोंडस थेंब माझ्याशी बोलू लागला. "टाडा! मी आत्ताच मुळातून आत आलो!"

थेंब खोडातून सुईऽऽ करत वर गेला. वाटेत फुलात आणि फळातही गेला. शेवटी पानातल्या छोट्या छिद्रातून भुर्रकन् बाहेर पडला. अन्नसुद्धा मागे राहणार नव्हतं. "मी पानाच्या कारखान्यात तयार झालो!" म्हणत ते खोडातून इकडेतिकडे फिरलं, आणि फळांत व मुळांत साठत गेलं.

हे बघून Saerom म्हणाली, "मुळं, खोड, पानं आणि फुलं आपापलं वेगळं काम करत नाहीत. ती सगळी एकमेकांशी जोडलेली आहेत." खरंच. सगळे एकाच संघातले होते. कुणीही नुसतं बसून नव्हतं.

माझ्या ताटातली छोटीशी सफर

रात्रीच्या जेवणात दुपारी उपटलेल्या गाजराची भाजी होती! शेजारी मुळा आणि रताळंसुद्धा. थोड्याच वेळापूर्वी परसबागेत त्यांची माती झटकली होती. पण ताटात ते अगदी वेगळे दिसत होते.

"ही तर सगळी मुळं आहेत!" मातीमध्ये कष्टानं साठवलेल्या पोषणाचे खजिने. आजीला अभिमानानं सांगितलं, तर ती हसून म्हणाली, "म्हणूनच तुला ताटात न टाकता सगळं खायला सांगितलं होतं." हंऽ!

"Banggu, अरे Banggu~ इकडे ये!" खोडात पाणी वर नेणारी नळी असेल, तर रंगीत पाणीसुद्धा वर जाईल ना? प्रश्न पडला की करून बघायलाच हवं.

रंगीत शाई घातलेल्या पाण्यात मी पांढरं फूल ठेवलं. मग Banggu आणि मी उकिडवे बसून वाट बघू लागलो.

बराच वेळ झाला आणि… खरंच पांढऱ्या पाकळ्यांची टोकं निळी होऊ लागली! रंगीत पाणी खोडातून वर गेलं होतं. Banggu "फुऽऽ!" म्हणत मागे पडणारच होता. (रंगीत पाणी हातांना किंवा कपड्यांना लागलं तर डाग सहज जात नाहीत. म्हणून मोठ्यांबरोबर जपून प्रयोग करा!)

दुसऱ्या दिवशी बागेत गेले, तेव्हा फुलांजवळून नुसती पुढे जाऊच शकले नाही. नीट बघितलं तर अंगाला भरपूर पिवळी भुकटी लागलेल्या मधमाश्या भुणभुण करत उडत होत्या. तेच परागकण! मधमाश्या ते असे पोहोचवतात, म्हणून चविष्ट फळं येतात ना!

म्हणून मी हळूच म्हटलं. "धन्यवाद~" मधमाशीला ऐकू आलं नसेल, पण काय झालं? हिही.

माझ्या तळहातावर गाजराचा एक तुकडा होता. कुरुमकुरुम, आणखी एक घास घेतला. या वेळी मातीचा वाससुद्धा आल्यासारखं वाटलं. Banggu, पुढच्या वेळी कोण मोठा मुळा उपटतं ते बघूया का? …तोसुद्धा अख्खा मातीमध्ये लपला असेल का? हिही.

▶ WAGZAK JUMP मधली प्रत्यक्ष AR स्क्रीन

Didi नं पाहिलेलं झाडांचं जग, AR मधून स्वतः बघा

← बाजूला सरकवून बघा

झाडाच्या आत स्वतः जाऊन बघायचंय?

WAGZAK JUMP — जगात उडी मारूया

डाउनलोड करा — अ‍ॅप स्टोअरइथून मिळवा — गूगल प्ले

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

पुढच्या वेळी आणखी एक मजेदार गोष्ट घेऊन येईन. तुमची Didi.