Ọ̀rẹ́ tí mo pàdé nínú igbó, ìhà wo ni ọ̀nà ìrànlọ́wọ́?
Didi ń pàdé ní ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú igbó àwọn ọ̀rẹ́ ẹranko àti ewéko tí wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́.
Nígbà kọ̀ọ̀kan tí ó bá fẹ́ ràn wọ́n lọ́wọ́, ọ̀nà ìpínyà máa ń farahàn, ìhà kan jẹ́ ọ̀nà tí ó ń ràn lọ́wọ́ ní tòótọ́, ìhà kejì sì jẹ́ ọ̀nà tí ó ń dá ọ̀rẹ́ náà lágara.
Ìhà wo ni ó yẹ kí a yàn kí a lè jẹ́ olùṣọ́ gidi? Ní ìkẹyìn, àṣírí ìjàpá etí pupa tí a rí ní àkọ́kọ́ náà tú.
Etí pupa tí mo rí ní etí adágún, ṣé ó tọ́ báyìí?
Bí mo ti ń kọjá adágún àdúgbò, lórí òkúta ìjàpá kan ń tan oòrùn.
Ní ẹ̀gbẹ́ etí rẹ̀, ìlà pupa wà. Àwọ̀ rẹ̀ dán tó bẹ́ẹ̀!
Mo wò ó pẹ́ nítorí pé ó lẹ́wà, ṣùgbọ́n igun kan nínú ọkàn mi ń bá a lọ ní yíyun.
Nínú adágún àdúgbò wa, ìjàpá tí ìkarahun rẹ̀ róbótó nìkan ni ó máa ń wà nígbà gbogbo.
Ṣùgbọ́n ọ̀rẹ́ etí pupa yìí… níbo ni ó ti wá?
Ṣé kí n gbé e lọ kí n tọ́ ọ? Àbí kí n kàn fi í sílẹ̀? N kò mọ̀ rárá bóyá èyí tọ́ tàbí ìyẹn tọ́.
Ní àkókò yẹn nǹkan kan wà lọ́wọ́ mi. Nínú WAGZAK JUMP mo wo "Olùṣọ́ àyíká tí ń dáàbò bo ìṣẹ̀dá".
Ní àárín igbó, ọ̀nà ìpínyà farahàn
Bí mo ṣe wọ inú ìbòjú náà, igbó gidi tàn kálẹ̀ níwájú ojú mi.
Igi wà, adágún wà, àwọn ẹranko kékeré sì ń sáré kiri.
Láti òní èmi ni olùṣọ́ àyíká tí ń dáàbò bo igbó yìí.
Ṣùgbọ́n nígbà kọ̀ọ̀kan tí mo bá gbé ìgbésẹ̀ kan, ọ̀nà ìpínyà máa ń farahàn ní ìsàlẹ̀ ẹsẹ̀ mi.
Ìhà kan ọfà ewé, ìhà kejì sì ọfà pupa.
"Ọ̀nà wo ni ó ń ràn lọ́wọ́?" Wọ́n ní nígbà kọ̀ọ̀kan tí mo bá yàn, wọn yóò fi ohun tí yóò ṣẹlẹ̀ hàn mí. Háà, ara mi ń gbọn!
Ọ̀nà ìpínyà kìíní — béárì tí a dè lẹ́sẹ̀
Ní inú igbó jíjìn mo pàdé béárì ńlá kan tí ó ní àmì oṣù funfun ní àyà.
Béárì dúdú tí ó ní àmì oṣù funfun ní àyà ni wọ́n ń pè é. Ọ̀rẹ́ iyebíye ni tí ń gbé ní àwọn òkè orílẹ̀-èdè wa, tí iye rẹ̀ kéré tó bẹ́ẹ̀ tí a gbọ́dọ̀ dáàbò bò ó.
Ṣùgbọ́n kò lè gbé ẹsẹ̀ rẹ̀ ó ń kérora. Bí mo ṣe wò ó dáadáa, nǹkan bí okùn ti yí ẹsẹ̀ rẹ̀ ká.
