Banggu सँग ग्रहको आकारको बाजी, सबैभन्दा ठूलो कसले रोज्यो होला
Didi र Banggu "सौर्यमण्डलमा सबैभन्दा ठूलो ग्रह कुन होला" भनेर बाजी थाप्छन्।
निर्णायक Popo सँगै बुधदेखि वरुणसम्म एक-एक गरी भेट्दै आकार नापेर हेर्छन्।
बाजी जित्ने ग्रह, अनि अचम्मै लाग्ने गरी सबैभन्दा सानो ग्रह चाहिँ को होला?
"सबैभन्दा ठूलो ग्रह, म भन्दिन्छु नि?"
"सौर्यमण्डलमा सबैभन्दा ठूलो ग्रह कुन हो, म भन्न सक्छु नि!"
Banggu अन्तरिक्ष पोशाकको छाती ठटठट पिट्दै पहिले नै ठूलो स्वर निकाल्छ।
म पनि हार्न सक्दिनँ नि। "हुँ, सबैभन्दा ठूलो त पक्कै हाम्रो पृथ्वी नै हो! बाजी थाप्ने?"
Banggu ले नाकले हाँस्यो। "ए~ पृथ्वी के ठूलो हुनु। पक्कै मङ्गल नै ठूलो हो नि?"
दुवै जना आफ्नै ठीक भनेर अड्डी कसिरहेका बेला, छेउमा भएको Popo ले बिस्तारै हात उठायो।
"त्यसो भए सिधै गएर नापेर हेरे भइहाल्यो नि? म निर्णायक हुन्छु।"
ओहो, राम्रो! साँच्चिकै ग्रहलाई आँखैले हेरेर आकार दाँजे भइहाल्यो नि। WAGZAK JUMP मा "सौर्यमण्डलतिरको यात्रा" खोलेँ।
हिँड्नुअघि, को तारा हो अनि को ग्रह हो?
अन्तरिक्ष यान सुइँ गरेर उड्यो, चारैतिर कालो अन्तरिक्ष भयो। ताराहरू टलक्क-टलक्क टाँसिएर चम्किरहेका छन्।
निर्णायक Popo ले हिँड्नुअघि नियम नै मिलाइदिन्छ।
"हामीले नाप्ने भनेको ग्रह हो। सूर्यजस्तै आफैं प्रकाश दिने चाहिँ तारा, अर्थात् साँच्चिकै तारा हो।"
"पृथ्वीजस्तै सूर्यको वरिपरि घुम्ने साथीहरू नै ग्रह रे। ग्रहले आफैं प्रकाश दिन सक्दैन, सूर्यको प्रकाश पाएर चम्किने हो।"
त्यसैले रातको आकाशमा तारा जस्तै देखिए पनि वास्तवमा ग्रह भएकाहरू पनि छन् रे। कस्तो अनौठो!
"ल, त्यसो भए सूर्यको सबैभन्दा नजिकबाट पालैपालो भेट्दै जाऔं है?"
पहिलो खेलाडी, सानो बुध
सूर्य दन्दनी बलिरहेको छेउबाट, सबैभन्दा पहिले भेटिएको चाहिँ बुध।
"ए? सोचेभन्दा सानो रहेछ।" Banggu ले ओठ लेप्र्यायो।
सतहभरि खाल्डाहरू छन्। Popo भन्छ, बुधमा वायुमण्डल नै नभएकाले उल्कापिण्ड ठोक्किएको डाम जस्ताको तस्तै रहन्छ रे।
त्यति मात्र होइन, सूर्यको सबैभन्दा नजिक भए पनि रातमा एकदमै चिसो हुन्छ रे। दिउँसो उम्लन्छ, राति जम्छ।
"हामी दुवै गलत रहेछौं, Banggu। बुध सूचीबाट बाहिर!" मैले औंलाले X कोरेपछि Banggu ले पनि टाउको हल्लायो।
शुक्र र पृथ्वी त दाजुभाइजस्तै मिल्दा रहेछन्
अर्को चाहिँ पहेँलो बादल ओढेको शुक्र।
"Popo! यो त पृथ्वीसँग आकार मिल्दोजुल्दो देखियो नि?" मैले कराएँ।
Popo ले ताली पड्कायो। "ठीक भन्यौ। शुक्र र पृथ्वी आकारमा झन्डै दाजुभाइ नै हुन्।"
साँझको आकाशमा सबैभन्दा उज्यालो देखिने त्यो साथी नै शुक्र रे। तारा जस्तै चम्किने भएकाले "बिहानको तारा" वा "साँझको तारा" पनि भनिन्छ रे, तर वास्तवमा त्यो तारा होइन, ग्रह हो।
शुक्रको छेउ काटेपछि अन्ततः हाम्रो पृथ्वी! निलो अनि गोलो-गोलो देख्दा कति खुसी लाग्यो।
"हेर् त, पृथ्वी ठूलो छ नि!" मैले फुर्ती लगाउँदा, Popo अलिकति हाँस्यो। "कसो होला~ अझै सकिएको छैन नि त?"
