Nawala ang Manong sa Bukid — Sino ang Mag-aalaga kay Kkokko?
Pumunta kami sa bukid pero wala kaming nakitang Manong doon. Balisang-balisa si Kkokko, palinga-linga sa paligid.
Isang araw lang inalagaan nina Didi at Banggu si Kkokko kapalit ng Manong, at sa kanilang pagtatalo-talo, natutunan nila kung ano talaga ang kailangan ng isang masayang manok.
Isang malawak na bakuran, isang tukuran, paliligo sa buhangin… at sa huli, sama-sama pa silang nagpasalamat sa isang hayop.
Wala ang Manong — Si Kkokko na Lang ang Naiwan
"Tiktilaok~~!!"
Napakalakas ng tilaok kahit umagang-umaga pa lang, kaya nagulat si Banggu at napaupo sa puwit.
"Aaah, nakakagulat naman! Sino ba ang tumitilaok nang ganito kalakas?"
Sa gitna mismo ng bakuran ng bukid, may isang manok na nakatayo at nakatitig sa amin. Inunat niya nang mahaba ang leeg niya at tumilaok muli, Tiktilaok!
Binati ko muna ang manok. "Kumusta, ikaw siguro si Kkokko ng bukid na ito?"
Palinga-linga si Banggu. "Pero nasaan ang Manong? Dapat may may-ari ang isang bukid, hindi ba?"
Tama nga. Sa malawak na bakuran, kami lang dalawa at si Kkokko ang naroon. Tinawag namin ang Manong, pero walang sumagot.
"Manong~" Sinigawan Namin, Pero Alingawngaw Lang ang Sumagot
Ipinatong ni Banggu ang mga kamay sa bibig at sumigaw nang malakas. "Manooong! Nasaan na po kayo?!"
Ang sarili niyang boses lang ang bumalik. Nagkibit-balikat si Banggu, medyo napahiya.
Noon mismo WAGZAK JUMP Marahang narinig namin ang tinig ni Popo mula sa kabila ng screen. "Sobrang abala ngayon ang Manong dahil inaalagaan niya ang ibang mga hayop."
Nakasimangot na sumagot si Banggu. "Ay naku, sino na lang ang mag-aalaga kay Kkokko?"
Parang naiintindihan ni Kkokko ang sinabi, dahan-dahan siyang lumapit sa paanan ko at tumingala nang mabuti sa akin. May kaba sa kanyang mga mata.
Napatampal ako sa tuhod ko. "Banggu, ngayong araw, tayo na muna ang magiging tagapag-alaga ni Kkokko kapalit ng Manong!"
"Tayo? Kahit hindi pa tayo nakapag-alaga ng manok?" Namilog ang mga mata ni Banggu, pero ako, naglilis na ng manggas. Ihihi.
Bakit 'Di Gumagana ang Kulungan ni Banggu?
Si Banggu ang unang kumilos nang buong tiwala at gumawa ng isang bagay.
"Tada, bahay ni Kkokko! Ginawa ko itong sukat na sukat para sa isang manok lang, para maging cozy."
Pero sobrang sikip pala nito. Nang ipasok si Kkokko, hindi man lang niya maunat ang mga pakpak — parang naiipit siya. Mukhang malungkot na malungkot si Kkokko.
"Banggu, gusto mo ba na naiipit ka sa masikip na elevator?"
"…Hindi nga." Kinamot ni Banggu ang ulo niya.
Kaya inalis namin ang masikip na bahay, at ginawan namin siya ng damuhang malawak na bakuran. Doon siya makakagala nang malaya. Ang pagpapalaki sa manok nang malayang nakakagala ay tinatawag na free-range.
Pumagaspas ang mga pakpak ni Kkokko — pagaspas, pagaspas! — at tumakbo siya patawid sa bakuran. Pumalakpak si Banggu. "Wow, ang saya-saya niya!"
Sa Sahig Matutulog? Hindi, Sa Ibabaw ng Tukuran!
Papalubog na ang araw. Panahon na para gawan si Kkokko ng matutulugan.
Muli, sigurado si Banggu na alam niya ang tama, kaya naglatag siya ng malambot na unan sa sahig. "Kailangan ng manok ng malambot na lugar para makatulog nang mahimbing!"
