मेरो पानीको बोतल मोटायो

दुब्लो पानीको बोतल किन मोटायो?

पानी जमाएको थिएँ, बोतल चाहिँ किन मोटायो?

हिजो साँझ आधाजति पानी पिएपछि बाँकी रहेको प्लास्टिकको बोतल फ्रिजको बरफ जमाउने भागमा राखेको थिएँ। आज बिहान निकाल्न ढोका खोल्दा त मेरो पानीको बोतल मोटो भएछ। ए! के भयो यो?!

हिजो राख्दा पक्कै दुब्लो थियो। तर बिहान उठ्दा त पेट फुलेझैँ बाहिर उचालिएको रहेछ। हातले छुँदा बरफले टम्म भरिएको थियो, अलिकति पनि चल्दैनथ्यो।

मलाई त Banggu ले बदमासी गर्‍यो होला जस्तो लाग्यो। तर Banggu लाई पनि थाहा रहेनछ। हजुरआमाले “किन यस्तो भयो होला, एकपटक सोच त” भन्दै झोल पकाउन जानुभयो। जति सोचे पनि मैले बुझ्नै सकिनँ। WAGZAK JUMP मा केही छ कि भनेर हेर्दा त “रूप बदल्ने पानीको रहस्य” भन्ने पाठ रहेछ। आहा, यही हो!

मेरो कोठाको बीचमै वर्षा हिउँमा बदलियो

ओहो! मेरो कोठाको बीचमा एउटा सानो टापु तैरियो। घाँसमाथि Popo र साथीहरू उभिएका थिए। आकाशबाट झमझम पानी परिरहेको थियो। साँच्चै मेरो कोठाभित्रै!!

“वर्षा र हिउँमा के फरक छ होला?”

Popo ले हात माथि उठाएर हावाको तापक्रम घटाए। त्यसपछि त वर्षा सुइँ गर्दै हिउँमा बदलियो। घाँस सेतो भयो अनि पोखरी जमेर कडा भयो। यही नै पानीको पहिलो रहस्य रहेछ।

पानी त रूप बदल्न सिपालु रहेछ। बरफ, पानी र बाफ गरी तीन रूपमा बदलिन्छ रे।

बरफ पानी बन्छ, पानी बाफ बन्छ

अझ जान्न मन लागेर हेरिरहेँ। बरफ तैरिरहेको थियो, छेउमा पानीको गिलास तैरिरहेको थियो, अनि त्यसको छेउमा सेतो बाफ निस्किरहेको केतली पनि थियो। तीनैवटा पानी रहेछन्। पानी एउटै हो, तापक्रम मात्रै फरक भएको रे।

Purum ले बरफ बिकरमा राखेर बिस्तारै तताउन थाले। तापक्रम ० डिग्री हुँदा बरफ बिस्तारै पग्लेर पानी भयो। १०० डिग्री हुँदा त पानी बुर्बुर उम्लियो अनि सेतो बाफ माथि उठ्न थाल्यो। हिहिहि, हाम्रो घरको केतलीजस्तै!

ठोस → तरल → ग्यास

बरफ पग्लेर पानी बन्नुलाई “गलन” र पानी उम्लेर बाफ बन्नुलाई “वाष्पीकरण” भन्छन् रे। बाफ चिसिएर फेरि पानी बन्नुलाई चाहिँ “संघनन” भन्छन्। नाम सुन्दा गाह्रो लाग्छ, तर एपले पानीका साना थोपाका बिन्दुहरू एकएक गरी देखाउँदा तुरुन्तै बुझिने रहेछ।

यो देखेर त म साँच्चै छक्क परेँ। बरफभित्रका पानीका साना थोपाहरू एकअर्काको हात समातेर छ कुना भएको घर बनाइरहेका थिए। त्यो घरले पानी हुँदाको भन्दा धेरै ठाउँ ओगट्छ रे। त्यसैले पानी जमेर बरफ हुँदा झन् आकार बढ्ने रहेछ। पग्लेर पानी हुँदा हात छोडेर एकै ठाउँमा जम्मा हुन्छन्। उम्लेर बाफ हुँदा चाहिँ फुत्त! सबैतिर छरिन्छन्।

पानीले चट्टान काटेको रे?

तर यहाँ त म झन् छक्क परेँ।

एउटा ठूलो चट्टान देखाएर बरफले ढुङ्गा काट्न सकिन्छ भने!!

“पहिलेका मानिसहरू पानीले चट्टान काट्थे।”

चट्टानलाई?! त्यत्रो ढुङ्गालाई?! पानीले मात्रै?!

Popo ले चट्टानमा प्वाल बनाएर त्यसभित्र पानी खन्याए। अनि पर्खिँदै जाँदा पानी जम्यो र चट्टान चर्क्क! फुट्यो। बरफ त चट्टानभन्दा बलियो रहेछ। ओहो, बग्ने पानी नै झन् बलियो भएछ!

आहा! त्यसैले मेरो पानीको बोतल मोटाएको रहेछ!!

