तीन सेल्फी काढले तरी कंटाळा येतो, मग स्वतःचा चेहरा त्रेचाळीस वेळा काढला म्हणे?
Didi चित्रकार Van Gogh काकांना भेटते आणि प्रत्येक चित्राबद्दल विचारते, "हे का काढलं?"
गोल गोल फिरणारे तारे, पिवळी सूर्यफुलं आणि काळा रंग न वापरता काढलेलं रात्रीचं आकाशसुद्धा.
चित्रांमध्ये कोणत्या भावना लपल्या आहेत, ते Didi बरोबर डोकावून बघूया.
चित्रांनी भरलेल्या खोलीतून खरेखुरे चित्रकार बाहेर आले
WAGZAK JUMP मध्ये आम्ही चित्रांनी भरलेल्या खोलीत डोकावून बघत होतो. तेवढ्यात आतून भरपूर दाढी असलेले काका चालत बाहेर आले!
माझ्या शेजारी असलेल्या Banggu चेही डोळे विस्फारले. पिवळा फुगा घट्ट धरून Banggu म्हणाला, "Didi, चित्रातून खरा माणूस बाहेर आला!"
भिंतींवर चित्रांच्या चौकटी ओळीनं लावल्या होत्या. प्रत्येक चित्रातले रंग इतके गडद आणि उठावदार होते की आम्हा दोघांना नजरच हटवता येईना.
"नमस्कार, मी चित्रकार Van Gogh." काकांनी टोपी हलकीशी काढून प्रेमानं नमस्कार केला.
"वा, ही सगळी चित्रं तुम्ही काढलीत?" मी विचारलं, तर काका हसले. "एकेक चित्र मिळून बघूया का?"
मला खूप प्रश्न पडले होते. म्हणून Banggu बरोबर काकांच्या मागोमाग प्रत्येक चित्राजवळ जाऊन प्रश्न विचारायचं ठरवलं.
"स्वतःचा चेहरा त्रेचाळीस वेळा का काढलात?"
पहिल्या भिंतीवर सारखेच दिसणारे खूप चेहरे होते.
दाढी असलेला चेहरा, टोपी घातलेला चेहरा, निळे कपडे घातलेला चेहरा. माणूस एकच, पण प्रत्येक चेहऱ्यावरचे भाव थोडे वेगळे.
"हे सगळे कोण आहेत?" मी विचारलं.
"हे सगळे मीच आहे. स्वतःचं काढलेलं चित्र म्हणजे 'स्वचित्र'."
काकांनी बोटांवर मोजत सांगितलं, "अशी त्रेचाळीस चित्रं काढली मी. दहा वर्षांत."
"त्रेचाळीस वेळा?!" मला तर तीन सेल्फी काढले तरी कंटाळा येतो. Banggu नंही फुगा हलवत म्हटलं, "अरे बापरे, मला तर एक काढायचाही कंटाळा येतो!"
"मला माणसांची चित्रं काढायची होती. पण चित्र काढताना समोर बसायला कुणी मिळणं कठीण होतं. म्हणून आरशात बघून मी पुन्हा पुन्हा स्वतःचंच चित्र काढलं."
अच्छा, चित्र काढायला कुणी नव्हतं, म्हणून आरशात दिसणाऱ्या स्वतःचंच चित्र काढलं. थोडं वाईट वाटलं, पण त्यांनी हार मानली नाही, हे किती छान!
"रात्रीचं आकाश गोल गोल का फिरतंय?"
पुढच्या चित्रासमोर उभी राहिले आणि नकळत माझ्या तोंडून "वा…" असं निघालं.
रात्रीच्या आकाशात जणू लाटा उठत होत्या आणि तारे गोल गोल फिरत होते.
"हे चित्र म्हणजे 'ताऱ्यांनी उजळलेली रात्र'." काकांनी हळूच सांगितलं.
"काका, खरं रात्रीचं आकाश तर असं फिरत नाही. मग तुम्ही असं का काढलं?"
"माझ्या डोळ्यांना रात्रीचं आकाश असंच जिवंत होऊन हलताना दिसलं. मनाला खूप त्रास होत होता, तेव्हा आराम करत बरे होत असताना हे चित्र काढलं. म्हणून कदाचित तारे जास्त मोठे आणि उजळ वाटले असतील."
मनाला इतका त्रास होत असताना त्यांनी अशी चमचमणारी रात्र काढली. माझे डोळे थोडे पाणावले.
डावीकडे ज्वालेसारखं उंच गेलेलं काहीतरी दिसलं. मी विचारलं, "ती आग आहे का?" तर ते सायप्रस नावाचं झाड होतं म्हणे. झाडसुद्धा ज्वालेसारखं दिसतं! काका जगाकडे किती वेगळ्या नजरेनं बघतात.
"इतकी सूर्यफुलं का काढलीत?"
