Maayos naman ang baterya, bakit ayaw gumana ng remote?
Biglang hindi na gumagana ang remote! Maayos naman ang baterya, bakit ayaw itong mag-on?
Sumisid si Didi sa mga electric circuit sa loob ng WAGZAK JUMP para malaman ang dalawang paraan ng pagkabit ng baterya (series at parallel) at ang lihim ng electromagnet.
Tara, silipin natin kasama si Didi kung paano dumadaloy ang kuryente sa bawat sulok ng ating tahanan.
Bakit biglang tumigil sa paggana ang remote?
"Ha? Bakit ayaw magbukas?"
Nakapalubog ako sa sofa, handa nang manood ng cartoon, pero kahit gaano ko pindutin ang remote, itim pa rin ang TV at ayaw talagang gumalaw.
Akala ko naubusan na ng baterya, kaya binuksan ko ang likod at inalis ito.
Ha, mukhang maayos naman ang baterya?
May umbok na + at patag na -, walang kahit anong sira.
Maayos naman, bakit ayaw pa rin gumana? Ano ba ito! Paano ba talaga dumadaloy ang kuryente?!
Kakaiba talaga na may kuryenteng lumalabas sa maliit na lalagyang ito.
Inilagay ko ito sa palad ko at matagal kong tiningnan, pero wala pa rin akong maintindihan.
Nang ipakita ko kay Banggu, sabi niya, "Hindi ba naubos lang 'yan?" habang patuloy sa pagnguya ng meryenda.
Halos ganoon din ang sinabi ni Lola. Pero hindi talaga ako mapakali kapag may gusto akong malaman.
WAGZAK JUMP sa loob, sinilip ko ang "Kuryente sa Aking Kamay." Ay, ito na!
Lumulutang ang electric circuit sa gitna ng kwarto
Lumulutang sa harap ng aking mga mata ang kumikislap na electric circuit.
Talagang lumulutang sa hangin ang mga kable, bombilya, at baterya!
Sumigaw si Saerom, "Zzzt-zzzt! Sumabak tayo sa mundo ng kuryente!"
Saka nagtanong si Purum. "May lakas din ba ang kuryente?"
Iyon din mismo ang gusto kong malaman!
Ngumiti lang si Popo. "Malalaman mo kapag hinawakan mo mismo."
Isang baterya lang ang inalis, pero nadiliman ang buong circuit
Una, dinugtong namin nang tuwid ang dalawang baterya.
Tinatawag daw itong series connection.
Ang bombilya kislap! nagningning nang sobrang liwanag.
Sabi ni Popo, "Gusto mo bang subukang tanggalin ang isang baterya dito?"
Sinunod ko, tinanggal ko—
Ay! Bigla na lang namatay ang ilaw!!
"Bakit ganito?" Namilog rin ang mga mata ni Purum.
Kalmadong ipinaliwanag ni Popo. "Sa series, iisa lang ang daanan ng kuryente. Kapag naputol ang daanang iyon, tumitigil agad ang lahat."
Napakaliwanag nga, pero mabilis maubos ang baterya kaya hindi ito matagal gamitin.
Aha! Kaya pala hindi gumagana ang remote ko kapag isang baterya lang ang natanggal.
Ngayon, kahit tanggalin, hindi namamatay—parang magic
Ngayon, dinugtong namin ang mga baterya nang magkatabi.
Tinatawag daw itong parallel connection.
Medyo mas madilim at malumanay ang liwanag ng bombilya kumpara kanina.
Tinanong din ako ni Popo. "Gusto mo bang tanggalin ang isang baterya?"
Akala ko mamamatay ulit ito kaya isinara ko nang mahigpit ang mga mata ko.
Ha? Hindi namatay! Parang magic!
Kahit tanggalin ang isang baterya, nanatiling maliwanag ang bombilya.
"Ha, paano ito hindi namatay?" Nagtataka ring napakiling ang ulo ni Saerom.
Ngumiti si Popo at ipinaliwanag, "Sa parallel, maraming daanan, kaya kahit maputol ang isa, patuloy pa ring dumadaloy sa iba. Medyo madilim nga, pero matagal itong tumatagal, at pwede mong isa-isang buksan at patayin."
Series: maliwanag pero maikli ang tagal. Parallel: madilim pero matagal.
Talagang magkaiba ang ugali nila! Hehehe, pati pala ang kuryente ay may sariling ugali.
Nagbabago rin ang ugali ng bombilya kapag pinagdugtong-dugtong
Sa ngayon, medyo naintindihan ko na ang tungkol sa baterya.
Susunod, oras na para magdugtong ng maraming bombilya.
Habang dinudugtong ko ang mga bombilya sa series, unti-unting dumidilim ang bawat isa kapag dumarami.
Siguro dahil pinaghahati-hatian nila ang liwanag.
Pero kapag naka-parallel, kahit mawala ang isa, nananatiling kasingliwanag ang iba!
Bukod pa riyan, pwedeng buksan at patayin ang bawat bombilya nang hiwa-hiwalay.
Dahil daw dito kaya magkakahiwalay nating naisisindi ang ilaw sa bawat kwarto ng bahay namin.
Nagiging magnet ang kuryente?
Ipapakita ngayon ni Popo ang isang talagang kamangha-manghang bagay.
Binalot namin ng kable ang isang pako at pinadaanan ng kuryente—
Nagiging magnet ang kuryente?!
Sa pakong binalutan ng kable, ang mga clip at maliliit na pako dikit-dikit-dikit! ay dumidikit!
"Wow, naging magnet ang pako!" Tumalon nang tuwang-tuwa si Saerom.
Ito raw ang tinatawag na electromagnet.
Nagiging magnet lang ito habang may dumadaloy na kuryente, at kapag naputol ang kuryente, babalik itong ordinaryong pako.