Wọ́n ní ìdẹ̀kùn okùn ni tí ẹnìkan fi sí orí òkè ní ìkọ̀kọ̀. Ìdẹ̀kùn ni láti mú ẹranko.
Ó dáa, ọ̀nà ìpínyà. Ìhà wo?
Ọ̀nà pupa — Ẹ̀rù ń bà mí, torí náà kí n kọjá bí ẹni pé n kò rí i.
Béárì náà yóò máa wà ní dídè ó ń kérora. Ẹsẹ̀ tí ó farapa yóò máa dùn sí i. Èyí kò tọ́.
Ọ̀nà ewé — "Dúró díẹ̀, èmi yóò tú ọ sílẹ̀!" kí n sì tú ìdẹ̀kùn náà jẹ́jẹ́.
Mo yan ewé láìjáfara!
Bí mo ṣe tú okùn náà pẹ̀lú ìṣọ́ra, béárì náà yọ ẹsẹ̀ rẹ̀ lẹ́yìn náà ó rìn jẹ́jẹ́ lórí koríko.
Láìsí ojú ọgbẹ́ kan! Háà, ọkàn mi balẹ̀.
Bóyá ẹni tí ó fi ìdẹ̀kùn náà sí ibẹ̀ náà kò ní ọkàn búburú nìkan. Ṣùgbọ́n òkè jẹ́ ilé àwọn ẹranko.
Pé kò yẹ kí a fi ìdẹ̀kùn eléwu sí ilé yẹn, èmi náà ti mọ̀ ọ́n báyìí. Béárì, inú mi dùn pé o yè!
Ọ̀nà ìpínyà kejì — ìkúnwọ́ èso igi kan
Bí mo ṣe lọ díẹ̀ sí i, èso igi púpọ̀ ti bọ́ sílẹ̀ ní ìsàlẹ̀ igbó.
Bàbá kan ń ṣà àwọn èso igi náà ní ìkúnwọ́ kan ìkúnwọ́ méjì ó ń kó wọn. Ó dà bí ẹni pé ó fẹ́ gbé wọn lọ nítorí pé wọ́n lẹ́wà.
Ní ẹ̀gbẹ́ rẹ̀, ọ̀kẹ́rẹ́ fẹ́ fi ẹnu gbé èso igi ó sì dáwọ́ dúró, ó kàn ń tẹ ẹsẹ̀ rẹ̀ lulẹ̀.
Ọ̀nà ìpínyà ni lẹ́ẹ̀kan sí i. Ìhà wo?
Ọ̀nà pupa — Èmi náà nítorí pé wọ́n lẹ́wà kí n ṣà wọ́n kún àpò mi.
Nígbà náà oúnjẹ ìgbà òtútù àwọn ọ̀rẹ́ ọ̀kẹ́rẹ́ àti ẹlẹ́dẹ̀ igbó yóò pòórá. Ọ̀rẹ́ kan yóò wà tí ebi yóò máa pa. Kò yẹ.
Ọ̀nà ewé — Kí n fi àwọn èso igi náà sí ààyè wọn kí n sì fi ojú kàn wọ́n lẹ́wà nìkan.
Mo tẹ ewé!
"Bàbá, wọ́n ní èso igi jẹ́ oúnjẹ ìgbà òtútù àwọn ọ̀rẹ́ ẹranko." Bí mo ṣe sọ fún un jẹ́ẹ́, bàbá náà sọ pé "Háà, n kò mọ̀. Mo fẹ́ẹ̀ gbé oúnjẹ àwọn ẹranko lọ" lẹ́yìn náà ó tún sọ àwọn èso igi náà kalẹ̀ jẹ́jẹ́.
Bàbá náà kò burú, kàn kò mọ̀ ni. Nígbà tí ó mọ̀, ó dá ọwọ́ rẹ̀ dúró lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
Èmi náà ní tòótọ́ àkókò wà tí mo fẹ́ ṣà èso igi páínì rírẹwà lọ. Ṣùgbọ́n báyìí n kò ní ṣe bẹ́ẹ̀ mọ́. Fún wa èso kékeré ni, ṣùgbọ́n fún ẹlòmíràn oúnjẹ pípé ni.