पुढची खोली अगदी पिवळीधमक होती. फुलदाणीत मोठमोठी सूर्यफुलं भरलेली.
"काका, तुम्हाला सूर्यफुलं खूप आवडतात वाटतं?"
"हो. मला सूर्य खूप आवडायचा. म्हणून सूर्याप्रमाणेच दिसणारी सूर्यफुलंही आवडायची."
या चित्रामागे एक गोष्ट होती. त्यांचा लाडका मित्र Gauguin भेटायला येणार होता. म्हणून चित्रं काढायची खोली छान सजवायला त्यांनी सूर्यफुलांची चित्रं काढली होती.
"माझा धाकटा भाऊ Theo याला पत्रात 'हे फार सुंदर चित्र होणार आहे!' असं कौतुकानं सांगितलंही होतं." काका थोडे लाजून हसले.
माझी लाडकी मैत्रीण येणार असली की मीही खोली सजवते. अगदी माझ्यासारखंच! हिहिही. मित्र येणार म्हणून त्यांना किती आनंद झाला असेल! चित्रांमधून फुलांची अख्खी बागच बनवली.
"रात्र आहे, तरी काळा रंग अजिबात वापरला नाही?"
पुढच्या चित्रात रात्र होती, तरी ते काळोखात बुडालेलं नव्हतं. त्यात उबदारपणा जाणवत होता. त्याचं नाव 'रात्री कॅफेबाहेरची जागा'.
कॅफेमध्ये गॅसचा मोठा पिवळा दिवा लख्ख उजळला होता. त्याच्या वर तारे विखुरलेलं निळं आकाश पसरलं होतं.
"इथे काळा रंग अजिबात वापरला नाही." काकांनी सांगितलं.
रात्र आहे, तरी काळा रंग वापरला नाही?!
"फक्त निळा, जांभळा, हिरवा आणि उजळ पिवळा रंग वापरला. एकेक ठिपका देत तारे काढताना मला सगळ्यात जास्त मजा आली."
अगदी बारकाईनं बघितलं, तर खरंच कुठेच काळा रंग नव्हता! सगळीकडे निळा आणि जांभळा. तरीही रात्रच वाटत होती. किती कमाल!
काकांनी ताऱ्यांचे ठिपके काढल्यासारखा हात हलवला. मग मीही त्यांच्या शेजारी बोटानं टप टप ठिपके दिल्यासारखं केलं. हाहा.
"फक्त रंगांनी 'निवांतपणा' दाखवता येतो?"
या वेळी एका छोट्या खोलीचं चित्र होतं. काका खरोखर जिथे राहायचे, तीच खोली. चित्राचं नाव 'Arles मधली झोपायची खोली'.
जांभळ्या भिंती, पिवळा पलंग, फिकट हिरव्या उशा. पलंग आणि खुर्च्यासुद्धा रंगीबेरंगी.
"काका, खोली इतक्या वेगवेगळ्या रंगांनी का रंगवली?"
"रंगांतून 'अगदी निवांत आराम' दाखवायचा होता. हे रंग बघून मन शांत होतं ना?"
फक्त रंगांतून निवांत वाटायला लावता येतं! शांतपणे चित्र बघत बसले, तर खरंच माझं मन हळूहळू हलकं, निवांत झालं.
रंगसुद्धा मनाला स्पर्श करू शकतात तर! मी बराच वेळ त्या पिवळ्या पलंगाकडे बघत राहिले.
"हे काका कोण आहेत?"
शेवटच्या खोलीत निळे कपडे आणि छान दाढी असलेल्या एका काकांचं चित्र लावलं होतं.
"हे काका कोण आहेत?"
"माझे लाडके मित्र Roulin. रोज संध्याकाळी भेटून गप्पा मारायचो आणि आमची घट्ट मैत्री झाली. त्यांनी मला घरी बोलावून गरमागरम जेवणही दिलं."
म्हणून त्यांचे आभार मानायला काकांनी फक्त Roulin यांचंच नाही, तर त्यांच्या संपूर्ण कुटुंबाचं चित्र काढून भेट दिलं.
चित्रातून "धन्यवाद" असं सांगितलं तर! चित्रसुद्धा भेट म्हणून देता येतं. मला ही गोष्ट सगळ्यात जास्त आवडली.
"तुम्ही चित्रं का काढता?"
सगळी चित्रं बघून झाल्यावर शेवटी मनातला सगळ्यात मोठा प्रश्न विचारला.
"काका, तुम्ही चित्रं का काढता?"
काकांनी थोडा विचार केला आणि प्रेमानं उत्तर दिलं.
"मनातलं चित्रात साठवायला. आवडणाऱ्या गोष्टी, आठवण येणारी माणसं, मनातलं दुःख, हे सगळं चित्रात साठवता येतं."
