ब्याट्री ठीकै छ, तर रिमोट किन चल्दैन?
रिमोट अचानक चल्नै छाड्यो! ब्याट्री ठीकै छ, तर किन चल्दैन होला?
Didi WAGZAK JUMP भित्रको बिजुलीको परिपथमा हाम फालेर ब्याट्री जोड्ने दुई तरिका (श्रेणीक्रम र समानान्तर) अनि विद्युत् चुम्बकको रहस्य पत्ता लगाउँछिन्।
हाम्रो घरका कुनाकुनामा बिजुली कसरी बाटो हुँदै बग्छ, Didi सँगै चियाऔँ।
रिमोट अचानक किन चल्न छाड्यो होला?

"ए? किन चल्दैन त?"
सोफामा आरामसँग बसेर कार्टुन हेर्न लागेकी थिएँ। तर रिमोट जति थिचे पनि TV को पर्दा अँध्यारै छ, केही हुँदैन।
ब्याट्री सकिएछ कि भनेर पछाडिको ढकनी खटक्क खोलेँ र ब्याट्री निकालेर हेरेँ।
ए, ब्याट्री त ठीकै देखिन्छ नि?
उठेको + र समतल -, कतै बिग्रिएको पनि छैन।
ठीकै छ भने किन चल्दैन त? लौ! बिजुली आखिर कसरी बग्छ हँ?!

यति सानो डब्बाबाट बिजुली निस्कन्छ भन्ने कुरा कति अचम्मको!
हत्केलामा राखेर धेरै बेर हेरेँ, तर केही बुझ्नै सकिनँ।
Banggu लाई देखाएँ। उनले "त्यो ब्याट्री सकिएको मात्रै होइन र?" भन्दै खाजा कुरुमकुरुम खाइरहे।
हजुरआमाले पनि त्यस्तै भन्नुभयो। तर मलाई त जिज्ञासा लागेपछि थाहा नपाई बस्नै सक्दिनँ।
WAGZAK JUMP मा "मेरो हातभित्र बिजुलीको काम" भन्ने पाठ हेरेँ। आहा, यही रहेछ त!
कोठाको बीचमै बिजुलीको परिपथ तैरियो

आँखाअगाडि चम्किलो बिजुलीको परिपथ तैरियो।
तार, बल्ब र ब्याट्री साँच्चै हावामा तैरिरहेका छन्!
Saerom ले "झिलिकझिलिक! बिजुलीको संसारमा घुम्न जाऔँ!" भनेर कराए।
त्यति बेला Purum ले सोधे। "बिजुली पनि बलियो र कमजोर हुन्छ?"
मलाई पनि ठ्याक्कै यही जान्न मन लागेको थियो!
Popo मुसुक्क हाँसे। "आफैँ छोएर हेरेपछि थाहा पाउँछौ।"
एउटा ब्याट्री मात्रै निकाल्दा पूरै परिपथ अँध्यारो भयो

पहिले दुईवटा ब्याट्री एकपछि अर्को गरेर एकै लहरमा जोड्यौँ।
यसलाई श्रेणीक्रम जडान भनिन्छ रे।
बल्ब झिलिक्क! निकै उज्यालो भएर बल्यो।
Popo ले भने, "यहाँबाट एउटा ब्याट्री निकालेर हेर्छौ?"
उनले भनेझैँ एउटा ब्याट्री खुसुक्क निकालेँ—
आम्मै! बत्ती त झ्याप्पै निभ्यो!!

"किन यस्तो भयो?" Purum का आँखा पनि ठूला भए।
Popo ले बिस्तारै बुझाए। "श्रेणीक्रममा विद्युत् धारा बग्ने बाटो एउटै मात्र हुन्छ। त्यो बाटो बीचमा टुट्यो भने सबैतिर बिजुली बग्न रोकिन्छ।"
धेरै उज्यालो हुन्छ, तर ब्याट्री छिटो सकिन्छ। त्यसैले धेरै बेर चल्दैन रे।
ए! त्यसैले पो मेरो रिमोट पनि एउटा ब्याट्री नहुँदा चल्दैनथ्यो।
यसपालि निकाल्दा पनि निभेन, जादुजस्तै!

यसपालि ब्याट्रीलाई छेउछेउमा राखेर जोड्यौँ।
यो चाहिँ समानान्तर जडान रहेछ।
बल्ब अघिभन्दा अलि मधुरो बल्यो।
Popo ले फेरि त्यही सोधे। "एउटा ब्याट्री निकालेर हेर्छौ?"
यसपालि पनि निभ्ला भनेर मैले आँखा चिम्लिएँ।
ए? निभेन! जादुजस्तै छ!