Bukod pa riyan, kapag mas maraming ikot ang kable, mas lumalakas ang puwersa ng magnet.
Sinubukan kong balutin nang paulit-ulit, at mas maraming clip ang dumikit.
Hihi, gumawa ako ng magnet!
Nang tapakan ko ang pedal, umilaw ang bombilya
Sa huli, may lumitaw na bisikleta.
Bisikletang may kabit na generator!
Kapag tinatapakan ang pedal, umiilaw ang bombilyang nakakonekta dito.
Kapag mabagal ang tapak, malabo ang bombilya.
Pero kapag mabilis na mabilis ang tapak, kislap! at nagliliwanag ito.
Talagang proporsyonal ang bilis ng bisikleta sa lakas ng kuryente.
Ang ehersisyong gawa ng aking mga binti ay nagiging kuryente!
Pinagpapawisan akong nagpatuloy sa pagtapak nang matagal.
Kaya pala ang paggawa ng kuryente ay napakahirap na trabaho.
Mula ngayon, dapat talaga akong mag-ingat na patayin ang ilaw kapag hindi na kailangan.
Sa wakas, nalutas na ang lihim sa loob ng remote
"Banggu, gawin natin 'to nang sabay!"
Gusto ko talagang subukan ito gamit ang mga bagay sa bahay namin.
Binuksan ko ulit ang likod ng remote na ayaw gumana kanina.
Nakahanay pala nang tuwid ang mga baterya sa loob.
"Series pala 'to!"
Kaya pala hindi gumagana kapag isang baterya lang ang natanggal o naubos. Ngayon ko lang naintindihan.
Hinawakan ko ang baterya at hinanap ang + at - na polo.
Ang bahaging umbok ay +, at ang patag na bahagi ay -.
Nilagay ni Banggu nang baligtad ang baterya at nagulat siya, "Puu!" nang hindi ito gumana.
"Kailangan tugmain ang polo!" Sinabi ko sa kanya. Hehehe.
Habang tumitingin sa labas ng bintana, nakita kong itinataas ng malaking crane ang mga tumpok ng lumang bakal nang paisa-isa.
Iyon pala ang electromagnet!
Kapag dumaloy ang kuryente, nagiging magnet ito at bumubuhat ng bakal, at kapag naputol, ang tipak ng bakal ay kalabog ang tunog habang ibinababa nito.
Iyon din ang parehong prinsipyo ng maliit na pakong electromagnet na nakita ko sa app!
Nabuhay muli ang remote na dati'y ayaw gumana
Ay oo nga, iyong remote na ayaw gumana!
Inilagay ko ulit ang baterya nang tama ang tugma ng + at -, at pinindot ko—
Ang screen tik! at nagsindi ito.
Ahaha, buhay na ulit!
Isang buton lang ang pinindot ko, pero ngayon parang nakikita ko na ang loob nito nang malinaw.
Ang kuryenteng lumabas sa maliit na lalagyan ay dumaloy sa daanan at ginising ang screen.
May maliwanag pero maikli, may malumanay pero matagal. Nagiging magnet, tapos bumabalik sa pagiging pako.
Sa loob ng maliit na baterya sa aking kamay, naglalakbay pala ang kuryente araw-araw.
Sa buong panahong iyon, pinindot ko lang ang buton.
Ngayon, medyo alam ko na kung ano ang nangyayari sa loob nito. Hihi.
▶ Aktwal na AR Screen ng WAGZAK JUMP
Ang paglalakbay ni Didi sa mundo ng kuryente, makita mo mismo sa AR
← I-swipe para makita pa
Gusto mo bang pumasok mismo sa loob ng electric circuit?
WAGZAK JUMP — Tumalon Papasok sa Mundo
Mga Madalas Itanong
T. Ano ang pagkakaiba ng series connection at parallel connection?
Sa series, iisa lang ang daanan ng kuryente kaya sobrang liwanag nito, pero kapag naputol ang isang bahagi, mamamatay ang lahat at mabilis maubos ang baterya. Sa parallel, maraming daanan kaya kahit maputol ang isa, patuloy pa ring nakasindi ang iba at mas matagal itong tumatagal, kahit medyo madilim nga. Dahil sa parallel connection kaya magkakahiwalay nating mabubuksan at maisasara ang ilaw sa bawat kwarto ng bahay natin.
T. Bakit hindi na naging magnet ang electromagnet kapag naputol ang kuryente?
Ang electromagnet ay isang magnet na nagkakaroon lamang ng puwersa habang may dumadaloy na kuryente sa kable. Kaya kapag naputol ang kuryente, babalik ito sa pagiging ordinaryong bakal. Ito rin ang dahilan kung bakit kaya ng crane sa construction site na buhatin at ibaba ang lumang bakal — dahil binubuksan at pinapatay nila ang kuryente. Kapag mas maraming ikot ang kable, mas lumalakas ang puwersa ng magnet.
T. Anu-ano ang mga ligtas na aktibidad tungkol sa kuryente na magagawa sa bahay?
Ligtas at masayang gawin ang pagbubukas ng likod ng remote o laruan para tingnan kung series o parallel ang baterya, o ang paghahanap ng umbok na +polo at patag na -polo ng baterya. Ngunit, huwag kailanman hawakan ang electrical outlet sa dingding at ang koneksyon ng kuryente sa bahay. Mapanganib ang paglagay ng baterya sa bibig o pagsubo nito, kaya huwag itong ilapit sa bibig, at siguraduhing may kasamang matanda tuwing gagawa ng eksperimentong direktang pagdurugtong ng bombilya at baterya.
Sa susunod, magdadala ulit ako ng isa pang kasiya-siyang kuwento tungkol sa aralin. Mula kay Didi.