Banggu-мен ғаламшар өлшемі туралы бәстестік — ең үлкенін кім таңдады екен
Didi мен Banggu «Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар қайсы» деп бәстеседі.
Popo төрешімен бірге Меркурийден Нептунға дейін бір-бірлеп кездесіп, өлшемдерін салыстырады.
Бәстестікте жеңген ғаламшар қайсы, ал күтпеген жерден ең кішкентайы кім екен?
«Ең үлкен ғаламшарды мен табамын!»
«Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшарды табуға сенімдімін!»
Banggu ғарыш киімінің кеудесін тарс-тарс ұрып, алдымен мақтанып алды.
Мен де жеңілгім келмейді. «Һым, ең үлкені әрине біздің Жер ғой! Бәстесесің бе?»
Banggu мұрнын шүйірді. «Әй~ Жердің несі үлкен. Міндетті түрде Марс үлкен ғой!»
Екеуміз бір-бірімізге дұрыс менмін деп таласып жатқанда, қасымыздағы Popo ақырын қолын көтерді.
«Онда өздерің барып өлшеп көрсеңдер болғаны ғой? Мен төреші болайын.»
О, жақсы! Нағыз ғаламшарларды өз көзімізбен көріп, өлшемін салыстырсақ болғаны ғой. WAGZAK JUMP-тан «Күн жүйесіне саяхат» әңгімесін аштық.
Жолға шықпас бұрын — кім жұлдыз, кім ғаламшар?
Ғарыш кемесі зу етіп көтерілді де, айнала қап-қара ғарышқа айналды. Жұлдыздар шым-шым орналасып жарқырап тұр.
Төреші Popo жолға шықпас бұрын ережені түсіндіріп берді.
«Біз өлшейтініміз — ғаламшарлар. Күн сияқты өзі жарық шығаратыны — жұлдыз, яғни нағыз жұлдыз.»
«Жер сияқты Күнді айнала жүретіндері — ғаламшар. Ғаламшар өзі жарық шығара алмайды, Күннің жарығын алып жарқырайды.»
Сондықтан түнгі аспанда жұлдыз сияқты көрінгенімен, шындығында ғаламшар болып шығатындары бар екен. Қызық.
«Ал, Күнге ең жақынынан бастап кезекпен кездесейік пе?»
Бірінші ойыншы — кішкентай Меркурий
Күн лаулап жанып тұрған жақта ең алдымен кездескеніміз — Меркурий.
«Ә? Ойлағаннан кішкентай екен.» Banggu ернін сылп еткізді.
Бетінде шұқыр-шұқыр ойықтар толып тұр. Popo айтады, Меркурийдің атмосферасы жоқ, сондықтан метеорит соққысының ізі сол күйі қалады екен.
Оның үстіне Күнге ең жақын болса да, түнде қатты суық болады екен. Күндіз қайнап, түнде мұздап.
«Екеуміз де қателестік, Banggu. Меркурий үміткерлерден шықты!» деп саусағыммен X сызсам, Banggu да басын изеді.
Венера мен Жер ағайындыдай ұқсас екен
Келесісі — сары бұлтқа оранған Венера.
«Popo! Мынау Жермен өлшемі ұқсас сияқты ма?» деп айқайлап жібердім.
Popo қол шапалақтады. «Дұрыс. Венера мен Жердің өлшемі ағайынды дерлік.»
Кешкі аспанда ең жарық болып көрінетін әлгі дос — дәл сол Венера екен. Жұлдыз сияқты жарқырағандықтан оны «Таңғы жұлдыз» немесе «Кешкі жұлдыз» деп те атайды екен, бірақ шындығында ол жұлдыз емес, ғаламшар.
Венераның қасынан өткенде ақыры біздің Жер шықты! Көгілдір әрі дөп-дөңгелек, соншалықты жақын көрінді.
«Көрдің бе, Жер үлкен ғой!» деп мақтансам, Popo сәл жымиды. «Қайдам~ Әлі бітпеді ғой?»
Сол бір сөзден кейін арқам мұздап қалғандай болды.
Қызыл Марс — Banggu таңдаған сол ғаламшар
Алдымыздан қызғылт ғаламшар шықты. Бұл — Banggu таңдаған Марс.
«О, ақыры менің кезегім!» деп Banggu қуанып жүгіріп барды, бірақ…
Марс Жерден кіші екен. Banggu-дың жүзі салбырап кетті.
«Марс та біздің Жер сияқты тастан жаралған ғаламшар екен. Тауы да, аңғары да бар, ерте кезде су аққан іздері де бар екен.» деп Popo жұбатқандай түсіндірді.
«Сондықтан адамдар Марсқа барғысы келеді екен ғой~» Banggu көңілсіз болса да көзі жарқ етті.