Pero hindi man lang tumingin si Kkokko sa unan — tumalon siya diretso sa tukod na nakatayo sa tabi. Mahigpit niyang hinawakan ang tukod gamit ang mga daliri ng paa at doon nagpahinga.
"Ha? Bakit sa matigas na tukod matutulog?" Naguluhan si Banggu.
Marahang ipinaliwanag ni Popo. "Gustong-gusto ng mga manok na matulog sa itaas ng isang tukod. Tinatawag itong tukuran o perch. Mas ligtas ang pakiramdam nila kapag mas mataas sila kaysa sa lupa."
Kahit isang sulyap, hindi man lang tiningnan ni Kkokko ang unan na inilatag ni Banggu. Hahaha, muling napahiya si Banggu.
Paliligo sa Buhangin, Kahit Walang Tubig?
Nang sumapit ang umaga, pakendeng-kendeng na naglakad si Kkokko papunta sa buhanginan.
Dali-daling kumuha si Banggu ng isang balde ng tubig. "Kailangang paliguan si Kkokko! Para maging malinis siya~"
Pero wala man lang pakialam si Kkokko sa tubig — dumapa siya nang deretso sa buhangin. At pagkatapos, pinagpag niya ang kanyang mga pakpak para iwisik ang buhangin sa sarili niyang katawan nang paulit-ulit!
"Kkokko, lalo ka lang magiging marumi diyan!" Padyak-padyak si Banggu sa pag-aalala.
Muling nagsalita si Popo. "Ganyan talaga ang paraan ng manok sa paglilinis ng sarili. Pinapasok nila ang buhangin sa pagitan ng mga balahibo para linisin ang katawan at kayurin ang nangangati. Tinatawag itong dust bath o paliligo sa buhangin."
Kabaligtaran talaga ito ng paraan namin ng paliligo gamit ang tubig!
Marahang inilapag ni Banggu ang balde na hawak niya. "…Mali na naman pala ako."
Tumawa ako nang malakas. Ang kakaiba talaga — bawat hayop ay may kani-kanilang paraan ng paglilinis ng sarili.
Ayaw ni Kkokko sa Meryenda ni Banggu, Butil ang Gusto Niya
Oras na ng kainan. Inilabas ni Banggu ang chichirya mula sa bulsa niya at inugoy-ugoy ito. "Kkokko, gusto mo nito? Ang sarap-sarap nito!"
Hinarang ko agad ang kamay ni Banggu. "Hindi puwedeng kumain ng chichirya si Kkokko! Butil at gulay ang dapat ibigay sa kanya."
Nilagyan namin ng butil at gulay ang lalagyan ng pagkain, at tinutuka ni Kkokko ang mga ito — tuk, tuk, tuk. Sobrang sigasig niya sa pagkain.
"Kailangang balanse ang kinakain ni Kkokko para lumakas siya at makapangitlog ng malulusog na itlog," dagdag ni Popo.
Ibinalik ni Banggu ang chichirya sa bulsa niya at bumulong, "Kailangan din palang kumain nang mabuti para lumakas — kagaya ko rin pala." Totoo naman, humihina ka rin kapag hindi ka kumakain.
Tada! Isang Makintab na Itlog!
Matapos tumakbo nang husto, matulog nang mahimbing, maligo sa buhangin, at kumain nang busog, dahan-dahang pumasok si Kkokko sa kanyang pugad.
Pagkalipas ng ilang sandali… Tada! Isang bilog at makintab na itlog!
Napanganga si Banggu. "Wow, talagang nangitlog si Kkokko!"
Malumanay na narinig ang tinig ni Popo. "Ganito kalusog ang itlog na naipapangitlog ng isang masayang si Kkokko."
Kumirot ang dibdib ko sa narinig. Hindi pala nasayang ang lahat ng ginawa namin buong araw.
Ang mabuting pag-aalaga sa hayop para makapamuhay ito nang komportable ay tinatawag na animal welfare o kagalingan ng hayop. Ang kailangan lang pala ni Kkokko ay isang malawak na bakuran, isang tukuran, isang lugar na may buhangin, at pagkaing butil. Hindi pala ito mahirap gawin.
