આગ લાગે તો સૌથી પહેલાં શું કરવું જોઈએ?
આગ લાગે ત્યારે સૌથી પહેલાં શું કરવું જોઈએ?
જાણ કરવી, શરીર નીચું રાખીને બહાર નીકળવું — આવાં જરૂરી સલામતી પગલાં Didi ને એના દોસ્તો WAGZAK JUMP માં એક પછી એક નિરાંતે શીખે છે.
સાચી ઘટના અચાનક આવે છે, એટલે અગાઉથી શરીરને જ યાદ કરાવી દેવાનું.
આગ લાગે ત્યારે ગભરાઈ ન જવાય એ માટે
“આગ લાગે તો મારે શું કરવું?”
બરાબર વિચાર્યું તો ધ્યાનમાં આવ્યું કે મેં એક વારેય એવું કર્યું નથી.
સાચે જ થાય તો તો મોટી મુશ્કેલી ને. એટલે આજે WAGZAK JUMP માં ધીમે ધીમે શીખી લેવાનું નક્કી કર્યું.
બટન દબાવ્યું એટલે સ્ક્રીનમાંના ઓરડાની વચ્ચે લાલ જ્વાળા ફૂસ કરતી ઊઠી. (સાચી આગ નથી. અભ્યાસ છે, નિરાંત રાખો!)
ત્યાં જ Popo સર ટટ્ટાર થઈને હાજર થયા. “આગ લાગે ત્યારે સૌથી અગત્યનું એ કે ગભરાયા વગર શાંત રહેવું!”
નાની આગ અગ્નિશામકથી, સાવરણી ફેરવતા હો એમ
પહેલાં નાની ચિનગારી ઓલવવાનો અભ્યાસ.
Popo સરે અગ્નિશામક તરફ ચીંધ્યું. “સેફ્ટી પિન ખેંચતાં પહેલાં, આ સોય જોઈ લો.”
અગ્નિશામક પર એક ગોળ પ્રેશર-ગેજ હોય છે, ને સોય લીલા રંગ પર હોય તો વાપરી શકાય એમ કહે છે.
લીલો ચકાસ્યો! હવે સેફ્ટી પિન ખેંચી કાઢો.
Popo સરે એક વાત વધારે કહી. “પવન ને બહાર નીકળવાના દરવાજા તરફ પીઠ રાખીને ઊભા રહેવું.”
કારણ કે પવન મારી તરફ આવે તો ગરમી ધસી શકે, ને નીકળવાના રસ્તે આગ લાગે તો બહાર જ ન નીકળાય.
નળો આગ તરફ તાકો, ને હાથો જોરથી દબાવો! સાવરણીથી જમીન વાળતા હો એમ ડાબે-જમણે ફેરવો.
ચીઈઈ — નાની આગ ધીરે ધીરે ઓલવાઈ ગઈ. હાશ, સારું થયું!
વીજળીથી લાગેલી આગ પર પાણી ન રેડાય
આ વખતે વધારે સાચા જેવી પરિસ્થિતિ છે. Saerom એકલી ઓરડામાં છે ને સોકેટમાં એકદમ આગ લાગી.
Saerom ચમકીને પાણી રેડવા જાય છે.
“ના, Saerom!”
Popo સરે તરત રોકી. “વીજળીથી લાગેલી આગ પર પાણી રેડો તો મોટી મુશ્કેલી થાય. જોખમી છે, જરાય નહીં.”
એને બદલે સૌથી પહેલાં કરવાનું કંઈક જુદું જ છે. “આગ લાગે તો સૌથી પહેલાં 119 પર જાણ કરો!”
“ચાંગઈ વિસ્તારમાં કલ્પના વિલાનો ફ્લેટ 301, અહીં આગ લાગી છે!” Saerom એ સરનામું સ્પષ્ટ બોલવાનો અભ્યાસ કર્યો.
વહાલી વસ્તુઓ કરતાં મારું શરીર પહેલું
આ વખતે વળી બીજી પરિસ્થિતિ. Saerom પોતાની વહાલી ઢીંગલી ને ફોન લેવા આમતેમ જુએ છે.