पानी बरफ हुँदा आकार बढ्छ। त्यसैले बन्द बोतलभित्र पनि जोडले बाहिरतिर धकेल्छ। चट्टानसमेत फुटाउन सक्ने भएपछि मेरो प्लास्टिकको बोतल त सजिलै धकेलियो होला। बोतल आफैँ मोटाएको रहेनछ, बरफले भित्रबाट बोतललाई धकेलेको रहेछ।

पानी त घुमीघुमी यात्रा गर्छ रे

यसपालि पहाड, समुद्र र बादल सबै मेरो कोठाभित्र आए। घाम उदाएपछि समुद्रको पानी बिस्तारै हावामा माथि उठेर बादल बन्यो। त्यो बादल पहाडतिर गयो अनि चिसिएपछि पानीका थोपा बनेर झर्‍यो।

त्यसपछि वर्षाको पानी नदी बनेर फेरि समुद्रमा फर्किन्छ। अनि फेरि माथि जान्छ। फेरि तल आउँछ। फेरि माथि जान्छ। यही नै पानीको यात्रा रहेछ।

त्यतिबेला बाहिर पनि अलिअलि पानी परिरहेको थियो। सिसामा हत्केला राखेर एउटा थोपा छानेँ अनि त्यो झरेको बाटोमा बिस्तारै औँला चलाएँ। यो थोपा कहाँबाट आयो होला? कतै समुद्रबाट माथि उठेर यहाँसम्म यात्रा गर्दै आएको त होइन?

हिहिहि, मेरो झ्यालमा समुद्र आइपुगेछ।

केतलीको बाफ फेरि पानीका थोपा बन्यो

भान्सामा झोल पकाइरहेको केतली बुर्बुर उम्लिरहेको थियो। म नजिक जान लाग्दा हजुरआमाले “तातो छ, टाढैबाट हेर!” भन्दै मलाई एक पाइला पछाडि सार्नुभयो। बाफले छोयो भने नराम्ररी पोल्छ रे। त्यसैले हजुरआमाको छेउमै बसेर केतलीबाट एक हात जति टाढा रही होसियारीसाथ माथि हेरेँ।

सेतो बाफ माथि उठ्दै चिसो भान्साको दराजको तलपट्टि पुग्दा टुपटुप साना पानीका थोपा बने। केतलीभित्रको पानी हावामा उडेर फेरि पानी बनेको रहेछ। मेरै आँखाअगाडि। एपमा सिकेको शब्दमा यसलाई संघनन भन्छन् रे।

सिसाको गिलासमा चिसो जुस हाल्दा बाहिर पानीका थोपा बन्ने कारण पनि यही रहेछ। हावामा नदेखिने बाफ चिसो गिलासमा पर्दा फेरि पानी बन्दो रहेछ। बाफ आँखाले नदेखिए पनि सधैँ हाम्रो वरिपरि रहेछ। मैले त आज पहिलोपटक थाहा पाएँ।

यसपालि Banggu सँगै पानी जमाएर हेर्छु

त्यसैले मैले Banggu लाई “ए, हामी पनि गरौँ!” भनेँ। प्लास्टिकको बोतल नै चाहिन्छ! बरफले धकेल्दा सिसाको बोतल फुट्न सक्छ, त्यसैले खतरनाक हुन्छ। नयाँ प्लास्टिकको बोतलमा करिब ७०% मात्रै पानी भर्‍यौँ। पूरै भर्‍यो भने बरफ बढ्दै बिर्को उछिट्टिएर बाहिर आउन पनि सक्छ रे। त्यसैले ७०%!

Banggu ले छेउमा बसेर बेलुन कस्सेर समात्दै हेरिरह्यो। “यो साँच्चै मोटाउँछ?” फुस्स, Banggu लाई अझै शङ्का लागेछ। मैले भनेँ, “भोलि बिहान हेर न।”

साँच्चै भन्ने हो भने मलाई नै अझ बढी जान्न मन लागेको थियो। आफ्नै आँखाले बरफको आकार बढेको देखेको यो पहिलोपटक थियो नि।

यो बरफ पहिले समुद्र थियो होला

हजुरआमाले बरफका टुक्रा भएको गिलास दिनुभयो। बरफ टिङटिङ आवाज निकाल्दै तैरिरहेको थियो।

“हजुरआमा, यो बरफ धेरै पहिले समुद्र थियो होला।”

हजुरआमा “के कुरा गरेको होला, यो चकचकेले” भन्दै हाँस्नुभयो। हाँस्दा उहाँको मुखछेउका चाउरीहरू खुम्चिए अनि फेरि खुले। मैले एउटा बरफको टुक्रा मुखमा राखेर बिस्तारै पगाल्दै हजुरआमासँग अडेस लागेर बसेँ। गिलासभित्र अर्को टुक्राले पनि टिङटिङ गर्‍यो।

मेरो मुकुट गिलासभित्रको बरफमा झिलिक्क टल्कियो। अलिकति एकातिर ढल्किएको हजुरआमाको अनुहार पनि सँगै देखियो।

आज मलाई सबैभन्दा रमाइलो लागेको कुरा त हजुरआमा र मैले यो बरफ पहिले समुद्र थियो होला भनेर सँगै कुरा गरेको हो।

▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा

AR मा Didi लाई आफ्नै अगाडि भेट्नुहोस्

← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्

बरफभित्र लुकेको शक्ति आफ्नै आँखाले हेर्न मन छ?

WAGZAK JUMP — संसारमा हाम फालौँ

डाउनलोड गर्नुहोस् एप स्टोरबाटपाउनुहोस् गुगल प्लेमा

धेरै सोधिने प्रश्नहरू

अर्कोपटक फेरि रमाइलो पाठको कथा लिएर आउँछु। माया सहित, Didi।