Осыған дейін Меркурий, Венера, Жер, Марс. Бәрі тастан жаралған жер тектес ғаламшарлар екен, өлшемдері де шамалас. Ә, олай болса ең үлкені әлі шықпаған ғой?
Уау! Тау сияқты Юпитер шықты
Сол кезде терезенің сырты кенет қараңғыланды.
Алып ғаламшар біздің ғарыш кемемізді тұтасымен жауып тастады.
Уау, мынаның бәрі бір ғана ғаламшар ма?!
Ол — Юпитер еді. Жолақтары ұзыннан созылған орасан зор ғаламшар.
Popo айтады, Юпитер — Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар. Біздің Жерді тұтас 1 300 салсаң бір кесек болатындай үлкен екен.
Banggu екеуміз бір мезгілде аузымызды ашып қалдық. Жер де, Марс та қасында ештеңе емес.
Юпитер сияқты үлкен ғаламшарларды Юпитер тектес ғаламшарлар деп атайды екен. Жолақтары — Юпитерді қоршаған қалың атмосфераның солай көрінуі.
Сақиналы Сатурн, қисайған Уран, көгілдір Нептун
Юпитерден өтсек, бұл жолы жарқыраған сақина таққан Сатурн шықты.
«Уау, бас киім киген ғаламшар сияқты!» деп Banggu қол шапалақтады.
Сатурн — Юпитерден кейінгі ең үлкен ғаламшар, бірақ тым жылдам шыр айналғандықтан денесі сәл жалпақтап кеткен екен. Сақинасы да ең анық әрі әдемі.
Одан әрі барсақ, қисайып тұрып айналатын Уран шықты. Бүйірінен домалағандай айналады екен, сәл күлкілі.
Ең шетінде көкпеңбек Нептун. Күннен сонша алыс болғандықтан, бір айналып шығуға тұп-тура 165 жыл кетеді екен.
«Мен ата болсам да бір айналымын көре алмайды екенмін!» деген Banggu-дың сөзіне бәріміз мәз болып күлдік.
Төреші Popo-ның шешімі қандай?
Сегіз ғаламшарды түгел көріп болған соң, төреші Popo кенірдегін кенеп қойды.
«Ал, шешім шығарамын. Ең үлкен ғаламшар —»
Banggu екеуміз жұтқыншағымызды жұттық.
«Юпитер! Екеуің де қателестіңдер~»
Жер деген мен де, Марс деген Banggu да қатар жаңылдық.
Әлгі алып Юпитер дұрыс жауап болып шықты. Біз таңдағанымыз екеуі де кішкентай тас ғаламшар екен ғой.
Banggu басын қасыды. «Онда ең кішкентайы қайсы?»
Popo жымиып, саусағын бірінші ғаламшарға қарай нұсқады. «Ең алғаш кездескен шұқыр бетті Меркурий!»
Ең үлкені — Юпитер, ең кішкентайы — Меркурий. Ал біз тұратын Жер солардың арасында бір жерде, дәл қолайлы өлшемдегі көгілдір жұлдыз екен.
▶ WAGZAK JUMP-тың нақты AR экрандары
Didi-мен бірге AR арқылы өзің көр
← Бүйіріне сырғытып көр
Ғаламшар өлшемі бәстестігін өзің барып өлшеп көресің бе?
WAGZAK JUMP — әлемнің ішіне секір
Жиі қойылатын сұрақтар
С. Күн жүйесіндегі ең үлкен және ең кіші ғаламшар қайсы?
Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар — Юпитер. Юпитерге Жерді тұтас 1 300 салуға болатындай үлкен. Керісінше, ең кіші ғаламшар — Күнге ең жақын Меркурий. Біз тұратын Жер солардың аралығындағы шамалас өлшемде.
С. Жұлдыз бен ғаламшардың айырмашылығы неде?
Күн сияқты өзі жарық шығаратын аспан денесін жұлдыз дейді. Ал Жер мен Венера сияқты Күнді айнала жүріп, оның жарығын шағылыстырып жарқырайтын аспан денесін ғаламшар дейді. Сондықтан ғаламшар да түнгі аспанда жұлдыз сияқты жарқырап көрінгенімен, шындығында жұлдыз емес.
С. Жер тектес және Юпитер тектес ғаламшарлар дегеніміз не?
Меркурий, Венера, Жер, Марс сияқты Күнге жақын орналасқан, негізінен жыныстан тұратын кішкентай ғаламшарларды жер тектес ғаламшарлар дейді. Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун сияқты өте үлкен ғаламшарларды Юпитер тектес ғаламшарлар деп атайды.
Келесі жолы тағы бір қызық сабақ әңгімесін ала келемін. Сәлеммен, Didi.