Selfini uchta olsam ham zerikaman-ku, oʻz yuzini qirq uch marta chizganmi?
Didi rassom Van Gog amaki bilan uchrashib, har bir rasm haqida “Buni nega chizgansiz?” deb soʻraydigan hikoya.
Girdob boʻlib aylanadigan yulduzlar, sariq kungaboqarlar va qora rang ishlatilmagan tungi osmongacha.
Rasmning ichida qanday koʻngil yashiringanini Didi bilan birga koʻrib chiqamiz.
Rasmga toʻla xonadan haqiqiy rassom chiqib keldi
WAGZAK JUMP ilovasida rasmga toʻla xonani koʻrib turgandim, uning ichidan soqoli qalin amaki chiqib keldi!
Yonimdagi Banggu ham sariq sharni mahkam ushlagancha koʻzlarini katta ochdi. “Didi, rasm ichidan haqiqiy odam chiqdi!”
Devorda ramkalar ketma-ket osilgan va hammasining rangi shunday toʻqki, ikkalamiz ham koʻzimizni uzolmadik.
“Assalomu alaykum, men rassom Van Gogman.” deb amaki shlyapasini biroz koʻtarib mehr bilan salomlashdi.
“Voy, bularning hammasini siz chizganmisiz?” deb soʻrasam, amaki jilmaydi. “Bittalab birga aylanib koʻramizmi?”
Menda qiziq savollar juda koʻp edi. Shuning uchun Banggu bilan birga har bir rasm ortidan ergashib soʻrashga qaror qildik.
“Nega oʻz yuzingizni qirq uch marta chizgansiz?”
Birinchi devorda bir-biriga oʻxshash yuz rasmlari toʻla ekan.
Soqolli yuz, shlyapali yuz, koʻk kiyimli yuz. Hammasi bir odam, lekin yuz ifodalari bir oz boshqacha.
“Bular kim?” deb soʻradim.
“Hammasi men. Oʻz qiyofamni chizgan rasm, buni “avtoportret” deyiladi.”
Amaki barmoqlarini bittalab bukdi-da, “Mana shunday qirq uchta chizdim. Oʻn yil davomida.” dedi.
“Qirq uch martami?!” Men selfini uchta olsam ham zerikaman-ku. Banggu ham “Voy, men bittasini ham chizishga eriniman!” deb sharini silkitdi.
“Odam chizgim kelardi, lekin menga model boʻladigan odam topish qiyin edi. Shuning uchun oynadagi oʻzimni qayta-qayta chizdim.”
Aha, chizadigan odam topilmagani uchun oynadagi oʻzini chizgan ekan. Biroz achinarli, lekin taslim boʻlmagani zoʻr.
“Tungi osmon nega aylanib turibdi?”
Keyingi rasm oldida turganimda beixtiyor “Voy…” deb yubordim.
Tungi osmon toʻlqinlanib, yulduzlar aylanib turgandek.
“Bu — “Yulduzli tun”.” dedi amaki ohista.
“Amaki, haqiqiy tungi osmon bunday aylanmaydi-ku. Nega bunday chizgansiz?”
“Mening koʻzimga tungi osmon mana shunday tirik harakatlanayotgandek koʻrinardi. Koʻnglim juda ogʻriganda davolanib yurib chizgan rasmim, shuning uchun yulduzlar kattaroq va yorqinroq tuyulgandir.”
Koʻngli ogʻriganda mana shunday yarqiroq tunni chizibdi-ya. Burnimning uchi biroz achishdi.
Chap tomonda alanga kabi tepaga choʻzilgan narsa bor edi, “U olovmi?” desam, sarv degan daraxt ekan. Daraxt alanga kabi koʻrinsa-ya, amaki dunyoni juda oʻzgacha koʻrarkan.
“Kungaboqarni nega bunchalik koʻp chizgansiz?”
Keyingi xona butunlay sariq. Katta kungaboqarlar guldonga toʻla.
“Amaki, kungaboqarni rostdan yaxshi koʻrasiz shekilli?”