Ọ̀nà ìpínyà kẹta — búrẹ́dì kékeré tí a ń fúnni nítorí pé ó wu ni
Ní ọ̀nà ìjáde kúrò nínú igbó, ẹnìkan ń na búrẹ́dì kékeré sí ọ̀kẹ́rẹ́.
Ó ń sọ pé "Ó wu ni gan-an~" ó ń rẹ́rìn-ín kẹ́rẹ́kẹ́rẹ́, ọkàn yẹn sì yé mi. Èmi náà bí mo bá rí ohun tí ó wu ni, mo máa ń fẹ́ pín ohunkóhun.
Ṣùgbọ́n ọ̀nà ìpínyà tún farahàn. Ìhà wo?
Ọ̀nà pupa — Èmi náà kí n fún un ní búrẹ́dì kékeré ní ẹ̀gbẹ́ rẹ̀.
Bí ẹranko bá mọ́ adùn oúnjẹ ènìyàn, wọ́n ní ó máa ń gbàgbé jẹ́jẹ́ bí ó ṣe ń wá oúnjẹ fúnra rẹ̀. Nígbà náà gbígbé nìkan yóò ṣòro fún un. Ẹ̀, ó wá jẹ́ pé èyí kì í ṣe ríran lọ́wọ́?
Ọ̀nà ewé — Kí n fi búrẹ́dì náà pamọ́, kí n sì kàn wò ó jẹ́ẹ́ láti ọ̀nà jíjìn.
Mo lọ sí ìhà ewé jẹ́jẹ́.
"Wọ́n ní bí a bá fún un ní oúnjẹ, ó tilẹ̀ ń dá a lágara. Wíwò ó láti ọ̀nà jíjìn ni ó dára jù." Bí mo ṣe sọ fún un jẹ́jẹ́, ẹni náà sọ pé "Háà, ó wá jẹ́ pé ọ̀nà ìfẹ́ wà lọ́tọ̀" lẹ́yìn náà ó tún fi búrẹ́dì náà pamọ́.
Ìtọ́jú gidi kì í ṣe sísún mọ́ ẹni, bí kò ṣe wíwò ó jẹ́ẹ́ láti ọ̀nà jíjìn. Hihihi, ó wá jẹ́ pé ọ̀nà ìfẹ́ pọ̀ pẹ̀lú.
Ọ̀nà ìpínyà kẹrin — bí o bá pàdé òdòdó ọ́kídì olóòórùn dídùn
Lórí àpáta gíga, òdòdó funfun kékeré kan ti tanná. Bí mo ṣe sún mọ́ ọn, òórùn dídùn ń tàn kálẹ̀.
Òdòdó ọ́kídì olóòórùn dídùn ni wọ́n ń pè é. Ewéko tí ó wà nínú ewu ìparun ni, tí ó ṣọ̀wọ́n tó bẹ́ẹ̀ tí ó ṣòro láti rí i lórí òkè báyìí.
Rírí ohun rẹwà báyìí pẹ̀lú ojú ara mi, imú mi tilẹ̀ ń yun!
Ní àkókò yẹn, láti ọ̀nà jíjìn ẹnìkan na ọwọ́ ó fẹ́ wa òdòdó náà.
Ọ̀nà ìpínyà ìkẹyìn. Ìhà wo?
Ọ̀nà pupa — Èmi náà nítorí pé ó lẹ́wà kí n wa ọ̀kan ní ìkọ̀kọ̀ kí n gbé e lọ sílé.
Nígbà náà àwọn òdòdó ọ́kídì tí ó ti ṣọ̀wọ́n yóò tún dínkù. Bóyá wọ́n yóò pòórá kúrò lórí àpáta náà títí láé. Kò yẹ!
Ọ̀nà ewé — N kò ní wa á, bí kò ṣe pé kí n ya àwòrán ẹni tí ó fẹ́ wa á kí n sì sọ fún àgbàlagbà.
Ewé láìjáfara. Kìlìkì!
