तीनवटा सेल्फी खिच्दैमा दिक्क लाग्छ, उहाँले त आफ्नै अनुहार त्रिचालीस पटक बनाउनुभयो रे?
Didi चित्रकार Van Gogh काकालाई भेट्छिन् र हरेक चित्र हेर्दै सोध्छिन्, "यो किन बनाउनुभयो?"
घुमिरहेका तारा, पहेँला सूर्यमुखी र कालो रङ नै नलगाएको रातको आकाशसम्म।
चित्रभित्र कस्ता मनका कुरा लुकेका छन्, Didi सँगै चियाऔँ।
चित्रैचित्र भएको कोठाबाट साँच्चिकै चित्रकार निस्कनुभयो
WAGZAK JUMP मा चित्रैचित्र भएको कोठामा चियाइरहेका थियौँ। त्यही बेला बाक्लो दाह्री भएका एक जना काका त्यहाँबाट हिँड्दै बाहिर आउनुभयो!
छेउमा रहेका Banggu ले पनि पहेँलो बेलुन च्याप्प समाते, अनि आँखा ठूला पारे। "Didi, चित्रबाट त साँच्चिकै मान्छे निस्कनुभयो!"
भित्तामा चित्रका फ्रेम लहरै झुन्डिएका थिए। हरेक चित्रको रङ यति गाढा थियो कि हामी दुवैले आँखा हटाउनै सकेनौँ।
"नमस्कार, म चित्रकार Van Gogh हुँ।" काकाले टोपी अलिकति खोल्दै मायालु अभिवादन गर्नुभयो।
"वाह, यी सबै चित्र तपाईंले नै बनाउनुभएको हो?" मैले सोधेँ। काका मुसुक्क हाँस्नुभयो। "एकएक गर्दै सँगै हेरौँ त?"
मलाई धेरै कुरा जान्न मन लागेको थियो। त्यसैले Banggu र मैले उहाँको पछि लाग्दै हरेक चित्रबारे सोध्ने निधो गर्यौँ।
"आफ्नै अनुहार त्रिचालीस पटक किन बनाउनुभयो?"
पहिलो भित्ता उस्तैउस्तै देखिने अनुहारका चित्रले भरिएको थियो।
दाह्री भएको अनुहार, टोपी लगाएको अनुहार, नीलो लुगा लगाएको अनुहार। सबै एउटै मान्छेका चित्र, तर अनुहारको भाव अलिअलि फरक।
"यी सबै को हुन्?" मैले सोधेँ।
"सबै म नै हुँ। आफैँले आफ्नो चित्र बनाएको हो। यसलाई ‘आत्मचित्र’ भनिन्छ।"
काकाले औँलामा गन्दै भन्नुभयो, "यस्ता त्रिचालीसवटा चित्र बनाएँ। दस वर्षमा।"
"त्रिचालीस पटक?!" मलाई त तीनवटा सेल्फी खिच्दैमा दिक्क लाग्छ। Banggu ले पनि बेलुन हल्लाउँदै भने, "ओहो, मलाई त एउटा खिच्न पनि झन्झट लाग्छ!"
"मलाई मान्छेका चित्र बनाउन मन थियो। तर मेरो चित्रका लागि बसिदिने मान्छे पाउन गाह्रो थियो। त्यसैले ऐनामा आफूलाई हेर्दै बारम्बार चित्र बनाएँ।"
ए, अरू कसैको चित्र बनाउन नपाएर ऐनामा आफ्नै अनुहार हेर्दै बनाउनुभएको रहेछ। अलिकति नरमाइलो लाग्यो, तर हार नमानेको देख्दा उहाँ कति आँटिलो हुनुहुँदो रहेछ भन्ने लाग्यो।
"रातको आकाश किन फनफनी घुमिरहेको छ?"
