بطری آبم چاق شده!

چرا بطری آب لاغرم چاق شد؟

آب را یخ زدم، پس چرا چاق شد؟

دیشب نصف آب بطری پلاستیکی را خوردم و بقیه‌اش را توی فریزر گذاشتم. امروز صبح در را باز کردم تا بردارمش، اما بطری آبم چاق شده بود. چی شده؟! چرا این‌طوری شده؟!

مطمئنم دیروز که توی فریزر گذاشتمش لاغر بود، اما وقتی از خواب بیدار شدم، انگار شکمش جلو آمده بود. با دست لمسش کردم. پر از یخ بود و اصلاً نمی‌شد فشارش داد.

فکر کردم کار شیطنت‌های Banggu است. اما Banggu هم نمی‌دانست چه شده. مامان‌بزرگ گفت: «فکر کن ببین چرا این‌طوری شده» و رفت سوپ درست کند. هرچه فکر کردم، نفهمیدم چرا. رفتم توی WAGZAK JUMP ببینم چیزی درباره‌اش هست یا نه. درست همان‌جا درسی بود به اسم «راز آبِ شکل‌عوض‌کن». آخ‌جون، خودش است!

وسط اتاقم باران تبدیل به برف شد

وای! یک جزیره‌ی کوچک وسط اتاقم در هوا شناور شد. Popo و دوستانش روی چمن ایستاده بودند و از آسمان باران تندتند می‌بارید. واقعاً توی اتاق خودم!!

«فرق باران و برف چیست؟»

Popo دستش را بالا برد و دمای هوا را پایین آورد. بعد باران با یک فوووش تبدیل به برف شد. چمن سفید شد و آب برکه یخ زد. این اولین راز آب بود.

آب بلد است شکلش را عوض کند. به سه شکل درمی‌آید: یخ، آب و بخار آب.

یخ آب می‌شود، آب بخار می‌شود

کنجکاوتر شدم و به تماشا ادامه دادم. یخ در هوا شناور بود، کنارش یک لیوان آب شناور بود و کنار آن هم کتری‌ای بود که بخار سفید از آن بالا می‌رفت. هر سه آب بودند. همان آب، فقط با دماهای مختلف.

Purum یخ را توی بشر ریخت و آرام‌آرام گرمش کرد. وقتی دما به صفر درجه رسید، یخ کم‌کم آب شد. وقتی به صد درجه رسید، آب قل‌قل جوشید و بخار سفید از آن بالا رفت. هه‌هه، درست مثل کتری خانه‌ی خودمان!

جامد → مایع → گاز

وقتی یخ آب می‌شود، به آن «ذوب» می‌گویند. وقتی آب می‌جوشد و بخار می‌شود، به آن «تبخیر» می‌گویند. وقتی بخار آب سرد می‌شود و دوباره به آب تبدیل می‌شود، اسمش «میعان» است. اسم‌ها سخت به نظر می‌رسند، اما اپلیکیشن تک‌تک نقطه‌های ریز آب را نشان می‌دهد، برای همین خیلی زود فهمیدم.

اینجا حسابی تعجب کردم. ذره‌های آب توی یخ دست هم را محکم گرفته‌اند و یک خانه‌ی شش‌ضلعی ساخته‌اند. این خانه از وقتی آب مایع بود، جای بیشتری می‌گیرد. پس وقتی آب یخ می‌شود، حجمش بیشتر می‌شود. وقتی یخ آب می‌شود، ذره‌ها دست هم را رها می‌کنند و نزدیک هم جمع می‌شوند. وقتی هم آب می‌جوشد و بخار می‌شود، پوف! به هر طرف پخش می‌شوند.

با آب سنگ را شکافتند؟

اما اینجا دیگر حسابی شگفت‌زده شدم.

یک سنگ خیلی بزرگ نشانم دادند و گفتند می‌شود با یخ سنگ را شکافت!!

«آدم‌های قدیم با آب سنگ‌ها را می‌شکافتند.»

سنگ را؟! یک سنگ بزرگ را؟! فقط با آب؟!

Popo توی سنگ یک سوراخ درست کرد و داخلش آب ریخت. صبر کردیم و صبر کردیم تا آب یخ زد و سنگ با یک تق! شکافت. یخ از سنگ هم زورش بیشتر بود. وای، آب که این‌قدر نرم و روان است، چقدر قوی شده بود!

آها! پس برای همین بطری آبم چاق شده بود!!

وقتی آب یخ می‌شود، حجمش بیشتر می‌شود و حتی توی بطری دربسته هم به دیواره‌ها فشار می‌آورد. اگر توانسته بود آن سنگ را بشکافد، پس باد کردن بطری پلاستیکی من برایش خیلی آسان بوده. خود بطری چاق نشده بود؛ یخ از داخل به آن فشار آورده بود.