तेव्हा मला समजलं. स्वतःचा चेहरा, गोल फिरणारे तारे, पिवळी सूर्यफुलं, मित्राचा चेहरा. प्रत्येक चित्रात काकांच्या मनातलं काहीतरी होतं.
"आता Didi, तूही चित्र काढून बघ." हात हलवून निरोप देताना काकांनी सांगितलं.
Van Gogh काकांना — मीही चित्र काढून बघितलं
प्रिय Van Gogh काका,
काका, आज तुमची चित्रं दाखवल्याबद्दल धन्यवाद. Banggu लाही ती बघून खूप खूप आनंद झाला.
घरी आल्यावर आरशासमोर बसून तुमच्यासारखंच माझ्या चेहऱ्याचं चित्र काढलं. माझं स्वतःचं 'स्वचित्र'!
पण नाक सारखं विचित्रच येत होतं आणि मी "अरे बापरे!" म्हटलं. तरी तुम्हीही त्रेचाळीस वेळा काढलं होतं, मग मी पुन्हा काढून बघू शकते, हो ना?
रात्री घरच्यांबरोबर आकाशाकडेही बघितलं. तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे, मला आधी नुसतं काळोख भरलेलं वाटणाऱ्या आकाशात नीट बघितल्यावर निळा आणि जांभळा रंगही दिसला. ते काळं नव्हतंच!
आणि तुम्ही Roulin यांच्या कुटुंबाचं चित्र काढून दिलंत, तसंच मी माझ्या सगळ्यात लाडक्या आजीचा चेहरा काढून तिला भेट दिला. आजी म्हणाली, "अगं, माझं लाडकं बाळ!" आणि तिनं ते लगेच फ्रिजवर लावलं.
आता चित्र बघितलं की फक्त "किती सुंदर!" असं वाटत नाही. "यात मनातलं काय साठवलं असेल?" असा विचारही येतो.
काका, पुढच्या वेळी आणखी काय काढू? तुम्हाला पुन्हा पत्र लिहीन! हाहा.
▶ WAGZAK JUMP ची प्रत्यक्ष AR दृश्यं
Didi आणि Banggu यांनी बघितलेलं Van Gogh यांच्या चित्रांचं जग, स्वतः AR मधून बघा
← आणखी बघायला बोटानं बाजूला सरकवा
Van Gogh काकांच्या चित्रांमध्ये स्वतः पाऊल टाकायचंय?
WAGZAK JUMP — जगात उडी मारूया
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
प्र. Van Gogh यांनी स्वतःची इतकी चित्रं का काढली?
Van Gogh यांना माणसांची चित्रं काढायची होती. पण चित्र काढताना समोर बसायला कुणी मिळणं कठीण होतं. म्हणून त्यांनी आरशात स्वतःकडे बघून जवळपास 10 वर्षांत 43 स्वचित्रं काढली. प्रत्येक चित्रात चेहऱ्यावरचे भाव आणि रंग थोडे वेगळे आहेत. त्यातून त्या त्या वेळी चित्रकाराच्या मनात काय होतं, याची झलक दिसते. मुलाबरोबर आरशात बघून स्वतःच्या चेहऱ्याचं चित्र काढण्याचा उपक्रमही करून बघता येईल.
प्र. 'ताऱ्यांनी उजळलेली रात्र' हे कसलं चित्र आहे?
मनाला खूप त्रास होत असताना आराम करत बरे होत असताना Van Gogh यांनी हे चित्र काढलं. रात्रीच्या आकाशातले तारे आणि ढग गोल गोल फिरत असल्यासारखे दाखवले आहेत. डावीकडे ज्वालेसारखं उंच गेलेलं आहे, ते सायप्रसचं झाड. खऱ्या रात्रीच्या आकाशापेक्षा वेगळ्या या चित्रात चित्रकाराच्या भावना आहेत. आपल्या मनातल्या भावनांनुसार एकच दृश्य वेगवेगळं दिसू शकतं, याबद्दल मुलाशी गप्पा मारायला हे चित्र छान आहे.
प्र. घरी मुलाबरोबर कोणते चित्रकलेचे उपक्रम करता येतील?
आरशात बघून स्वतःचं चित्र काढणं, रात्री घरच्यांबरोबर आकाशातले रंग बघणं किंवा लाडक्या माणसाचा चेहरा काढून त्याला भेट देणं, हे सुरक्षित आणि छान उपक्रम आहेत. सुंदर चित्र काढणं हे ध्येय नाही. 'माझ्या मनातलं रंग आणि चित्रातून दाखवून बघणं' हा मुख्य मुद्दा आहे. चित्र किती छान काढलं हे ठरवण्यापेक्षा, त्यात कोणत्या भावना दाखवल्या आहेत, ते मुलाला प्रेमानं विचारा.
पुढच्या वेळी आणखी एक मजेशीर गोष्ट घेऊन येईन. तुमची Didi.