Pẹ̀lú àwòrán kan, òdòdó ọ́kídì náà dúró lórí àpáta bí ó ti wà, ó ń tú òórùn dídùn rẹ̀ kálẹ̀.
Kódà bí àwa kò bá lè dí i lọ́wọ́ tàbí mú un fúnra wa, wọ́n ní sísọ fún àgbàlagbà àti fífi ẹ̀sùn lélẹ̀ nìkan jẹ́ ìrànlọ́wọ́ ńlá. "Inú mi dùn, mo ti dáàbò bo òdòdó ọ́kídì náà!"
Bí mo ṣe dé ibí yìí mo ti mọ̀. Ọ̀nà tí ń ràn lọ́wọ́ àti ọ̀nà tí ń dá ni lágara, ìyàtọ̀ wọn kéré gan-an.
Kódà àwọn tí wọ́n fẹ́ẹ̀ tọ ọ̀nà pupa nítorí àìmọ̀, nígbà tí a sọ fún wọn wọ́n padà sí ọ̀nà ewé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
Bí mo ṣe rò ó, ǹjẹ́ ìjàpá etí pupa yẹn ńkọ́?
Bí mo ṣe jáde kúrò nínú igbó, adágún náà tún farahàn. Ìjàpá etí pupa yẹn tí ó ń yun ọkàn mi ní àárọ̀, ó wà níbí.
Ní ẹ̀gbẹ́ rẹ̀ ni ìjàpá ìbílẹ̀ kan tí ìkarahun rẹ̀ róbótó. Ìjàpá omi ìbílẹ̀ ni wọ́n ń pè é.
Áà, ìdí nìyẹn! Wọ́n ní ìjàpá etí pupa jẹ́ ọ̀rẹ́ tí ó wá láti orílẹ̀-èdè jíjìn. Ìjàpá etí pupa!
Ẹnìkan gbé e lọ ó tọ́ ọ lẹ́yìn náà ó fi í sílẹ̀ sínú adágún ní ìkọ̀kọ̀. Bí wọ́n bá ń pọ̀ sí i báyìí, wọ́n ní a ó gba oúnjẹ lọ́wọ́ ìjàpá ìbílẹ̀ tí ó ti ń gbé níbẹ̀ tẹ́lẹ̀, ààyè ìgbé rẹ̀ yóò sì há.
Mo rántí bí ọkàn mi ṣe dàrú ní àárọ̀ pé "Ṣé kí n gbé e lọ kí n tọ́ ọ, àbí kí n kàn fi í sílẹ̀". Ó wá jẹ́ pé àwọn méjèèjì kì í ṣe ìdáhùn tí ó tọ́!
Títọ́ ọ àti fífi í sílẹ̀ sínú adágún, gbogbo wọn jẹ́ ọ̀nà pupa tí ń dá ọ̀rẹ́ náà lágara sí i.
Ìjàpá etí pupa kò burú. Kì í ṣe pé ó fẹ́ wá ni ó fi wá, bẹ́ẹ̀ ni kò sì ṣẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ kankan.
Ṣùgbọ́n nítorí pé ìjàpá ìbílẹ̀ náà nílò ààyè ìgbé, wọ́n ní a ń ṣe ìdọ́gba kí àwọn méjèèjì má bàa lágara.
Mo gbé ìjàpá etí pupa tí ó wà nínú ìbòjú náà sókè jẹ́jẹ́ mo sì gbé e lọ sí ibòmíràn. Nígbà náà ìjàpá ìbílẹ̀ náà wẹ̀ ìyípo kan nínú adágún, bí ẹni pé ó ti rí ààyè rẹ̀ padà.
Etí pupa ti àárọ̀ yẹn, àṣírí rẹ̀ ti tú tán!
Ọ̀rẹ́ kan nítorí pé ó pọ̀ jù, ọ̀rẹ́ mìíràn nítorí pé ó kéré jù, ni ọ̀nà ìpínyà fi ń dá. Yíyan ọ̀nà ewé nígbà kọ̀ọ̀kan ni ọkàn olùṣọ́, ó dà bí ẹni bẹ́ẹ̀.