अर्को चित्रअगाडि उभिँदा त मेरो मुखबाट आफैँ "वाह…" निस्कियो।
रातको आकाश छालजस्तै हल्लिरहेको अनि ताराहरू फनफनी घुमिरहेका जस्ता देखिन्थे।
"यो ‘ताराहरू चम्केको रात’ हो।" काकाले बिस्तारै भन्नुभयो।
"काका, साँच्चिकै रातको आकाश त यसरी घुम्दैन। यस्तो किन बनाउनुभयो?"
"मेरा आँखाले रातको आकाश यसरी जिउँदो भएर चलिरहेको जस्तो देखे। मन निकै दुःखी हुँदा आराम गर्दै निको हुने बेला यो चित्र बनाएको थिएँ। त्यसैले मलाई ताराहरू अझ ठूला र चम्किला लागे होलान्।"
मन दुःखी हुँदा पनि यस्तो झिलिमिली रातको चित्र बनाउनुभएको रहेछ। मेरो मन छोयो, आँसु नै आउलाजस्तो भयो।
बायाँतिर आगोको ज्वालाजस्तो माथि उठेको केही देखेर मैले सोधेँ, "त्यो आगो हो?" उहाँले त त्यो साइप्रस नामको रूख हो भन्नुभयो। रूख पनि आगोको ज्वालाजस्तो देखिने! काकाले संसारलाई कति अनौठो तरिकाले हेर्नुहुँदो रहेछ।
"यति धेरै सूर्यमुखी किन बनाउनुभयो?"
अर्को कोठा त पहेँलै पहेँलो थियो। फूलदानीभरि ठूला सूर्यमुखी फूल।
"काका, तपाईंलाई सूर्यमुखी धेरै मन पर्छ जस्तो छ?"
"हो। मलाई घाम असाध्यै प्यारो थियो। त्यसैले घामजस्तै देखिने सूर्यमुखी पनि मन पर्थ्यो।"
बुझ्दै जाँदा यो चित्रको पनि कथा रहेछ। उहाँका प्यारा साथी Gauguin भेट्न आउन लागेका रहेछन्। त्यसैले चित्र बनाउने कोठा सूर्यमुखीका चित्रले राम्ररी सजाउन बनाउनुभएको रे।
"भाइ Theo लाई चिठीमा ‘यो त निकै राम्रो चित्र बन्नेछ!’ भनेर धाकसमेत लगाएको थिएँ।" काका अलिकति लजाउँदै हाँस्नुभयो।
मन पर्ने साथी आउँदा म पनि कोठा सजाउँछु, उस्तै रहेछ! हिहिहि। साथी आउने कुराले कति खुसी हुनुभयो होला, चित्रबाटै फूलको बगैँचा बनाइदिनुभएछ।
"रातको चित्रमा कालो रङ अलिकति पनि लगाउनुभएन रे?"
त्यसपछिको चित्र रातको भए पनि अँध्यारो थिएन, न्यानो लाग्थ्यो। त्यसको नाम ‘रातमा क्याफेको बाहिरी बस्ने ठाउँ’ रहेछ।
क्याफेमा ठूलो पहेँलो ग्यासबत्ती झलमल्ल बलेको थियो। माथि चाहिँ ठाउँठाउँमा तारा चम्केको नीलो आकाश फैलिएको थियो।
"यहाँ मैले कालो रङ अलिकति पनि लगाएको छैन।" काकाले भन्नुभयो।
रातको चित्रमा कालो रङ लगाउनुभएन?!
"नीलो, बैजनी, हरियो र चम्किलो पहेँलो रङ मात्रै लगाएँ। एकएक गर्दै साना थोप्लाले तारा बनाउँदा सबैभन्दा रमाइलो लागेको थियो।"
राम्ररी हेर्दा त साँच्चिकै कतै पनि कालो थिएन! सबै नीलो र बैजनी। तैपनि रातजस्तै देखिने, कति अचम्म!