“Toʻgʻri. Men quyoshni juda sevardim. Shuning uchun quyoshga juda oʻxshagan kungaboqar menga yoqardi.”
Bilsam, bu rasmning oʻz hikoyasi bor ekan. Qadrli doʻsti Gogen mehmonga kelmoqchi boʻlgani uchun ustaxonasini kungaboqar rasmlari bilan chiroyli bezamoqchi boʻlib chizgan ekan.
“Ukam Teoga xat yozib “Juda zoʻr rasm boʻladi!” deb maqtanib ham qoʻygandim.” deb amaki uyalgandek jilmaydi.
Men ham yaxshi koʻrgan doʻstim kelganda xonani bezataman, xuddi shunday-ku! Ihihi. Doʻsti kelayotgani shunchalik yoqqan ekanki, rasm bilan gulzor ham yasabdi.
“Tun-ku, qora rangni umuman ishlatmaganmisiz?”
Keyingi rasm tun boʻlsa ham qorongʻi emas, iliq edi. “Tunda kafe ayvoni” ekan.
Kafeda katta sariq gaz chirogʻi yorqin yonib turibdi, uning ustida yulduzlar qadalgan koʻk osmon yoyilgan.
“Bu yerda qora rangni umuman ishlatmadim.” dedi amaki.
Tun-ku, qora rang ishlatmadingizmi?!
“Koʻk, binafsha, yashil va yorqin sariq ranglarnigina ishlatdim. Yulduzlarni bittalab nuqtalab qoʻygan lahza eng zavqli edi.”
Rostdan diqqat bilan qarasam, qora joy bitta ham yoʻq! Hammasi koʻk va binafsha. Shunday boʻlsa ham tunga oʻxshab koʻrinishi juda-juda qiziq.
Amaki yulduz nuqtalash harakatini qilgani uchun men ham yonida barmogʻim bilan toq-toq birga nuqtalab koʻrdim. Hoho.
“Faqat rang bilan “tinchlik”ni yaratsa boʻladimi?”
Bu safar kichkina xona rasmi. Amaki rostdan yashagan xona, “Arldagi yotoqxona” ekan.
Binafsha devor, sariq karavot, ochiq yashil yostiq. Karavot ham, stul ham rangi rang-barang.
“Amaki, xonani nega bunday rang-barang boʻyagansiz?”
“Rang bilan “yaxshi dam olish tuygʻusi”ni yaratmoqchi edim. Bu ranglarga qarasang, koʻngling tinchlanmaydimi?”
Faqat rang bilan tinch tuygʻu yaratilsa-ya! Rasmga jimgina qarab tursam, rostdan koʻnglim yayrab boʻshashdi.
Rang koʻngilni ham silay olarkan. Men ancha vaqt oʻsha sariq karavotga tikilib qoldim.
“Bu amaki kim?”
Oxirgi xonada koʻk kiyimli, chiroyli soqol qoʻygan amakining rasmi osilgan edi.
“Bu amaki kim?”
“Mening qadrli doʻstim Rulen. Har oqshom uchrashib u-bu haqda gaplashaverib juda yaqin boʻlib qoldik. Meni uyiga taklif qilib iliq ovqat ham qilib bergandi.”
Shuning uchun minnatdorchilik bilan Rulen amakining oʻzini emas, Rulennikining butun oilasini chizib sovgʻa qilgan ekan.
Rasm bilan “rahmat” deb koʻnglini bildiribdi-da. Rasm sovgʻa boʻla olarkan, menga eng koʻp shu yoqdi.
“Rasmni nega chizadilar?”
Rasmlarni aylanib koʻrib boʻlgach, oxirida eng qiziq savolimni berdim.
“Amaki, rasmni nega chizadilar?”
Amaki bir oz oʻylandi-da, mehr bilan javob berdi.
“Koʻngilni jo berish uchun. Yaxshi koʻrgan narsangni ham, sogʻingan odamingni ham, ogʻriq koʻnglingni ham — hammasini rasm ichiga jo bera olasan.”