Báyìí bí mo bá ń kọjá adágún àdúgbò, kódà ìlà pupa kan ti etí, n kò rò pé èmi yóò kàn wò ó bí ti tẹ́lẹ̀. Hòhò!
▶ Ìbòjú AR gidi ti WAGZAK JUMP
Iṣẹ́ olùṣọ́ àyíká tí Didi pàdé, ẹ pàdé rẹ̀ ní ojúkojú pẹ̀lú AR
← Fà á sí ẹ̀gbẹ́
Ṣé ìwọ náà fẹ́ yan ọ̀nà ewé ní ọ̀nà ìpínyà inú igbó?
WAGZAK JUMP — Bẹ́ sínú ayé
Àwọn Ìbéèrè Tí A Sábà Ń Bèèrè
Ìb. Kí ni ẹ̀yà àjèjì (ẹ̀yà tí ń da àyíká rú)?
Àwọn ẹranko àti ewéko tí wọn kò gbé ní orílẹ̀-èdè wa tẹ́lẹ̀ bí kò ṣe pé wọ́n wọlé láti orílẹ̀-èdè mìíràn ni a ń pè ní ẹ̀yà àjèjì. Nínú wọn, ẹ̀yà tí ń pọ̀ sí i kíákíá jù bí ìjàpá etí pupa tí ó sì ń gba oúnjẹ àti ààyè ìgbé lọ́wọ́ àwọn ọ̀rẹ́ ìbílẹ̀ bí ìjàpá omi ìbílẹ̀ ni a ń pè ní "ẹ̀yà tí ń da àyíká rú". Kì í ṣe pé ọ̀rẹ́ ẹ̀yà àjèjì burú, a gbé e wá ni láìsí ìfẹ́ rẹ̀. Ìṣòro rẹ̀ ni pípọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ìdọ́gba fi ń fọ́, torí náà a ń ran ìṣẹ̀dá lọ́wọ́ láti rí ìdọ́gba tí ó yẹ padà.
Ìb. Ṣé kò yẹ kí a ṣà èso igi tàbí èso lórí òkè?
Ó dára láti fi wọ́n sí ààyè wọn. Èso igi jẹ́ oúnjẹ ìgbà òtútù iyebíye fún àwọn ẹranko inú òkè bí ọ̀kẹ́rẹ́ àti ẹlẹ́dẹ̀ igbó. Fún wa èso kékeré kan ni ṣùgbọ́n fún àwọn ọ̀rẹ́ ẹranko oúnjẹ pípé ni. Wíwa àwọn ewéko tí ó wà nínú ewu ìparun bí òdòdó ọ́kídì olóòórùn dídùn ní ìkọ̀kọ̀ náà kò yẹ. Ẹ fi wọ́n sílẹ̀ bí wọ́n ti wà nínú ìṣẹ̀dá kí ẹ sì fi ojú kàn wọ́n lẹ́wà nìkan.
Ìb. Ṣé ọmọ lè ran àwọn ẹranko igbó lọ́wọ́ tààràtà?
Ó ní ààbò kí a má fọwọ́ kàn tàbí mú àwọn ẹranko igbó tààràtà. Bí o bá rí ẹranko tí ó farapa, tàbí ìdẹ̀kùn, tàbí ẹni tí ń wa ní ìkọ̀kọ̀, o lè sọ fún àgbàlagbà tàbí kí o fi ẹ̀sùn lélẹ̀. Ẹ jọ̀wọ́ ẹ tún yẹra fún fífún àwọn ẹranko igbó ní oúnjẹ. Bí wọ́n bá mọ́ oúnjẹ ènìyàn, wọ́n lè gbàgbé bí wọ́n ṣe ń gbé fúnra wọn. Wíwò wọ́n jẹ́ẹ́ láti ọ̀nà jíjìn ni ìrànlọ́wọ́ tí ó tóbi jù.
Máá tún padà wá pẹ̀lú ìtàn ẹ̀kọ́ míìràn tí ó dùn. Tiyín, Didi.