काकाले तारा बनाउने अभिनय गर्नुभयो। मैले पनि छेउमा औँलाले टुपटुप गर्दै उहाँसँगै तारा बनाउने अभिनय गरेँ। हाहाहा।
"रङले मात्रै ‘आरामको भावना’ ल्याउन सकिन्छ?"
यसपटक सानो कोठाको चित्र थियो। काका साँच्चिकै बस्नुभएको कोठा, ‘Arles को सुत्ने कोठा’ रहेछ।
बैजनी भित्ता, पहेँलो ओछ्यान, हल्का हरिया तकिया। ओछ्यान र कुर्सी सबै रङ्गीचङ्गी।
"काका, कोठामा यति धेरै रङ किन लगाउनुभयो?"
"रङबाट ‘मज्जाले आराम गरेको भावना’ ल्याउन चाहन्थेँ। यी रङ हेर्दा मन शान्त हुँदैन र?"
रङले मात्रै आरामको भावना ल्याउने रे! चुपचाप चित्र हेर्दै बस्दा त साँच्चिकै मेरो मन हल्का र शान्त हुँदै गयो।
रङले पनि मन छुन सक्दो रहेछ। मैले धेरै बेरसम्म त्यही पहेँलो ओछ्यान हेरिरहेँ।
"यी काका को हुनुहुन्छ?"
अन्तिम कोठामा नीलो लुगा लगाएका, सुन्दर दाह्री भएका काकाको चित्र झुन्डिएको थियो।
"यी काका को हुनुहुन्छ?"
"मेरा प्यारा साथी Roulin हुन्। हरेक साँझ भेटेर अनेक कुरा गर्दागर्दै हामी निकै नजिक भयौँ। उनले मलाई घरमा बोलाएर तातो खाना पनि खुवाए।"
त्यसैले धन्यवाद दिन उहाँले Roulin काकाको मात्रै होइन, उहाँको पूरै परिवारको चित्र बनाएर उपहार दिनुभएछ।
चित्रबाटै "धन्यवाद" भनेर मनको कुरा भन्नुभएको रहेछ। चित्र पनि उपहार बन्न सक्दो रहेछ। मलाई यही कुरा सबैभन्दा मन पर्यो।
"चित्र किन बनाउनुहुन्छ?"
सबै चित्र हेरिसकेपछि अन्त्यमा मैले सबैभन्दा जान्न मन लागेको कुरा सोधेँ।
"काका, चित्र किन बनाउनुहुन्छ?"
काकाले एकछिन सोचेर मायालु स्वरमा उत्तर दिनुभयो।
"मनका कुरा राख्न। मन पर्ने कुरा, भेट्न मन लागेका मान्छे, दुःखी मनका कुरा पनि, सबै चित्रभित्र राख्न सकिन्छ।"
त्यसपछि बल्ल मैले बुझेँजस्तो लाग्यो। आफ्नै अनुहार, घुमिरहेका तारा, पहेँला सूर्यमुखी, साथीको अनुहार। हरेक चित्रमा काकाको मनका कुरा भरिएका रहेछन्।
"अब Didi, तिमी पनि चित्र बनाएर हेर।" काकाले हात हल्लाउँदै भन्नुभयो।
Van Gogh काकालाई — मैले पनि चित्र बनाएँ
प्यारा Van Gogh काका,
काका, आज चित्रहरू देखाइदिनुभएकोमा धन्यवाद। छेउमा रहेका Banggu पनि कति खुसी थिए!
घर आएर ऐनाअगाडि बसेँ, अनि तपाईंले जस्तै आफ्नै अनुहारको चित्र बनाएँ। मेरो आफ्नै ‘आत्मचित्र’!
तर नाक बारम्बार अनौठो बन्दै गयो, अनि म त "आँ!" भन्दै कराएँ। तैपनि तपाईंले पनि त्रिचालीस पटक बनाउनुभएको हो नि। मैले पनि फेरि बनाए हुन्छ, हैन?