त्यो एउटै वाक्यले किन किन ढाड नै सिरिङ्ग भयो।
रातो मङ्गल, Banggu ले रोजेको त्यही ग्रह
अगाडि रातै-रातो ग्रह देखा पर्यो। Banggu ले रोजेको मङ्गल।
"ओहो, अब पो मेरो पालो!" Banggu रमाउँदै दौडियो, तर…
मङ्गल त पृथ्वीभन्दा सानो रहेछ। Banggu को अनुहार एकदमै मलिन भयो।
"मङ्गल पनि हाम्रो पृथ्वीजस्तै ढुङ्गाले बनेको ग्रह रे। पहाड पनि छ, खोँच पनि छ, पहिले पानी बगेको डोब पनि छ रे।" Popo ले सम्झाएजस्तै व्याख्या गरिदियो।
"त्यसैले मानिसहरू मङ्गलमा जान चाहने रहेछन् है~" Banggu मलिन भए पनि आँखा चाहिँ टलक्क।
यहाँसम्म बुध·शुक्र·पृथ्वी·मङ्गल। सबै ढुङ्गाले बनेका पार्थिव ग्रह हुन् रे, आकार पनि उस्तै-उस्तै रे। ए, त्यसो भए सबैभन्दा ठूलो त अझै आएकै छैन नि त?
उफ्! डाँडाजत्रो बृहस्पति देखा पर्यो
त्यही बेला झ्यालबाहिर एक्कासि अँध्यारो भयो।
एउटा ठूलो ग्रहले हाम्रो अन्तरिक्ष यानलाई नै पूरै छोपिदिएछ।
उफ्, यो सबै एउटै ग्रह हो रे?!
त्यो बृहस्पति रहेछ। लामा धर्सा कोरिएको अचाक्ली ठूलो ग्रह।
Popo भन्छ, बृहस्पति सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा ठूलो ग्रह रे। हाम्रो पृथ्वीलाई १,३०० वटा जति हाल्नुपर्ने गरी ठूलो छ रे।
म र Banggu एकैचोटि मुख बायौं। पृथ्वी पनि, मङ्गल पनि यसअगाडि केही होइन रहेछ।
बृहस्पतिजस्ता ठूला ग्रहहरूलाई बृहस्पति-सदृश ग्रह भनिन्छ रे। धर्सा भनेको चाहिँ बृहस्पतिलाई घेरेको बाक्लो वायुमण्डल त्यसरी देखिएको हो।
मुन्द्रा लगाएको शनि, ढल्केको अरुण, निलो वरुण
बृहस्पति पार गरेपछि यसपालि चम्किलो मुन्द्रा लगाएको शनि देखा पर्यो।
"वाह, टोपी लगाएको ग्रहजस्तै!" Banggu ले ताली बजायो।
शनि बृहस्पतिपछिको सबैभन्दा ठूलो ग्रह हो, तर धेरै छिटो घुम्ने भएकाले शरीर अलिकति थेप्चिएको छ रे। मुन्द्रा पनि सबैभन्दा प्रस्ट र राम्रो छ।
अझ टाढा जाँदा छड्के ढल्केर घुम्ने अरुण आयो। छेउतिर गुडेजस्तै गरी घुम्छ रे भन्दा अलि हाँसो नै उठ्छ।
सबैभन्दा अन्तिममा गाढा निलो वरुण। सूर्यबाट कति टाढा भने, एक फन्को मार्न मात्रै १६५ वर्ष लाग्छ रे।
"म हजुरबा भइसक्दा पनि एक फन्को हेर्न पाउँदिनँ!" Banggu को कुरामा सबै गलल्ल हाँस्यौं।
निर्णायक Popo को फैसला के होला?