آب سفر می‌کند و دوباره برمی‌گردد

این بار کوه و دریا و حتی ابرها همگی آمدند توی اتاقم. خورشید که بالا آمد، آب دریا آرام‌آرام به هوا رفت و ابر شد. ابر به طرف کوه حرکت کرد و وقتی سرد شد، به شکل قطره‌های باران پایین ریخت.

بعد آب باران رودخانه می‌شود و دوباره به دریا برمی‌گردد. باز بالا می‌رود. باز پایین می‌آید. باز بالا می‌رود. این همان سفر آب است.

اتفاقاً بیرون هم کمی باران می‌بارید. کف دستم را روی شیشه گذاشتم، یک قطره‌ی باران انتخاب کردم و با نوک انگشتم آرام دنبالش رفتم. این قطره از کجا آمده؟ نکند از دریا بالا رفته و تا اینجا سفر کرده؟

هه‌هه، دریا آمده روی پنجره‌ی من.

بخار کتری دوباره قطره‌ی آب شد

توی آشپزخانه، سوپ توی کتری قل‌قل می‌جوشید. خواستم نزدیک بروم، اما مامان‌بزرگ گفت: «داغ است، از دور نگاه کن!» و من را یک قدم عقب برد. گفت اگر بخار به پوستت بخورد، حسابی می‌سوزی و درد می‌گیرد. برای همین چسبیدم کنار مامان‌بزرگ و به اندازه‌ی طول یک دست از کتری فاصله گرفتم. با دقت به بالا نگاه کردم.

بخار سفید بالا می‌رفت و وقتی به زیرِ سردِ کابینت می‌خورد، قطره‌های کوچک آب دانه‌دانه پیدا می‌شدند. آب داخل کتری به هوا رفته بود و دوباره آب شده بود. درست جلوی چشم‌های من. با کلمه‌ای که توی اپلیکیشن یاد گرفته بودم، اسم این اتفاق میعان است.

وقتی توی لیوان شیشه‌ای آب‌میوه‌ی سرد می‌ریزم، قطره‌های آب بیرون لیوان هم همین‌طوری درست می‌شوند. بخار آبی که توی هوا دیده نمی‌شود، به لیوان سرد می‌خورد و دوباره آب می‌شود. بخار آب را نمی‌بینیم، اما همیشه دوروبرمان بوده. من امروز تازه این را فهمیدم.

این بار می‌خواهم با Banggu خودمان آب را یخ بزنیم

برای همین به Banggu گفتم: «بیا ما هم امتحان کنیم!» حتماً با بطری پلاستیکی! بطری شیشه‌ای خطرناک است، چون ممکن است فشار یخ آن را بشکند. یک بطری پلاستیکی تازه برداشتم و فقط حدود ۷۰٪ آن را آب ریختم. اگر پرش کنیم، یخ که بزرگ شود ممکن است درِ بطری را هم بیرون بزند. برای همین فقط ۷۰٪!

Banggu کنارم بادکنکش را محکم گرفته بود و نگاه می‌کرد. «این واقعاً چاق می‌شود؟» پوف، باز هم Banggu شک داشت. گفتم: «فردا صبح نگاه کن.»

راستش من از او هم کنجکاوتر بودم. آخر این اولین بار بود که بزرگ شدن یخ را با چشم‌های خودم می‌دیدم.

شاید این یخ خیلی وقت پیش دریا بوده

مامان‌بزرگ یک لیوان به من داد که تویش یک تکه یخ شناور بود و تق‌تق صدا می‌داد.

«مامان‌بزرگ، شاید این یخ خیلی وقت پیش دریا بوده.»

مامان‌بزرگ خندید و گفت: «چی می‌گویی، شیطون کوچولو؟» وقتی می‌خندید، چین‌های دور دهانش جمع می‌شدند و دوباره باز می‌شدند. یک تکه یخ توی دهانم گذاشتم تا آرام‌آرام آب شود و نشستم، تکیه دادم به مامان‌بزرگ. یک تکه‌ی دیگر توی لیوان تق‌تق صدا داد.

عکس تاجم روی یخ توی لیوان افتاد و برق زد. عکس صورت مامان‌بزرگ هم کنارش بود، کمی کج‌شده به یک طرف.

بهترین بخش امروز این بود که من و مامان‌بزرگ کنار هم درباره‌ی این حرف زدیم که شاید این یخ روزی دریا بوده.

▶ تصویرهای واقعی AR در WAGZAK JUMP

با AR، خودتان با Didi دیدار کنید

← برای دیدن بقیه، به کنار بکشید

می‌خواهی نیروی پنهان توی یخ را با چشم‌های خودت ببینی؟

WAGZAK JUMP — بپر توی دنیای کشف و ماجرا

دانلود از اپ استوردریافت از گوگل پلی

پرسش‌های رایج

دفعه‌ی بعد با قصه‌ی یک درس جالب دیگر برمی‌گردم. با مهر، Didi.