राति परिवारसँगै रातको आकाश पनि हेर्यौँ। तपाईंले भनेजस्तै, अँध्यारो मात्रै होला भन्ने सोचेको आकाश राम्ररी हेर्दा त नीलो र बैजनी देखिँदो रहेछ। कालो थिएन!
अनि तपाईंले Roulin को परिवारको चित्र बनाइदिनुभएजस्तै, मैले पनि सबैभन्दा माया लाग्ने मेरी हजुरआमाको अनुहारको चित्र बनाएर उपहार दिएँ। हजुरआमाले "ओहो, मेरी प्यारी!" भन्दै फ्रिजमा टाँसिदिनुभयो।
अब चित्र हेर्दा राम्रो छ भनेर मात्रै सोच्दिनँ। "यसमा कस्ता मनका कुरा होलान्?" भनेर सोच्न थालेकी छु।
काका, अब अर्को पटक केको चित्र बनाऊँ? पछि फेरि चिठी लेख्छु है! हाहाहा।
▶ WAGZAK JUMP का वास्तविक AR दृश्य
Didi र Banggu ले भेटेको Van Gogh को चित्रको संसार, AR मा आफैँ अनुभव गरौँ
← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्
Van Gogh काकाको चित्रभित्र आफैँ पस्न मन छ?
WAGZAK JUMP — फड्को मार्दै संसारभित्र पसौँ
बारम्बार सोधिने प्रश्न
प्र. Van Gogh ले आफ्नै अनुहारका यति धेरै चित्र किन बनाउनुभयो?
Van Gogh लाई मान्छेका चित्र बनाउन मन थियो। तर चित्र बनाउनका लागि बसिदिने मान्छे पाउन गाह्रो थियो। त्यसैले ऐनामा आफूलाई हेर्दै करिब १० वर्षमा आफ्नै अनुहारका ४३ वटा चित्र बनाउनुभयो। हरेक चित्रमा अनुहारको भाव र रङ अलिअलि फरक छन्। त्यसबाट उहाँको मनमा त्यतिबेला के थियो भन्ने चियाउन सकिन्छ। बच्चासँगै ऐना हेर्दै आफ्नै अनुहारको चित्र बनाउने गतिविधि गर्न पनि राम्रो हुन्छ।
प्र. ‘ताराहरू चम्केको रात’ कस्तो चित्र हो?
Van Gogh ले मन दुःखी भएको बेला आराम गर्दै निको हुने क्रममा बनाएको चित्र हो। रातको आकाशका तारा र बादल घुमिरहेका जस्ता देखाइएको छ। बायाँतिर आगोको ज्वालाजस्तै माथि उठेको चाहिँ साइप्रस रूख हो। साँच्चिकै रातको आकाशभन्दा फरक देखिने यस चित्रमा चित्रकारका मनका कुरा भरिएका छन्। हाम्रो मन कस्तो छ भन्नेअनुसार एउटै दृश्य पनि फरक देखिन सक्छ भनेर बच्चासँग कुरा गर्न यो चित्र राम्रो हुन्छ।
प्र. घरमा बच्चासँग कस्ता चित्रकलाका गतिविधि गर्न सकिन्छ?
ऐना हेर्दै आफ्नै अनुहारको चित्र बनाउने, राति परिवारसँगै रातको आकाशका रङ हेर्ने, अनि माया लाग्ने मान्छेको अनुहारको चित्र बनाएर उपहार दिने गतिविधि सुरक्षित र राम्रा छन्। लक्ष्य राम्रो चित्र बनाउनु मात्रै होइन। मुख्य कुरा ‘आफ्नो मनका कुरा रङ र चित्रबाट भन्नु’ हो। चित्र राम्रो बनेको छ कि छैन भनेर जाँच्नुको सट्टा, त्यसमा कस्ता मनका कुरा राखेको छ भनेर मायालु ढङ्गले सोधिदिनुहोस्।
अर्को पटक फेरि रमाइलो कथा लिएर आउँछु है। माया सहित, Didi।