जमिन त समथर छ, अनि पृथ्वीलाई किन गोलो भनिन्छ?
Purum बारम्बार जमिन मात्रै हेर्दै हिँड्छ। "जमिन त समथर छ, अनि किन गोलो भनेको?"
Didi र Purum ले जासुसजस्तै एक-एक गरी प्रमाण खोजेर, पृथ्वी गोलो छ र घुम्दै-घुम्दै छ भन्ने रहस्य फुकाउँछन्।
दिन र रात, ऋतुअनुसार तारा फेरिने कारणसम्म सँगै बुझौं।
Purum जमिन मात्रै हेरेर किन हिँड्छ
"अनौठो छ… साँच्चै अनौठो छ…"
Purum अघिदेखि नै जमिन मात्रै एकटक हेर्दै हिँडिरहेको थियो, अनि Popo को ढाडमा धक्क ठोक्कियो।
के चिन्ता छ भनेर सोधेँ, Purum ले ओठ लेप्र्यायो।
"दिदी त पृथ्वी गोलो छ भन्नुहुन्छ… तर मैले जति हेरे पनि जमिन त समथरै छ नि। हल्लिँदै पनि हल्लिँदैन!"
सुन्दा त हो कि जस्तो लाग्यो। दिनहुँ टेक्ने यही जमिन गोलो बल हो भन्ने कुरा मलाई पनि पत्यार लाग्दैन।
खोजेर हेरेकी थिएँ भन्ने Saerom पनि "त्यो… त्यो त…" भन्दै वाक्य अधुरो छाडेर कराई। "Popo, बताइदिनुस् न!"
प्रमाण खोज्न, आकाशमाथि
Popo मुसुक्क हाँस्यो। "मुखले सय पटक सुने पनि पत्यार लाग्दैन होइन? त्यसो भए सिधै प्रमाण खोज्न जाऔं।"
"आइज त, Popoca!" अन्तरिक्ष यान सुइँ गरेर देखा पर्यो, अनि हामी आकाशमाथि उक्लियौं।
जमिन गोलो छ भन्ने कुरा आँखैले पुष्टि गर्ने जासुस खेल, अब सुरु।
प्रमाण एक — पानीजहाज माथिल्लो भागबाट देखिन्छ
त्यहाँ टाढाको समुद्रबाट एउटा पानीजहाज आउँदै छ।
तर अनौठो छ नि? जहाज पूरै एकैचोटि नदेखिई, माथिल्लो भाग (मस्तूल) बाट पहिले उठेर आउँछ।
"जहाज त समुद्रको फेदबाट उठेको पनि होइन, अनि किन माथिल्लो भागबाट देखिन्छ?" Purum ले आँखा साँघुर्याएर गम्भीर भएर सोच्यो।
जमिन समथर भए त जहाज सिंगै सानो देखिएर पछि ठूलो हुँदै आउनुपर्थ्यो नि।
माथिल्लो भागबाट देखिनु भनेको, समुद्र बलजस्तै उठेर बाङ्गिएको छ भन्ने सङ्केत हो। ओहो, एउटा प्रमाण भेटियो!
प्रमाण दुई — ध्रुवताराको उचाइ ठाउँअनुसार फरक
Popo ले रातको आकाशतिर देखायो। "ध्रुवतारा चारै ऋतुभरि सधैं उत्तरतिरै हुन्छ। तर ठाउँअनुसार त्यसको उचाइ फरक-फरक देखिन्छ।"
"ए? जमिन समथर भए त जहाँबाट हेरे पनि उस्तै देखिनुपर्ने होइन र?" Purum ले नै पहिले चाल पायो। हो नि, फरक देखिनु नै अर्को सङ्केत हो।
प्रमाण तीन — उपग्रहको तस्बिरले नै भन्यो!
अनि निर्णायक प्रमाण। अझ माथि उक्लिँदा —
वाह, पृथ्वी त गोलो देखियो!
उपग्रहले अन्तरिक्षबाट खिचेको तस्बिरभित्रको पृथ्वी, जसले हेरे पनि निलो बल हो।
पहिले-पहिले अनुमान मात्रै गरिन्थ्यो, अब त तस्बिरै छ नि। Purum ले दुवै हात उचाल्यो। "साँच्चै गोलो रहेछ!"
छेउमा Saerom फुरुङ्ग परी। "हेर् त, मैले खोजेको ठीकै रहेछ नि?"
तर घुम्छ रे? दिन र रातको रहस्य
गोलो छ भन्ने त थाहा भयो, तर Purum ले भनेजस्तै साँच्चै घुम्छ त?