Banggu, Magkabit Tayo ng Hinliliit — May Ipapangako Ako
Habang lumalabas kami sa bukid, sinabi ko kay Banggu. "Alam mo, mas mahirap pala ang mag-alaga ng hayop kaysa sa inaakala ko."
Tumango-tango si Banggu. "Ang unan ko at ang balde ko ng tubig… wala palang kailangan si Kkokko sa mga iyon. Hehe."
Kaya't nagkabit kami ng hinliliit at nangako sa isa't isa.
Kapag namasyal kami sa kagubatan, hindi kami magpapakain sa mga ligaw na hayop — panonoorin lang namin sila mula sa malayo nang tahimik. Kapag may nakita kaming bunga ng puno o buto sa bundok, iiwan na lang namin ito dahil pagkain iyon ng mga hayop sa gubat.
Iginalaw-galaw ni Banggu ang kanyang hinliliit. "Sa susunod, pumunta rin tayo sa eco-park kasama ang pamilya natin! Hanapin natin kung anong mga hayop ang pinoprotektahan doon!"
Ay, ang galing niyan. Ihihi.
Salamat, Kkokko
Bago kami umalis, dahan-dahan kong hinawakan gamit ang dalawang kamay ang itlog na pinangitlog ni Kkokko — mainit-init pa ito.
"Kkokko, salamat sa masarap na itlog na ito na ibinigay mo sa amin."
Dati, tuwing may itlog sa hapag-kainan, kinakain ko lang ito nang basta-basta, hindi ko alam na sa isang maliit na itlog na ito, nakapaloob pala ang buong araw ng pagsisikap ng iba.
Parang sumasagot, muling tumilaok si Kkokko, Tiktilaok!
Banggu, mula ngayon, magpasalamat tayo tuwing kumakain — sa mga hayop na nagbibigay sa atin ng pagkain.
"Sige! Pero Didi... sa susunod, siguraduhin nating makilala natin ang Manong." Hahaha, Banggu, hinahanap mo pa rin siya! Hoho.
▶ Tunay na AR Screens ng WAGZAK JUMP
Tuklasin ito nang live sa AR kasama si Didi
← I-swipe para makita pa
Gusto mo bang direktang pumasok sa masayang bukid ni Kkokko?
WAGZAK JUMP — Tumalon Papasok sa Mundo
Mga Madalas Itanong
T: Bakit naliligo ang manok sa buhangin?
Naliligo ang manok sa buhangin sa halip na tubig. Kapag dumapa sila sa buhangin at pinagpag ang mga pakpak, pumapasok ang buhangin sa pagitan ng mga balahibo, kaya nalilinis ang katawan nila at nakakayod ang mga bahaging nangangati. Kaya naman kailangang-kailangan ng isang masayang manok ang lugar kung saan siya makakapaligo sa buhangin. Kakaiba talaga na iba-iba ang paraan ng bawat hayop sa paglilinis ng sarili, hindi ba?
T: Bakit natutulog ang manok sa itaas ng mataas na tukod (tukuran)?
Mas gusto ng manok na matulog sa ibabaw ng isang tukod na mas mataas kaysa sa lupa. Ang tukod na ito ay tinatawag na tukuran, at mas ligtas ang pakiramdam nila kapag nasa itaas sila habang mahigpit na hawak ng mga daliri ng paa ang tukod. Kaya mas komportable para sa manok ang mataas na tukuran kaysa sa pinakamalambot na unan.
T: Ano ang animal welfare o kagalingan ng hayop, at ano ang puwedeng gawin kasama ng anak ko?
Ang animal welfare ay ang mabuting pag-aalaga sa hayop para makapamuhay ito nang komportable at masaya. Kung manok, kailangan nito ng malawak na bakuran para makatakbo nang malaya, isang tukuran na matutulugan, isang lugar na paliliguan sa buhangin, at balanseng pagkain. Kasama ng iyong anak, subukang mangako: huwag magpakain sa mga ligaw na hayop sa gubat — panoorin lang sila mula sa malayo — at iwanan ang mga bunga ng puno o buto dahil pagkain iyon ng mga hayop sa gubat. Ang pagbisita sa eco-park upang tuklasin kung anong mga hayop at halaman ang pinoprotektahan ay isa ring magandang aktibidad.
May dadalhin pa akong isa pang masayang kuwento sa susunod. Mula kay Didi.