आठै ग्रह हेरिसकेपछि, निर्णायक Popo ले घाँटी खँकार्यो।
"ल, फैसला सुरु। सबैभन्दा ठूलो ग्रह चाहिँ—"
म र Banggu ले सुँक्क थुक निल्यौं।
"बृहस्पति! दुवै जना गलत~"
पृथ्वी भन्ने म पनि, मङ्गल भन्ने Banggu पनि मिलेरै हार्यौं।
त्यत्रो ठूलो बृहस्पति नै उत्तर रहेछ। हामीले रोजेका दुवै त साना ढुङ्गे ग्रह रहेछन्।
Banggu ले टाउको कन्यायो। "त्यसो भए सबैभन्दा सानो चाहिँ कुन हो?"
Popo मुसुक्क हाँस्दै औंला पहिलो ग्रहतिर सोझ्यायो। "सबैभन्दा पहिले भेटेको खाल्डैखाल्डो भएको बुध नि!"
सबैभन्दा ठूलो बृहस्पति, सबैभन्दा सानो बुध। हामी बस्ने पृथ्वी चाहिँ ती दुईको बीचमा कतै, ठ्याक्कै मिल्दो आकारको निलो तारा रहेछ।
▶ WAGZAK JUMP को वास्तविक AR पर्दा
Didi सँगै AR मा प्रत्यक्ष भेटौँ
← छेउतिर सारेर हेर्नुहोस्
ग्रहको आकार भिडन्त, आफैं नाप्न जान्छौ?
WAGZAK JUMP — हाम फालेर संसारभित्र
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. सौर्यमण्डलको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा सानो ग्रह कुन-कुन हुन्?
सौर्यमण्डलको सबैभन्दा ठूलो ग्रह बृहस्पति हो। बृहस्पति कति ठूलो छ भने पृथ्वीलाई १,३०० वटा जति हाल्नुपर्छ। उल्टो, सबैभन्दा सानो ग्रह चाहिँ सूर्यको सबैभन्दा नजिक रहेको बुध हो। हामी बस्ने पृथ्वी ती दुईको बीच जतिको आकारको हो।
Q. तारा र ग्रह कसरी फरक हुन्छन्?
सूर्यजस्तै आफैं प्रकाश दिने आकाशीय पिण्डलाई तारा भनिन्छ। अर्कोतर्फ पृथ्वी वा शुक्रजस्तै सूर्यको वरिपरि घुम्दै सूर्यको प्रकाश परावर्तन गरेर चम्किने आकाशीय पिण्डलाई ग्रह भनिन्छ। त्यसैले ग्रह पनि रातको आकाशमा तारा जस्तै चम्किएको देखिए पनि, वास्तवमा त्यो तारा होइन।
Q. पार्थिव ग्रह र बृहस्पति-सदृश ग्रह भनेको के हो?
बुध·शुक्र·पृथ्वी·मङ्गलजस्तै सूर्यको नजिक रहेका र मुख्यतः चट्टानले बनेका साना ग्रहहरूलाई पार्थिव ग्रह भनिन्छ। बृहस्पति·शनि·अरुण·वरुणजस्तै आकारमा निकै ठूला ग्रहहरूलाई बृहस्पति-सदृश ग्रह भनिन्छ।
अर्को पटक फेरि रमाइलो पाठको कथा लिएर आउँछु। — Didi