Popo ले पृथ्वीलाई टक्क छोइदिनासाथ, पृथ्वी भँवरजस्तै आफैं घुम्दै-घुम्दै गयो।
यसलाई घूर्णन भनिन्छ रे।
घाम पर्ने भाग दिन, ढाड फर्काएर घाम नपर्ने भाग रात।
"ए, पृथ्वी घुम्ने भएकैले दिन हुने अनि रात हुने रहेछ!" Purum ले घुँडामा ट्वाक्क हान्यो। जमिन मात्रै हेरिरहेको अघिको Purum भन्दा अहिलेको एकदमै फरक।
ऋतुअनुसार तारा फेरिने कारण
अनि पृथ्वी आफैं घुम्ने मात्रै होइन रहेछ।
ठूलो बाटो पछ्याउँदै सूर्यको वरिपरि वर्षमा एक फन्को घुम्छ। यसलाई परिक्रमण भनिन्छ रे।
त्यसैले ऋतुअनुसार देखिने तारापुञ्ज फरक हुँदो रहेछ।
गर्मीमा भेटिने तारा र जाडोमा भेटिने तारा फरक साथी पो रहेछन्!
"वर्षभरि पृथ्वी एउटै ठाउँमा चुपचाप बस्दो रहेनछ।" Purum को अनुहारमा अब पूरै बुझेको भाव छ।
घरमै आफैं गरेर हेरौं
Bobo ले रमाउँदै सुझाव दियो। "अँध्यारो कोठामा टर्च र बलले गरेर हेरौं!"
बललाई बिस्तारै घुमाउँदा, प्रकाश पर्ने भाग दिन, नपर्ने भाग रात। हामीले देखेको घूर्णन आँखैअगाडि!
Ppuri ले ग्लोबलाई फनक्क घुमाई। "अहिले मलाई दिन छ, तर पृथ्वीको अर्कोपट्टिको साथी त घुरीघुरी सुतिरहेको होला नि?"
मैले अर्को एउटा थपेँ। सफा रातमा, परिवारसँगै तारा हेर्ने।
पृथ्वीले मेहनतसाथ यात्रा गरिदिएकाले नै, गर्मीको तारा साथी र जाडोको तारा साथीलाई पालैपालो भेट्न सकिन्छ।
समथर देखिए पनि, हामी गोलो ताराकै माथि
फेरि जमिनमा ओर्लेर खुट्टाले भुइँ ठक्-ठक् टेकेर हेरेँ।
अझै पनि समथरै देखिन्छ, चुपचाप बसेकोजस्तै लाग्छ।
तर अब थाहा भयो। हामी घुम्दै-घुम्दै सूर्यको वरिपरि यात्रा गरिरहेको, गोलो ताराकै माथि उभिएका रहेछौं।
Purum, जमिन मात्रै नहेरी कहिलेकाहीँ आकाश पनि हेरौं है। हामी चढेको तारा अहिले पनि यात्रामै छ नि।
आज राति कुन तारा साथी निस्किएको होला? हो हो।
▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा
Didi सँगै AR मा प्रत्यक्ष भेटौँ
← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्
गोलो पृथ्वी, आफैं उक्लेर हेर्न चाहन्छौ?
WAGZAK JUMP — हाम फालेर संसारभित्र
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. पृथ्वी गोलो छ भन्ने कसरी थाहा पाउने?
टाढाबाट पानीजहाज आउँदा सिंगो जहाज होइन, माथिल्लो भाग (मस्तूल) बाट देखिनु, ठाउँअनुसार ध्रुवताराको उचाइ फरक देखिनु — यी गोलो छ भन्ने सङ्केत हुन्। सबैभन्दा बढी त, उपग्रहले अन्तरिक्षबाट खिचेको तस्बिर हेर्दा पृथ्वी निलो बलजस्तै गोलो छ भन्ने पक्का थाहा हुन्छ।
Q. दिन र रात किन हुन्छ?
पृथ्वी भँवरजस्तै आफैं घुम्दै-घुम्दै गर्ने क्रियालाई "घूर्णन" भनिन्छ। घूर्णन गर्दा घाम पर्ने भाग दिन, घामलाई ढाड फर्काएर प्रकाश नपाउने भाग रात हुन्छ। त्यसैले एक दिनभित्र दिन र रात पालैपालो आउँछन्।
Q. ऋतुअनुसार देखिने तारापुञ्ज किन फरक हुन्छ?
पृथ्वीले सूर्यको वरिपरि वर्षमा एक फन्को मार्छ, यसलाई "परिक्रमण" भनिन्छ। परिक्रमण गर्दा पृथ्वीको स्थान निरन्तर फेरिने भएकाले, ऋतुअनुसार रातको आकाशमा देखिने तारापुञ्ज फरक हुन्छ। त्यसैले गर्मी र जाडोमा भेटिने तारा एकअर्कासँग फरक हुन्छन्।
अर्को पटक फेरि रमाइलो पाठको कथा लिएर आउँछु। — Didi