ને એટલી વારમાં ઓરડામાં ધુમાડો ધીરે ધીરે ભરાવા લાગ્યો.
“અરે!” Popo સર બોલી ઊઠ્યા. “વસ્તુઓ મૂકીને નીકળી જાઓ. બધા કરતાં વધારે, જીવ જ સૌથી કીમતી છે.”
વહાલી વસ્તુઓનું દુઃખ તો થાય, પણ એ ફરી લઈ શકાય. હું તો એક જ છું ને.
ધુમાડો ઉપર જાય! એટલે શરીર નીચું
આ વખતે Saerom એમ જ ઊભી ઊભી ચાલીને નીકળવા જાય છે ને ખાંસી ચડે છે.
Popo સરે સમજાવ્યું. “ગરમ ધુમાડો ઉપર તરતો જાય છે. એટલે આપણે નીચા નમીએ તો જ શ્વાસ લેવાની હવા મળે.”
ચોખ્ખા કપડા કે ટુવાલથી નાક ને મોં ઢાંકો, ને જમીન પર બરાબર ઊંધા સૂઈને ધીમે ધીમે સરકો.
ધુમાડાની નીચેની ચોખ્ખી હવાની દિશામાં ઘસડાતા જવાનું. આ તો સાચે જ અગત્યનું નીકળ્યું!
બારણું બંધ! આગને પવન ન અપાય
Saerom ફાયરમેન કાકાઓ અંદર આવી શકે એ માટે બારણું પહોળું ખુલ્લું રાખવા જાય છે.
પણ Popo સરે ના પાડી. “બારણું ખુલ્લું રાખશો તો એ ફાટમાંથી પવન અંદર જઈને આગ વધારે મોટી થાય.”
આગ પણ શ્વાસ લે છે ને. પવન (ઑક્સિજન) મળે તો વધારે ભડભડ સળગે.
એટલે નીકળતી વખતે બારણું હળવેથી બંધ કરી દેવું એ આગને પૂરી દેવાનો રસ્તો છે. ખબર જ નહોતી, સાચે જ!
આ ક્રમે કરો તો, સલામત રીતે બહાર નીકળાય
પહેલાં જાણ, વસ્તુઓ મૂકી દેવી, શરીર નીચું રાખીને નાક-મોં ઢાંકવાં, ને બારણું બંધ.
Saerom એ ક્રમે ક્રમે શાંતિથી બધું કરી બતાવ્યું એટલે—
આમ કરો તો, હેમખેમ બહાર નીકળી શકાય!
દોડી આવેલા ફાયરમેન કાકા ખિલખિલાટ હસ્યા. “કંઈ વાગ્યું નહીં એ બહુ સારું થયું. Saerom એ શાંતિથી બહુ સરસ કર્યું!”
ને પછી એક કાનમાં વાત પણ કરી. “સોકેટની આજુબાજુ ધૂળ ને ભેજ ન રહે એનું ધ્યાન રાખો, ને મલ્ટિપ્લગમાં અલગ સ્વિચવાળો વાપરો તો વધારે સલામત.”
પહેલાં તો ગૂંચવાડો થતો હતો, પણ આમ એક પછી એક શીખી લીધું એટલે મન નિરાંત થયું. ઊંઘતાં-જાગતાં, આગથી સાવધ!
એપ બંધ કરીને, આપણે સાચે જ કરવાની ત્રણ વાત
Bobo એ પહેલાં સૂચવ્યું. “આપણા ઘરે ને શાળાની લોબીમાં સંતાયેલા લાલ અગ્નિશામક ક્યાં છે એ ખજાનો શોધતા હોઈએ એમ શોધીએ?”
જગ્યા પહેલેથી ખબર હોય તો સાચે ઉતાવળ હોય ત્યારે તરત મળી જાય.
Ppuri એ હાથ ઊંચો કર્યો. “આગ લાગે ત્યારે કરવાનો કટોકટીનો ફોન નંબર, આપણા દેશમાં કયો છે? માબાપ સાથે અચૂક યાદ કરી લઈએ!”