Mana endi tushungandekman. Oʻz yuzi ham, aylanadigan yulduzlar ham, sariq kungaboqarlar ham, doʻstining yuzi ham. Har bir rasmda amakining koʻngli joylashgan ekan.
“Endi Didi ham bir chizib koʻrsin.” deb amaki qoʻl silkib aytdi.
Van Gog amakiga — men ham chizib koʻrdim
Van Gog amakiga.
Amaki, bugun rasmlarni koʻrsatganingiz uchun rahmat. Banggu ham yonimda shunday xursand boʻldi.
Uyga kelib oyna oldida oʻtirib, siz kabi oʻz yuzimni chizib koʻrdim. Oʻzimning “avtoportretim”!
Lekin burnim tinmay gʻalati chiqavergani uchun “Voy!” deb yubordim. Lekin siz ham qirq uch marta chizgansiz-ku, men ham yana chizsam boʻladi-da?
Kechasi oilam bilan birga tungi osmonga ham qaradim. Siz aytganingizdek, qop-qorongʻi deb oʻylagan osmon diqqat bilan qarasam koʻk va binafsha tusda ekan. Qora rang emas ekan!
Va siz Rulennikining oilasini chizib berganingiz kabi, men ham eng yaxshi koʻrgan buvimning yuzini chizib sovgʻa qildim. Buvim “Voy, mening kuchugim” deb muzlatgichga yopishtirib qoʻydi.
Endi rasmga qarasam, chiroyli deyishdan tashqari “Buning ichida qanday koʻngil jo boʻlgan ekan?” deb oʻylaydigan boʻldim.
Amaki, keyingi safar yana nima chizib koʻray? Keyinroq yana xat yozaman! Hoho.
▶ WAGZAK JUMP ilovasining haqiqiy AR ekrani
Didi bilan Banggu uchratgan Van Gogning rasm dunyosini AR orqali oʻzingiz koʻring
← Yon tomonga suring
Van Gog amakining rasmi ichiga oʻzing kirib koʻrasanmi?
WAGZAK JUMP — sakrab kir, dunyo ichiga
Koʻp beriladigan savollar
Q. Van Gog nega avtoportretni shunchalik koʻp chizgan?
Van Gog odam chizishni istardi, lekin model boʻladigan odam topish qiyin edi. Shuning uchun oynadagi oʻziga qarab taxminan 10 yil davomida 43 ta avtoportret chizgan. Har bir avtoportretda yuz ifodasi va rang bir oz boshqacha boʻlgani uchun oʻsha paytdagi rassomning koʻnglini koʻrish mumkin. Bola bilan birga oynaga qarab oʻz yuzini chizish mashgʻulotiga ulash yaxshi.
Q. “Yulduzli tun” qanday rasm?
Van Gog koʻngli ogʻriganda davolanib yurib chizgan rasmi. Tungi osmondagi yulduzlar va bulutlar girdob boʻlib aylanayotgandek tasvirlangan, chap tomonda alanga kabi choʻzilgani esa sarv daraxti. Haqiqiy tungi osmondan farqli ravishda rassomning koʻngli jo boʻlgani uchun, bir xil manzara ham koʻngilga qarab boshqacha koʻrinishi mumkinligini bola bilan gaplashish yaxshi.
Q. Uyda bola bilan qilish mumkin boʻlgan tasviriy sanʼat mashgʻulotlari qanday?
Oynaga qarab avtoportret chizish, kechasi oila bilan birga tungi osmon ranglarini kuzatish, sevgan odamning yuzini chizib sovgʻa qilish xavfsiz va yaxshi. Rasmni yaxshi chizish maqsad emas, “koʻnglimni rang va rasm bilan ifodalab koʻrish” asosiysi. Yaxshi chizdimi deb baholashdan koʻra, qanday koʻngil jo qilganini mehr bilan soʻrang.
Keyingi safar yana qiziqarli hikoya bilan kelaman. Hurmat bilan, Didi.