एउटा ब्याट्री निकाल्दा पनि बल्ब उस्तै उज्यालो छ।
"हँ, किन निभेन त?" Saerom ले पनि टाउको ढल्काए।
Popo ले मुसुक्क हाँस्दै बुझाए। "समानान्तरमा धेरै बाटा हुन्छन्। एउटा टुटे पनि अर्को बाटोबाट बिजुली बगिरहन्छ। अलि मधुरो हुन्छ, तर धेरै बेर चल्छ। छुट्टाछुट्टै बाल्न र निभाउन पनि मिल्छ।"
श्रेणीक्रममा उज्यालो धेरै, तर चल्ने समय थोरै। समानान्तरमा उज्यालो कम, तर चल्ने समय धेरै।
दुईवटाको स्वभाव त कति फरक! हिहिहि, बिजुलीको पनि स्वभाव हुँदो रहेछ।
बल्बलाई पनि लहरमा जोड्दा स्वभाव फेरिन्छ

ब्याट्रीबारे त अब अलिअलि बुझेँ।
अब धेरैवटा बल्ब जोडेर हेर्ने पालो।
बल्बलाई श्रेणीक्रममा एकपछि अर्को जोड्दा, जति थपे पनि हरेक बल्ब झन् मधुरो हुँदै गयो।
सबैले उज्यालो बाँडेर लिएजस्तो लाग्यो।

तर समानान्तरमा जोड्दा एउटा निकाल्दा पनि बाँकी बल्बको उज्यालो उस्तै!
अनि हरेक बल्ब छुट्टाछुट्टै बाल्न र निभाउन पनि मिल्छ।
हाम्रो घरका हरेक कोठामा छुट्टाछुट्टै बत्ती बाल्न मिल्ने पनि यसैले रहेछ।
बिजुलीले चुम्बक बनाउँछ रे?

यसपालि Popo ले साँच्चै अचम्मको कुरा देखाए।
किलामा तार धेरैपटक बेरेर बिजुली बगाउँदा—
बिजुलीले चुम्बक बनाउँछ रे?!

तार बेरेको किलामा कागजका क्लिप र साना किला टपाटप टाँसिए!
"वाह, किला त चुम्बक भयो!" Saerom खुसीले उफ्रिए।
यसलाई विद्युत् चुम्बक भनिन्छ रे।
विद्युत् धारा बगेका बेला मात्रै चुम्बक बन्छ। बिजुली बन्द गरेपछि फेरि साधारण किला हुन्छ।
अनि तार जति धेरैपटक बेर्यो, चुम्बकको तान्ने शक्ति उति बढ्छ रे।
मैले धेरैपटक बेरेर हेरेँ। झन् धेरै क्लिप एकपछि अर्को टाँसिए।
हिहि, मैले चुम्बक बनाएँ!
पेडल घुमाउँदा बल्ब बल्यो

अन्त्यमा एउटा साइकल देखा पर्यो।
बिजुली बनाउने मेसिन जोडिएको साइकल!
पेडल घुमाउँदा त्यसमा जोडिएको बल्ब बल्दो रहेछ।

बिस्तारै घुमाउँदा बल्ब मधुरो बल्छ।
निकै छिटो घुमाउँदा झिलिक्क! उज्यालो हुन्छ।
साइकलको गति जति बढ्छ, बिजुलीको शक्ति पनि उति नै बढ्छ।
मेरो खुट्टाले गरेको काम बिजुलीमा बदलिँदो रहेछ!
पसिनाले भिज्दै धेरै बेर पेडल घुमाएँ।
बिजुली बनाउन यति गाह्रो हुँदो रहेछ।
अबदेखि काम सकिएपछि बत्ती निभाउन बिर्सनु हुँदैन, साँच्चै।
रिमोटभित्रको रहस्य बल्ल खुल्यो

"Banggu, यो सँगै गरेर हेरौँ!"
यसपालि आफ्नै घरका सामानमा साँच्चै जाँचेर हेर्न मन लाग्यो।
अघि नचलेको रिमोटको पछाडिको ढकनी फेरि खोलेँ।
ब्याट्रीहरू एकै लहरमा राखिएका रहेछन्।
"यो त श्रेणीक्रम जडान रहेछ!"
त्यसैले एउटा मात्रै नहुँदा वा सकिँदा पनि रिमोट नचल्ने रहेछ। बल्ल बुझेँ।

ब्याट्री समातेर + ध्रुव र - ध्रुव पनि खोजेँ।
उठेको भाग + हो, समतल भाग -।
Banggu ले उल्टो राखेछन्। "उफ्!" भन्दै रिमोट नचलेको देखेर छक्क परे।
"ध्रुव मिलाएर राख्नुपर्छ नि!" मैले बताएँ। हिहिहि।