મેં પણ એક ઉમેર્યું — ચોખ્ખા ટુવાલથી નાક ને મોં ઢાંકીને જમીન પર ઊંધા સૂઈ સરકવાનો અભ્યાસ.
ધુમાડો ઉપર જાય, એટલે આપણે નીચે! રમતની જેમ પહેલેથી કરી જોઈએ તો શરીર યાદ રાખી લે છે.
સાચી ઘટના આવે એ પહેલાં, અગાઉથી શીખી લઈએ
આગ લાગવાનું વારંવાર નથી બનતું, પણ એક જ વાર બને તોય કેટલું બીક લાગે ને.
એટલે આજે શીખેલું શરીર બરાબર યાદ રાખે એ માટે વચ્ચે વચ્ચે યાદ કરી લેવાનું વિચાર્યું છે.
પહેલાં જાણ, વસ્તુઓ કરતાં હું, શરીર નીચું, બારણું બંધ. બસ આ ચાર યાદ રાખીએ એટલે થયું.
સૌથી અગત્યનું તો એક જ. આગ લાગે તોય ગભરાયા વગર, શાંતિથી.
હવે પહેલાં તો આપણા ઘરનો અગ્નિશામક ક્યાં છે એ શોધવું પડશે. સાથે શોધીએ? હો હો.
▶ WAGZAK JUMP ની ખરી AR સ્ક્રીન
Didi સાથે AR માં જાતે મળો
← બાજુમાં સરકાવીને જુઓ
આગ લાગે ત્યારે શું કરવું એ જાતે અજમાવવું છે?
WAGZAK JUMP — કૂદી પડો દુનિયામાં
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
પ્ર. આગ લાગે તો સૌથી પહેલાં શું કરવું જોઈએ?
સૌથી પહેલાં મોટા અવાજે “આગ!” એમ બૂમ પાડીને જાણ કરો, ને સલામત જગ્યાએથી તમારા દેશના કટોકટી નંબર પર ફોન કરો. ઘરનું સરનામું સ્પષ્ટ બોલવાનો અભ્યાસ પહેલેથી કરી રાખવો સારો. વહાલી વસ્તુઓ લેવામાં સમય ન બગાડો; જીવ બચાવવો એ સૌથી પહેલું. નાની ચિનગારી હોય તોય મોટેરાં વગર જાતે ઓલવવા ન જાઓ, મોટેરાંને જાણ કરો.
પ્ર. ધુમાડો ભરાઈ ગયો હોય ત્યારે કેવી રીતે બહાર નીકળવું?
ગરમ ધુમાડો ઉપર તરતો જાય છે, એટલે ચોખ્ખા ટુવાલ કે કપડાથી નાક ને મોં ઢાંકીને શરીર બને એટલું નીચું રાખી જમીન પર સરકતાં સરકતાં બહાર નીકળો. ધુમાડાની નીચે શ્વાસ લેવાની હવા વધારે હોય છે. નીકળતી વખતે ઓરડાનું બારણું બંધ કરી દો જેથી આગ ફેલાવાનું ધીમું પડે.
પ્ર. ઘરમાં આગ અટકાવવા શું કરવું?
સોકેટની આજુબાજુ ધૂળ કે ભેજ ન રહે એનું ધ્યાન રાખો, ને મલ્ટિપ્લગમાં અલગ સ્વિચવાળો વાપરો તો વધારે સલામત. વીજળીથી લાગેલી આગ પર ક્યારેય પાણી ન રેડો (ધડાકા ને કરંટનું જોખમ). દીવાસળી, લાઇટર કે ગેસ-ચૂલા જેવાં આગનાં સાધનો અચૂક મોટેરાં સાથે જ વાપરો, ને રોજિંદા જીવનમાં ઘરના અગ્નિશામકની જગ્યા ને કટોકટીનો ફોન નંબર પરિવાર સાથે શીખી રાખો.
આવતી વખતે ફરી એક મજાના પાઠની વાત લઈને આવીશ. લિ. Didi.