त्यसपछि झ्यालबाहिर घर बनाइरहेको ठाउँमा हेरेँ। ठूलो क्रेनले पुराना फलामका थुप्रा सजिलै उठाइरहेको थियो।
त्यो पनि विद्युत् चुम्बक रहेछ!
बिजुली बगाउँदा चुम्बक बनेर फलाम उठाउँछ। बिजुली बन्द गर्दा फलामको थुप्रो ढ्याम्म तल राखिदिन्छ।
एपमा देखेको त्यो सानो किलाको विद्युत् चुम्बकले पनि यसरी नै काम गर्छ नि!
नचल्ने रिमोट फेरि चल्यो

ए साँच्ची, त्यो नचल्ने रिमोट!
ब्याट्रीका ध्रुव + र - सँग ठ्याक्कै मिलाएर फेरि राखेँ अनि जोडले थिचेँ—।
पर्दा खटक्क! खुल्यो।
हाहाहा, फेरि चल्यो!
एउटा बटन मात्रै थिचेकी हुँ, तर अब त भित्र के हुन्छ भनेर पनि देखेजस्तै लाग्छ।
सानो डब्बाबाट निस्केको बिजुली बाटो हुँदै बगेर पर्दालाई जगाउँदो रहेछ नि।
कहिले धेरै उज्यालो, तर थोरै बेर। कहिले मधुरो, तर धेरै बेर। कहिले चुम्बक बन्ने, अनि फेरि किला बन्ने।
मेरो हातमा भएको त्यो सानो ब्याट्रीभित्र बिजुलीले हरेक दिन यात्रा गरिरहेको रहेछ।
अहिलेसम्म त मैले बटन मात्रै थिचिरहेकी थिएँ।
अब भित्र के भइरहेको हुन्छ भनेर अलिअलि बुझेजस्तो लाग्छ। हिहि।
▶ WAGZAK JUMP का वास्तविक AR दृश्य
Didi सँग बिजुलीको खोजी, AR मा आफैँ हेर्नुहोस्










← थप हेर्न छेउतिर सार्नुहोस्
बिजुलीको परिपथभित्र आफैँ पसेर हेर्ने?
WAGZAK JUMP — हाम फालौँ संसारभित्र
बारम्बार सोधिने प्रश्न
प्र. श्रेणीक्रम र समानान्तर जडानमा के फरक छ?
श्रेणीक्रममा बिजुली बग्ने बाटो एउटै हुन्छ। त्यसैले धेरै उज्यालो हुन्छ, तर बीचमा एउटा मात्रै टुटे पनि सबै निभ्छ र ब्याट्री छिटो सकिन्छ। समानान्तरमा धेरै बाटा हुन्छन्। त्यसैले एउटा टुटे पनि बाँकी बलिरहन्छन् र धेरै बेर चल्छन्, तर अलि मधुरो हुन्छन्। हाम्रो घरका हरेक कोठामा छुट्टाछुट्टै बत्ती बाल्न र निभाउन मिल्ने समानान्तर जडानकै कारण हो।
प्र. बिजुली बन्द गर्दा विद्युत् चुम्बक किन चुम्बक रहँदैन?
विद्युत् चुम्बकमा तारबाट विद्युत् धारा बगेका बेला मात्रै चुम्बकको तान्ने शक्ति हुन्छ। त्यसैले बिजुली बन्द गरेपछि फेरि साधारण फलाम बन्छ। निर्माणस्थलको क्रेनले पुराना फलाम उठाउन र तल राख्न सक्ने पनि बिजुली बाल्ने र बन्द गर्ने भएकाले हो। तार जति धेरैपटक बेरिन्छ, चुम्बकको तान्ने शक्ति उति बढ्छ।
प्र. घरमा सुरक्षित रूपमा बिजुलीबारे सिक्न के गर्न सकिन्छ?
रिमोट वा खेलौनाको पछाडिको ढकनी खोलेर ब्याट्री श्रेणीक्रममा छन् कि समानान्तरमा भनेर हेर्न सकिन्छ। ब्याट्रीको उठेको + ध्रुव र समतल - ध्रुव खोज्न पनि सकिन्छ। यस्ता काम सुरक्षित र रमाइला हुन्छन्। तर भित्ताको बिजुलीको सकेट र घरको बिजुलीका तार कहिल्यै छुनु हुँदैन। ब्याट्री मुखमा राख्दा वा निल्दा खतरा हुन्छ, त्यसैले कहिल्यै मुखमा नलगाउनुहोस्। बल्ब र ब्याट्री आफैँ जोड्ने प्रयोग चाहिँ सधैँ ठूलामान्छेसँगै गर्नुहोस्।
अर्कोपटक फेरि रमाइलो पाठको कथा लिएर आउँछु। माया गर्ने, Didi।
